Search form

Login - Register | FOLLOW US ON

Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - លោកស្រី ពុង ឈីវកេក៖ សន្ដិភាព ​ត្រូវ​តែ​ផ្សារភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​សិទ្ធិ​មនុស្ស

Content image - Phnom Penh Post
លោកស្រី ពុង ឈីវកេក (​កណ្ដាល​) សម្ដេចឪ នរោត្តម សីហនុ​ចាប់ដៃ​ជាមួយ​បរទេស​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ទី​ ៨០ ​។

លោកស្រី ពុង ឈីវកេក៖ សន្ដិភាព ​ត្រូវ​តែ​ផ្សារភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​សិទ្ធិ​មនុស្ស

ប្រិយមិត្ត​អ្នកអាន​បាន​ជ្រាប​ពី​ចំណុច​ចាប់ផ្តើម​នៃ​កិច្ចចរចា​រក​សន្ដិភាព​រវាង​សម្ដេចឪ ព្រះនរោត្តម សីហនុ និង​សម្ដេច ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ដ្រី និង​ជា​ប្រមុខ​ការបរទេស​កម្ពុជា​នៅ​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ទី​ ៨០ ​។

មាន​ព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​ដែល​លោកស្រី​វេជ្ជបណ្ឌិត​ ពុង ឈីវកេក នៅ​ចងចាំ​មិន​ភ្លេច​នោះ​គឺ​នៅ​យប់​មួយ​ក្រុម​គណប្រតិភូ​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក​ ហ៊ុន សែន បាន​ជួប​ស្វាមី​ជនជាតិ​បារាំង​របស់​លោកស្រី​នៅ​គេហដ្ឋាន​របស់​អគ្គរដ្ឋទូត​បារាំង​រូប​នេះ​ប្រចាំ​ប្រទេស​​អង់ហ្គោឡា​។ ជំនួប​នោះ​ចាប់​ផ្ដើម​ពី​ម៉ោង​ ៨ ​យប់​ដល់​ម៉ោង ១ រំលង​អធ្រាត្រ​។ ការពិត​ក្រុម​ប្រតិភូ​ក្រុង​ភ្នំពេញ និង​ស្វាមី​របស់​លោកស្រី​មិន​បាន​ជួប​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ​ខ្មែរ​តូច​មួយ​ដូច​កាសែត​បាន​រាយការណ៍​ពី​លេខ​មុន​ទេ​។

លោកស្រី ពុង ឈីវកេក៖ សន្ដិភាព ​ត្រូវ​តែ​ផ្សារភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​សិទ្ធិ​មនុស្ស

-

ថ្ងៃ​នេះ​លោកស្រី​សូម​លើក​ពី​ផល​វិជ្ជមាន​ដែល​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ពី​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ថ្ងៃ​ទី​ ២៣ តុលា ឆ្នាំ​ ១៩៩១ នោះ​។ តើ​វា​ជា​ថ្ងៃ​មាន​អត្ថន័យ​យ៉ាង​ណា​ចំពោះ​លោកស្រី​វេជ្ជបណ្ឌិត​ ពុង ឈីវកេក ផ្ទាល់​ក៏​ដូចជា​មាតុភូមិ​របស់​លោកស្រី​?

តាមរយៈ​កិច្ចសម្ភាសន៍​ជាមួយ​លោកស្រី ស្ថាបនិក​អង្គការ លីកាដូ (Licadho) ដែលជា​អ្នក​ផ្ដួចផ្ដើម​គំនិត​ធ្វើឲ្យ​មាន​ជំនួប​រវាង​ឥស្សរជន​នយោបាយ​ (​សីហនុ-ហ៊ុន សែន​) លោកស្រី​គិត​ថា​កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ​បាន​នាំ​មក​នូវ​សមិទ្ធផល​ធំៗ​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់​មួយ​ចំនួន​៖

ទី​ ១-គឺ​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​ជាមួយ​នឹង​ខ្មែរក្រហម​។

ទី​ ២- កម្ពុជា​បាន​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩៣ ដោយ​សេរី និង​យុត្តិធម៌ និង​បាន​អនុម័ត​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​។

ទី​ ៣-កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​តម្រូវ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ណា​ដែល​ប្រសូត​ចេញ​ពី​ការ​បោះឆ្នោត​លើក​ស្ទួយ និង​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​។

ទី​ ៤- កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ​បាន​រារាំង​កុំ​ឲ្យ​របប​អតីតកាល​ត្រឡប់​មក​វិញ (​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​)​។

ទី​ ៥- គឺ​ធ្វើ​យ៉ាង​ម៉េច​ឲ្យ​ជាប់​ស្អិត​ទៅ​នឹង​ឧបករណ៍​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ដែល​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ (UN) បាន​រៀបចំ​។ មាន​ន័យ​ថា​កម្ពុជា​ត្រូវ​ចុះ​បត្យាប័ន និង​អនុវត្ត​បត្យាប័ន​ទាំង​នោះ​។

លោកស្រី​ប្រធាន​អង្គការ​លីកាដូ​បាន​រំឭក​ថា​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩២ កម្ពុជា​មាន​ឧត្តម​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ជាតិ​ដែល​សម្តេច​ឪ​ជា​ប្រធាន​ដឹកនាំ​សមាជិក ១២ នាក់​។ ឧត្តម​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ជាតិ​នេះ​បាន​ចុះ​បត្យាប័ន​ជាច្រើន​នៅ​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​ស្តីពី​សិទ្ធិមនុស្ស​។

Content image - Phnom Penh Post

ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​បាន​ចែង​ថា​ «​ប្រសិន​ជា​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ឃើញ​ថា​ចាំបាច់​ត្រូវ​ចាត់​តាំង​អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​ម្នាក់​ឲ្យ​មក​តាមដាន​ហើយ​រាយការណ៍​ទៅ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​»​។

ដូច្នេះ​ចាប់​តាំងពី​បោះឆ្នោត​ដំបូង (១៩៩៣) ​មក​កម្ពុជា​មាន​អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​ចំនួន ៤ រូប​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិមនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា​តាម​ន័យ​ដែល​បាន​ចែង​ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​គេ​មិន​អាច​វាស់​ស្ទង់​បាន​ទេ​ថា តើ​កម្ពុជា​បាន​អនុវត្ត​ប៉ុន​ណា តាម​សេចក្តី​ដែល​បាន​ចែង​ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​នោះ​។

លោកស្រី​ថ្លែង​ថា «​វា​មិន​ងាយស្រួល​ឡើយ​ក្នុង​ការ​វាយតម្លៃ​អំពី​ការ​អនុវត្ត​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ថា​បាន​អនុវត្ត​ប៉ុន​ណា​ព្រោះ​កម្ពុជា​មិន​ធ្លាប់​បាន​សិក្សា​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​នេះ​ទេ​។ យើង​បាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ​មក​ធ្វើ​ជា​គំរូ​ហើយ​បាន​ចុះ​បត្យាប័ន​ជា​​ច្រើន​។ យើង​បាន​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​មក​ធ្វើ​ជា​គំរូ​ដើម្បី​យើង​ធ្វើ​ច្បាប់​ជាតិ​ធ្វើ​ម៉េច​កុំ​ឲ្យ​ផ្ទុយ​​ពី​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ស្តីពី​សិទ្ធិមនុស្ស​ហ្នឹង​»​។

លោកស្រី​បាន​បន្ទោស​ថា​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​នៅ​កម្ពុជា​បាន​ជះ​ឥទ្ធិពល​ដ៏​អាក្រក់​ណាស់​ចំពោះ​សង្គម និង​សេដ្ឋកិច្ច និង​សិទ្ធិ​មនុស្ស​។ ប្រទេស​ណា​ដែល​មាន​ស្ថិរភាព​សង្គម​កំពុង​តែ​ដើរ​ទៅ​មុខ​ស្ទើរ​គ្រប់​វិស័យ​។

ដោយ​ឡែក​​ កម្ពុជា​កំពុង​ដើរ​ពី​ក្រោយ​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ពី ៥០ ទៅ ៦០ ឆ្នាំ​ដោយសារ​តែ​សង្គ្រាម​។ ដើម្បី​ឲ្យ​ប្រទេស​ជាតិ​អភិវឌ្ឍ​បាន​ល្អ ទី​ ១-មិន​ត្រូវ​ឲ្យ​មាន​សង្គ្រាម​កើតឡើង​ឡើយ លើស​ពី​នេះ​ត្រូវ​មាន​ស្ថិរភាព​ក្នុង​សង្គម​ទៀត​នោះ​បាន​ន័យ​ថា​កុំ​ឲ្យ​មាន​ការ​រើសអើង​លើ​ស្ត្រី កុមារ ជនជាតិ​ភាគតិច សាសនា ជនពិការ ពណ៌​សម្បុរ និង​ភេទ​ជាដើម​។​ល​។

សម្រាប់​លោកស្រី វេជ្ជបណ្ឌិត ពុង ឈីវកេក ផ្ទាល់​យល់​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ថ្ងៃ​ទី​ ២៣ ខែ​តុលា ឆ្នាំ ១៩៩១ មាន​អត្ថន័យ​ថា «​ជា​ថ្ងៃ​ដែល​ប្រជាជន​ខ្មែរ​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​បាន​រំដោះ​យក​សិទ្ធិ​រស់រាន​មាន​ជីវិត និង​អាច​អភិវឌ្ឍ​តទៅ​មុខ​ទៀត​បាន​។

Content image - Phnom Penh Post

លោកស្រី​បញ្ជាក់​ថា «​កិច្ចព្រមព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នេះ​ហើយ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​យើង​បាន​នៅ​រស់​ដល់​ថ្ងៃ​នេះ​បាន​ធ្វើ​កិច្ចការងារ អភិវឌ្ឍ​ប្រទេស​ជាតិ បាន​កូន​ខ្មែរ​យើង​ទៅ​រៀនសូត្រ​អ្នក​ឈឺ​បាន​ទៅ​មន្ទីរពេទ្យ​ឡើង​វិញ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ក្នុង​ប្រទេស​មួយៗ​ចង់​បាន​តែ​ប៉ុណ្ណឹង​ចង់​បាន​ឲ្យ​ចប់​សង្គ្រាម​មិន​ចង់​ឲ្យ​គេ​មក​ជិះជាន់​លើ​យើង ចង់​រស់​ប្រកប​ដោយ​ក្តី​សុខ​»​។

ចំពោះ​លោកស្រី​មិន​អាច​និយាយ​បាន​ទេ​ថា​ថ្ងៃ​ជ័យជម្នះ ៧ មករា ឆ្នាំ ១៩៧៩ និង​ថ្ងៃ ២៣ តុលា ឆ្នាំ​ ១៩៩១ មួយ​ណា​មាន​សារៈសំខាន់​ជាង​។ ប៉ុន្ដែ​លោកស្រី​ថ្លែង​ថា​ថ្ងៃ​ទាំង​ពីរ​ជា​ថ្ងៃ​ប្រវត្តិសាស្ដ្រ​ដូច​គ្នា​។ ថ្ងៃ​ជ័យជម្នះ ៧ ខែ​មករា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ជា​ថ្ងៃ​ខ្មែរ​បាន​រស់​ពី​​ចង្កូម​ខ្មែរក្រហម​ហើយ​ថ្ងៃ​ទី ២៣ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​១៩៩១ ជា​ថ្ងៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្ដិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ដែល​នាំ​អ្វី​មក​ទល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៤ មិថុនា​គឺជា​ថ្ងៃ​ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​មេឃុំ​ដែល​​ខ្លួន​ពេញចិត្ត​ស្រឡាញ់​។

លោកស្រី​ថ្លែង​ថា​ក្នុង​ករណី​មាន​វិបត្តិ​នយោបាយ​អ្នក​នយោបាយ​គួរ​ត្រូវ​បាន​គិត​ដល់​គំរូ​នៃ​ការ​ចរចា​រក​សន្ដិភាព និង​ភាព​ចុះ​សម្រុង​នឹង​គ្នា​ដូច​ដែល​សម្ដេចឪ នរោត្តម សីហនុ និង​សម្ដេច ហ៊ុន សែន ធ្លាប់​បាន​អនុវត្ត​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ថ្ងៃ​ ២៣ តុលា ឆ្នាំ​ ១៩៩១​។

លោកស្រី​ថ្លែង​ថា «​កាលពី​មុន​នោះ​ឈ្លោះ​គ្នា​ខ្លាំង​ជាង​ឥឡូវ​ផង​ហើយ​សង្គ្រាម​ទៅ​ទៀត​ស្លាប់​មិន​ដឹង​ជា​ប៉ុន្មាន​ទេ​។ «​ខ្ញុំ​នៅ​តែ​មាន​សង្ឃឹម​ជានិច្ច​ព្រោះ​អ្នក​នយោបាយ​យើង​ឥឡូវ​ចាស់ទុំ​ហើយ ខាង​នយោបាយ​»​។

លោកស្រី​ថ្លែង​ថា​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ដោយ​ប្រើ​ហិង្សា វា​នឹង​មក​នាំ​នូវ​ការ​ខាតបង់​ប្រយោជន៍​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដូច្នេះ​មាន​តែ​សន្ដិភាព និង​អហិង្សា​ទេ​ទើប​ចំណេញ​ទាំង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទាំង​អ្នក​នយោបាយ​។ «​ខ្ញុំ​ជឿ​ថា​គ្មាន​នរណា​ចង់​ឲ្យ​ជាតិ​យើង​ខ្ទេចខ្ទី​ដូច​ជំនាន់​ខ្មែរក្រហម​ទេ​។ បើ​យើង​ស្រឡាញ់​ជាតិ​របស់​យើង យើង​ត្រូវ​យក​អំពើ​អហិង្សា​មក​ដាក់​ក្នុង​ខ្លួន​កុំ​យក​ហិង្សា​មក​ប្រើ​ទោះបី​ជា​ខឹង មិន​ពេញ​ចិត្ត​យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ​ត្រូវ​តែ​អត់ធ្មត់​ហើយ​គិតគូរ​ដោយ​បោះឆ្នោត​អហិង្សា​»​។

លោកស្រី​បាន​ព្រមាន​ថា​ការ​ឈ្លោះ​ជាមួយ​ខ្មែរ​ដូច​គ្នា​ជា​មូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​សត្រូវ​ម៉ាក់​ងាយ និង​ធ្វើឲ្យ​អ្នក​វិនិយោគិន និង​ទេសចរ​ខ្លាច​រអា​។ ការ​ឈ្លោះ​គ្នា​វា​នាំ​ឲ្យ​សត្រូវ​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួន គេ​ឆ្លៀត​ឱកាស​កេងចំណេញ​។ ម្យ៉ាង​ទៀត​ក្រុម​ទេសចរ និង​អ្នក​វិនិយោគិន​នឹង​នៅ​ឲ្យ​ឆ្ងាយ​ពី​កម្ពុជា​។

លោកស្រី​បាន​ថ្លែង​ថា​ប្រទេស​សន្តិភាព​ត្រូវ​មាន​ទំនាក់ទំនង​យ៉ាង​ខ្លាំង​ជាមួយ​កិច្ចការ​សិទ្ធិមនុស្ស អហិង្សា សេរីភាព​សារព័ត៌មាន និង​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​។ នោះ​ហើយ​ជា​មូលហេតុ​ដែល​លោកស្រី​បង្កើត​អង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស​លីកាដូ​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩២​។ តែ​មិនមែន​មាន​តែ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទេ​ដែល​មាន​អំពើ​ហិង្សា​នោះ​នៅ​ប្រទេស​បារាំង​ ឬ​អាល្លឺម៉ង់​ក៏​មាន​ដែរ​៕

រាយការណ៍​បន្ថែម​ដោយ តាំង រីនិត្យ/សហការ​ផលិត VIDEO ដោយ គាំ ច័ន្ទរស្មី​, កែវ រតនា​, មានសង្ហារ ដេវីត និង លៀប ទេវិពិទូ

0

Comments

Please, login or register to post a comment

ព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធ