Search form

Login - Register | FOLLOW US ON

Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - លោក ហេង ស្រ៊ាង៖ ការ​សិក្សា​ទស្សនវិជ្ជា​នាំ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ស្គាល់​ និង​យល់​ច្បាស់​ពី​អត្ថន័យ​ជីវិត

លោក ហេង ស្រ៊ាង សាស្រ្ដាចារ្យ ទស្សនវិជ្ជា នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ បញ្ញាសាស្រ្ដ។
លោក ហេង ស្រ៊ាង សាស្រ្ដាចារ្យ ទស្សនវិជ្ជា នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ បញ្ញាសាស្រ្ដ។ គាំ ច័ន្ទរស្មី

លោក ហេង ស្រ៊ាង៖ ការ​សិក្សា​ទស្សនវិជ្ជា​នាំ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ស្គាល់​ និង​យល់​ច្បាស់​ពី​អត្ថន័យ​ជីវិត

សាស្ដ្រាចារ្យ​ទស្សនវិជ្ជា​មួយ​រូប​បាន​បូជា​ទាំង​ពេលវេលា ទាំង​កម្លាំង​កាយចិត្ត​ជាច្រើន​ឆ្នាំ​ដើម្បី​សិក្សា​លើ​ជំនាញ​ទស្សនវិជ្ជា​ដែល​ជា​ជំនាញ​ស្ទើរតែ​គ្មាន​ទីផ្សារ​ការងារ​នៅ​កម្ពុជា​បើ​ធៀប​នឹង​មុខ​វិជ្ជាជីវៈ​សេដ្ឋកិច្ច ច្បាប់ គ្រប់គ្រង ឬ​ជំនាញ​ពាណិជ្ជកម្ម​ដែល​គេ​អាច​រក​ចំណូល​បាន​ច្រើន​ជាង​រាប់​សិប​ដង។ នេះ​បើ​តាម​លោក ហេង ស៊្រាង សាស្រ្ដាចារ្យ​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្ដ្រ​កម្ពុជា និង​ជា​ប្រធាន​អង្គការ PEN Cambodia។

ក្នុង​កិច្ចសម្ភាសន៍​ជាង ១ ម៉ោង​ជាមួយ​កាសែត​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្ដិ៍​នា​ពេល​កន្លង​មក​លោក ហេង ស៊្រាង បាន​ពន្យល់​យ៉ាង​លម្អិត​ពី​ហេតុផល​ដែល​ធ្វើឲ្យ​លោក​ត្រូវ​បូជា​អ្វីៗ​ដើម្បី​ចំណេះដឹង​ផ្នែក​ទស្សនវិជ្ជា​ជាង​ផ្ដោត​លើ​វិជ្ជាជីវៈ​សំខាន់ៗ​ផ្សេង​ទៀត។ វា​អាច​ជា​ឧបនិស្ស័យ​របស់​លោក​តាំងពី​កុមារ​មកម្ល៉េះ​ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​មនុស្ស​ម្នាក់​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ស្នេហា​ចំពោះ​ការ​សិក្សា​ជំនាញ​ទស្សនវិជ្ជា និង​ឧត្តមគតិ​របស់​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ល្បីៗ​ក្នុង​លោក។

លោក ហេង ស្រ៊ាង ហាក់​បាន​សម្រួច​ចិត្ត​ដិត​អារម្មណ៍​តាំងពី​កុមារ​មក​ថា​ត្រូវ​ជ្រើសរើស​មុខវិជ្ជា​ទស្សនៈ​នេះ​ជា​គោលដៅ​សម្រាប់​ការ​សិក្សា​របស់​ខ្លួន​ទៅ​អនាគត​បើ​ទោះ​ជា​ឪពុកម្ដាយ​របស់​លោក​ជំទាស់​ក៏ដោយ។

លោក ហេង ស្រ៊ាង បាន​ហៅ​ការសិក្សា​របស់​លោក​តាំងពី​កុមារ​រហូត​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​ថា​ «ជោគជ័យ​គួរ​ជា​ទីមោទនៈ» សម្រាប់​លោក​ផ្ទាល់ និង​ក្រុម​គ្រួសារ​ក្រោយ​ពី​បាន​វិនិយោគ​លើ​ពេលវេលា​ជាច្រើន​ឆ្នាំ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​នៅ​ក្នុង​ និង​ក្រៅ​ប្រទេស​អំពី​ជំនាញ​ទស្សនវិជ្ជា​ដែល​ប្រៀប​ដូចជា​ការ​រកឃើញ​នូវ​ដំណើរ​ជីវិត​ដ៏ល្អ​ប្រសើរ​ជាមួយ​ជីវភាព​សាមញ្ញ​គ្មាន​មហិច្ឆតា និង​មាន​សន្ដាន​ចិត្ត​ពោរពេញ​ដោយ​ក្ដីមេត្តា​អធ្យាស្រ័យ​រស់នៅ​ចុះ​សម្រុង​ជាមួយ​មនុស្ស សត្វ និង​ធម្មជាតិ​ទាំងឡាយ​ទាំង​ពួង​ដោយ​សុខដុម។

កើត​នៅ​ស្រុក​កោះ​សុទិន ខេត្ត​កំពង់ចាម​ជា​ស្រុក​កំណើត​ឪពុក​តែ​ធំ​ដឹង​ក្ដី​នៅ​ខេត្ត​ព្រៃវែង​ដែល​ជា​ស្រុក​កំណើត​របស់​ម្ដាយ កុមារ ហេង ស្រ៊ាង បាន​ចូល​សាលា​បឋមសិក្សា​នៅភូមិ​ព្រែក​សណ្តែក ឃុំ​ព្រែកចង្ក្រាន ស្រុក​ស៊ីធរកណ្តាល ខេត្ត​ព្រៃវែង។ ការ​សិក្សា​របស់​កុមារា​រូប​នេះ​មិន​សូវ​ជា​មាន​ភាព​ដិតដល់​ប៉ុន្មាន​ទេ​ពីព្រោះ​ខ្វះ​សម្ភារ​សិក្សា និង​ខ្វះ​គ្រូបង្រៀន​កាល​ជំនាន់​នោះ។

នៅ​ដើម​ឆ្នាំ ១៩៩០ ខណៈ​ដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​ការ​ប្រែប្រួល​ខាង​នយោបាយ​ដោយ​បើក​ទ្វារ​ចំហ​ទទួល​យក​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី និង​ប្ដូរ​ជា​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​ពហុបក្ស​ហើយ​វិស័យ​អប់រំ​ក៏​មាន​ការ​កែលម្អ​ជា​បន្ដបន្ទាប់​ដែរ។សម្ភារ​សិក្សា​ពិសេស​សៀវភៅ​អាន​ក៏​សម្បូរ​ដែរ​ព្រម​ទាំង​មាន​គ្រូ​ចំណានៗ​បាន​ចូល​មក​បង្រៀន​សិស្ស​ទៀត​ផង។

លោក ហេង ស្រ៊ាង៖ ការ​សិក្សា​ទស្សនវិជ្ជា​នាំ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ស្គាល់​ និង​យល់​ច្បាស់​ពី​អត្ថន័យ​ជីវិត

ក្រោយពី​ប្រឡង​ជាប់​បាក់ឌុប​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៣ យុវជន ហេង ស្រ៊ាង ក៏បាន​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​មក​កាន់​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ដើម្បី​បន្ដ​ការ​សិក្សា។

លោក ស្រ៊ាង បាន​ដំណាល​ថា​ «កាល​ជំនាន់​នោះ​យើង​មិន​បាន​ចូល​មក​មហាវិទ្យាល័យ​ភ្លាម​ទេ​យើង​ត្រូវ​រៀន​មួយ​ឆ្នាំ​ដើម្បី​ត្រៀម​ប្រឡង [ចូល​មហាវិទ្យាល័យ]។ នៅ​ឆ្នាំ ១៩៩៤ ខ្ញុំ​ប្រឡង​ជាប់​ចូល​រៀន​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទភ្នំពេញ​ផ្នែក​ទស្សនវិជ្ជា​គឺជា​អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​ស្រឡាញ់​តាំងពី​ខ្ញុំ​នៅ​ក្មេង​ម្ល៉េះ»។

ការ​ចូលចិត្ត​អាន​សៀវភៅ​ទស្សនវិជ្ជា​អាន និង​សរសេរ​កំណាព្យ អាន​រឿង​និទាន និង​ប្រវត្តិ​ព្រះពុទ្ធ​បរមគ្រូ និង​ស្វែងយល់​ពី​គំនិត​របស់​ទស្សន​វិទូ​ល្បីៗ​ក្នុង​ពិភពលោក​គឺជា​និស្ស័យ​តាំងពី​តូច​មក។ លោក​មាន​ចំណាប់​អារម្មណ៍​យ៉ាង​ខ្លាំង​លើ​សម្ដី និង​ឧត្តមគតិ​របស់​ទស្សន​វិទូ​ល្បីល្បាញ​ទាំងឡាយ​ក្នុង​ពិភពលោក​រួមមាន ទស្សនវិទូ សូក្រាត ប្លាតុង ខុងជឺ ឡៅសឺ និង​ព្រះពុទ្ធ​ជាដើម។

លោក ហេង ស្រ៊ាង បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា «កាន់​តែ​អាន​កាន់​តែ​សប្បាយ និង​កាន់​តែ​ចង់ចេះ ចង់ដឹង កាន់តែ​ពេញ​ចិត្ត​ហើយ​ដុះ​ចេញ​នូវ​សេចក្ដី​ស្នេហា​លើ​មុខវិជ្ជា​ទស្សនវិជ្ជា​ឥតងាករេ​បើ​ទោះជា​ដឹង​ថា​មុខវិជ្ជា​នេះ​មិន​ពេញ​និយម​សម្រាប់​និស្សិត​ភាគច្រើន​ក៏ដោយ​ព្រោះ​មុខវិជ្ជា​នេះ​ជា​មុខវិជ្ជា​ពិបាក​រក​ការងារ​ធ្វើ​នា​ពេល​អនាគត​ក្ដី។ លោក ស៊្រាង បាន​និយាយ​ថា៖ «ខ្ញុំ​អត់​ត្រៀម​អី​ទេ​គឺ​យើង​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ទស្សនវិជ្ជា​ដែល​ជា​គោលដៅ​នោះ​តែ​ម្តង»។

លោក ហេង ស៊្រាង (កណ្ដាល) ចូលរួម​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យសព មិត្តភក្ដិ នា​ពេល​កន្លង​មក។
លោក ហេង ស៊្រាង (កណ្ដាល) ចូលរួម​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យសព មិត្តភក្ដិ នា​ពេល​កន្លង​មក។ រូបថត ហ្វេសប៊ុក

នៅក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន​ទស្សនវិជ្ជា​មិនមែន​ជា​មុខវិជ្ជា​ដែល​ងាយ​រក​ប្រាក់​ទេ​បើ​ធៀប​នឹង​មុខវិជ្ជា​សេដ្ឋកិច្ច​ច្បាប់​ស្ថាបត្យកម្ម និង​ជំនាញ​ខាង​គណិតសាស្រ្ដ​ជាដើម។ល។ ប៉ុន្ដែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក្ដី​ក៏​មិន​បាន​រារាំង​លោក ហេង ស្រ៊ាង ក្នុង​ការ​ស្នេហា​ផ្នែក​ទស្សនវិជ្ជា​នេះ​ឡើយ។

លោក​បាន​និង​បន្ដ​ការ​ចិញ្ចឹម​ចិត្ត​ដើម្បី​សិក្សា​លើ​មុខវិជ្ជា​ទស្សនវិជ្ជា​ដោយ​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​ជាច្រើន​ឆ្នាំ។

លោក​គឺជា​មនុស្ស​ម្នាក់​ដែល​ធ្វើអ្វីៗ​តាម​ធម្មជាតិ និង​តាម​ឧបនិស្ស័យ​របស់​ខ្លួន។ លោក​បញ្ជាក់​ថា៖ «ខ្ញុំ​ស្រឡាញ់​មុខវិជ្ជា​ហ្នឹង​ស្រឡាញ់​ទស្សនៈ​របស់​អ្នក​ប្រាជ្ញ។ នៅក្នុង​គំនិត​នោះ​ហើយ​ទើប​ខ្ញុំ​បាន​ខំ​តាមដាន​ប្រឹង​រៀនសូត្រ​ ខំ​អាន​សៀវភៅ​ជាច្រើន​ក្បាល»។

ការ​រៀន​ទស្សនវិជ្ជា​នេះ​គឺជា​ជម្រើស​ចេញ​ពី​ក្តីស្រឡាញ់​ដោយ​មិន​គិត​ថា តើ​រៀន​ទស្សនវិជ្ជា​នឹង​ទៅ​ធ្វើអ្វី​មាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬ​ផលប្រយោជន៍​អ្វី​ឡើយ។ «ខ្ញុំ​គិត​ថា​ខ្ញុំ​រៀន​ធ្វើ​ម៉េច​ឲ្យ​ចេះ​ឲ្យ​ច្រើន​ដោយ​វិនិយោគ​ពេលវេលា​លើ​ការ​អាន​ឲ្យ​បាន​ច្រើន​ហើយ​ចាំ​មើល​វា​ទៅ​ជា​យ៉ាង​ម៉េច​ទៀត។ សព្វថ្ងៃ​នេះ​ខ្ញុំ​មាន​មោទនភាព​មែនទែន​ចំពោះ​ខ្លួនឯង។ ក្នុង​ខ្លួន​ខ្ញុំ​ហាក់​ដូចជា​មាន​អ្វីៗ​គ្រប់​យ៉ាង​ហើយ​អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​ជ្រើសរើស​ពី​ដើម​មក​ខ្ញុំ​អត់​មាន​ការ​ខកចិត្ត​ទេ​បើ​ទោះ​ជា​សង្គម​មិន​សូវ​ត្រូវការ​មុខវិជ្ជា​នេះ​ក៏ដោយ»។

ជាទូទៅ​ទស្សនវិជ្ជា​រួមមាន៖ ទស្សនវិជ្ជា​នយោបាយ ទស្សន​វិជ្ជាសង្គម ទស្សនវិជ្ជា​ច្បាប់ ទស្សនវិជ្ជា​អំពី​មនុស្ស និង​ទស្សនវិជ្ជា​ធម្មជាតិ​ដែល​អ្នក​សិក្សា​មើល​ឃើញ​អ្វីៗ​គ្រប់​យ៉ាង​ដោយ​ធ្វើឲ្យ​ពួកគេ​រីករាយ​ និង​មាន​មោទនភាព។ សម្រាប់​យុវសិស្ស​មួយ​ចំនួន​ដែល​យល់​មិន​ទាន់​ច្បាស់​អំពី​គុណប្រយោជន៍​របស់​ទស្សនវិជ្ជា​គេ​គិត​ថា​ការ​រៀន​ទស្សនវិជ្ជា​នាំ​ឲ្យ​គេ​ឆ្កួត ការ​ពិត​វា​មិនមែន​ដូច្នេះ​ទេ។

ទស្សនវិជ្ជា​ជា​មុខ​វិជ្ជា​មួយ​មាន​សារៈសំខាន់​ណាស់​ក្នុង​ការ​បណ្តុះបណ្តាល​ឲ្យ​មនុស្ស​ចេះ​គិត​ពិចារណា​វែង​ឆ្ងាយ និង​ស៊ីជម្រៅ​ក្នុង​ការ​កែច្នៃ​ជីវិត​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ឲ្យ​រស់នៅ​មាន​ន័យ មាន​តម្លៃ មាន​ខ្លឹមសារ ក្នុង​ដួង​ចិត្ត​មាន​ភាព​ស្ងប់ និង​រីករាយ​ជាមួយ​មនុស្ស សត្វ និង​ធម្មជាតិ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួន។

សាស្រា្ដចារ្យ​រូប​នេះ​បាន​ពន្យល់​ថា៖ «ជីវិត​មាន​ន័យ​មិនមែន​សំដៅ​ដល់​ការ​មាន​លុយ ឬ​មាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ច្រើន​ទេ​តែ​សំដៅ​ដល់​ការ​រស់នៅ​ប្រកប​ដោយ​ក្ដីសុខសាន្ដ​គ្មាន​ទំនាស់​ជាមួយ​នឹង​មនុស្ស សត្វ និង​ធម្មជាតិ។ ទស្សនវិទូ​ល្បីៗ​ក្នុង​លោក​បាន​បង្រៀន​មនុស្ស​ឲ្យ​ចេះ​រស់នៅ​ជាមួយ​គ្នា​ដោយ​ក្ដីសន្ដោស​គ្នា​ទៅវិញ​ទៅមក​រស់នៅ​ដោយ​មិន​មាន​ការ​ឈ្នានីស​គ្នា មិន​មាន​ក្ដី​ទោមនស្ស និង​អំពើ​ហិង្សា»។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ទស្សនវិជ្ជា​បង្រៀន​មនុស្ស​ឲ្យ​ចេះ​គិត​ពី​ច្បាប់​ធម្មជាតិ​រស់នៅ​ជាមួយ​ធម្មជាតិ និង​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ភាព​សុខដុម​ជាមួយ​នឹង​ទឹកចិត្ត​ប្រកប​ដោយ​សីលធម៌ និង​គ្មាន​ហិង្សា។

លោក ស្រ៊ាង ថ្លែង​ថា៖ «បើ​យើង​បំផ្លាញ​គេ តើ​ជីវិត​យើង​រស់​នៅ​មាន​ន័យ​អ្វី? បើ​យើង​បំផ្លាញ​ធម្មជាតិ​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួន​ដែល​ជា​ធាតុ​ទ្រទ្រង់​ជីវិត​មនុស្ស សត្វ​ទាំងឡាយ​ទាំង​ពួង តើ​យើង​នៅ​មាន​ឈ្មោះ​ជា​មនុស្ស​ទេ? យើង​ត្រូវ​សួរ​ខ្លួនឯង​ថា តើ​យើង​កើត​មកពី​ណា? តើ​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួន​យើង​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​នឹង​យើង​យ៉ាង​ដូចម្ដេច​បើ​យើង​បំផ្លាញ​ធម្មជាតិ តើ​ជីវិត​យើង​នឹង​ត្រូវ​បំផ្លាញ​ដោយ​ធម្មជាតិ​វិញ​ដែរ​ឬ​ទេ?

លោក ហេង ស៊្រាង នៅ​ការិយាល័យ​ធ្វើការ។
លោក ហេង ស៊្រាង នៅ​ការិយាល័យ​ធ្វើការ។ រូបថត តាំង រីនិត្យ

អ្នក​ស្រឡាញ់​ទស្សនវិជ្ជា​រូប​នេះ​បាន​ផ្តល់​តម្លៃ​ជីវិត​រស់នៅ​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​បញ្ញាជន​ប្រកប​ដោយ​ការ​គិត​ពិចារណា​ពី​ខុស​ និង​ត្រូវ​ប្រកប​ដោយ​ក្ដីអធ្យាស្រ័យ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ទោះបី​ជា​ជីវិត​លោក​មិន​មាន​សម្បត្តិ​សម្បូរ​ហូរហៀរ​ក៏ដោយ។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «ខ្ញុំ​មាន​ក្តីសប្បាយ​រីករាយ​នៅ​ពេល​ដែល​ឃើញ​អ្នកដទៃ​សើច​សប្បាយ​ញញឹម​ជាមួយ​យើង។ គេ​អាច​រស់នៅ​បាន​ជាមួយ​យើង​ គេ​មាន​អាហារ​ហូបចុក​គ្រប់គ្រាន់ កូនចៅ​របស់​គេ​មាន​ការ​រៀនសូត្រ​ត្រឹមត្រូវ​សង្គម​មាន​ការ​គោរព​គ្នា​ឲ្យ​តម្លៃ​គ្នា​ទៅវិញ​ទៅមក។ នេះ​ហើយ​ជា​កត្តា​សំខាន់​សម្រាប់​ខ្ញុំ»។ ការ​ជ្រើសរើស​របៀប​រស់នៅ​មួយ​ដែល​ស្រប​នឹង​ចិត្ត​របស់​ខ្លួនឯង​គឺជា​ការ​ចាំបាច់។ តែ​ការ​ជ្រើសរើស​នោះ​ត្រូវ​ផ្ដល់​នូវ​ភាព​សុខសាន្ដ​ដល់​មនុស្ស សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​នៅ​ជុំវិញ​ខ្លួន។

លោក​បញ្ជាក់​ថា៖ «បើ​យើង​រស់នៅ​ជា​ជម្រើស​របស់​យើង​ទោះ​ជា​នៅ​ផ្ទះ​ស្បូវ​ក៏​នៅ​តែ​មាន​ន័យ​ពីព្រោះ​ថា​យើង​ពោរពេញ​ដោយ​ចំណេះ​ យើង​មិន​ដែល​ឈ្លោះ​គ្នា​ទេ យើង​អាច​រស់នៅ​ជាមួយ​បងប្អូន​ជាមួយ​គ្រួសារ​យើង​បាន​ដោយ​ភាព​សុខដុម​ហើយ​យើង​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​អ្វីៗ​ដែល​យើង​បាន​ធ្វើ​បាន​រស់នៅ​វា​ជា​ការ​គ្រប់គ្រាន់​ហើយ»។

លោក​បាន​បន្ថែម​ថា «ប្រសិន​បើ​មាន​ផ្ទះ​ធំស្កឹមស្កៃ ក៏ប៉ុន្តែ​អ្នក​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ​នោះ​រស់នៅ​ពោរពេញ​ដោយ​ជម្លោះ និង​ភាព​ហិង្សា ពោរពេញ​ដោយ​ភាព​ហ្មងសៅ ពោរពេញ​ដោយ​ភាព​អត់ន័យ​ទោះ​ផ្ទះ​ធំ​ប៉ុនណា​ក៏​វា​ឥតប្រយោជន៍​ដែរ»។

សាស្រ្ដាចារ្យ​រូប​នេះ​បាន​ហៅ​សម្ភារ​ទំនើប​រួមមាន ផ្ទះ​សំបែងធំ លុយឡាន វីឡា ថា​គ្រាន់តែ​ជា​គ្រឿង​លម្អ​ខាង​ក្រៅ​ទេ​ក៏​ប៉ុន្តែ​ប្រសិន​ជា​គ្មាន​ខ្លឹមសារ​ក្នុង​អារម្មណ៍ គ្មាន​មនោសញ្ចេតនា នោះ​វា​ពុំ​មាន​ភាព​សុខដុម និង​ពុំ​មាន​ភាព​ស្រស់ស្រាយ​ទេ​ជីវិត​បែប​នោះ​គឺ​គ្មាន​ន័យ​ឡើយ។ អ្នក​ប្រាជ្ញ​ផ្នែក​ទស្សនវិទ្យា​នៅក្នុង​លោក​បាន​បង្រៀន​មនុស្ស​ពី​របៀប​រស់នៅ​ខុសៗ​គ្នា​ពិសេស​ទស្សនវិទូ​លោក​ខាង​លិច​ និង​លោក​ខាង​កើត។ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អឺរ៉ុប​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​ពិសេស​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​បាន​បណ្តុះ​បណ្តាល​ឲ្យ​មនុស្ស​ចេះ​គិត​ឲ្យ​បាន​ជ្រាលជ្រៅ​តាម​បែប​វិទ្យាសាស្ដ្រ​ពិត​ដោយ​ចេះ​គិត​ពិចារណា​រក​ភ័ស្ដុតាង​មក​បញ្ជាក់​ជា​ជាង​បង្រៀន​មនុស្ស​ជឿ​លើ​អ្វី​មួយ​ដែល​មិន​មាន​ភ័ស្ដុតាង។ រីឯ​ទស្សនៈ​របស់​ព្រះពុទ្ធ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា​គឺ​អ្វីៗ​វា​មាន​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ហេតុ និង​ផល​កើត​ចេញ​ពី​វត្ថុ​នោះ។ ព្រះអង្គ​បង្រៀន​មនុស្ស​ឲ្យ​ដើរ​ផ្លូវ​កណ្ដាល​ជា​ផ្លូវ​ដ៏ត្រឹមត្រូវ​សម្រាប់​ការ​រស់នៅ​ប្រកប​ដោយ​ក្តី​សុខសាន្ដ។

លោក ហេង ស្រ៊ាង បាន​ថ្លែង​ថា៖ «បើ​យើង​និយាយ​ក្នុង​ទស្សនទាន​របស់​ខ្មែរ វា​ជា​មុខវិជ្ជា​មួយ​ដែល​សិក្សា​អំពី​ទស្សនៈ​របស់​អ្នកប្រាជ្ញ​ជា​ក្រុម​មនុស្ស​មាន​គំនិត​ជ្រាលជ្រៅ និង​ពោរពេញ​ដោយ​ចំណេះដឹង។ រីឯ​នៅ​ក្នុង​ទស្សនវិជ្ជា​ក្រិក​វិញ​ទស្សនវិជ្ជា​គឺជា​ការ​ស្នេហា​គតិបណ្ឌិត ជា​ការ​ស្រឡាញ់​ពុទ្ធិ។ អ៊ីចឹង​អ្នក​ណា​ដែល​បូជា​ពេលវេលា​កម្លាំង​កាយចិត្ត​ទៅ​រៀន​ទស្សនវិទ្យា​មាន​ន័យ​ថា​អ្នក​ហ្នឹង​ចង់​បាន​គតិបណ្ឌិត ចង់​បាន​ឧត្តមគតិ​ដ៏ល្អ​ក្នុង​ការ​រស់នៅ​ជាមួយ​អ្នក​ដទៃ។ ឧទាហរណ៍៖ លោក អារីស្តូត ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទស្សនវិជ្ជា​ខាង​បស្ចិម​ប្រទេស​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ទស្សនវិជ្ជា​គឺជា​ការ​គិត​របស់​មនុស្ស​ដែល​ចាំបាច់​ត្រូវ​រក​ឲ្យ​ឃើញ​ពី​បុព្វហេតុ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ចេញ​ជា​ផល។ ឧបមាថា​យើង​ឃើញ​វត្ថុ​មួយ​កើតឡើង​យើង​មិន​អាច​វិនិច្ឆ័យ​ភ្លាម​ថា​វត្ថុ​ហ្នឹង​អ៊ីចឹង​ទេ។

តាម​អារីស្តូត​យើង​ត្រូវ​តែ​ស្វែងយល់​ថា​របស់​ហ្នឹង​ចេញ​មក​ពី​អ្វី​វា​មាន​បុព្វហេតុ​របស់​វា បាតុភូត​អ្វី​មួយ​ដែល​លេច​ចេញ​វត្ថុ​បែប​ហ្នឹង។ អ្នកប្រាជ្ញ​បស្ចិម​ប្រទេស​បាន​ពន្យល់​ថា​បើ​មនុស្ស​រស់នៅ​ដោយ​មិន​បាន​គិត​ពី​ហេតុ និង​ផល​ទេ​គេ​មិន​ចាត់​ទុក​ជា​មនុស្ស​ទេ។ ប្រជាជន​នៅ​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​ជាពិសេស​ប្រទេស​អឺរ៉ុប​ជាទូទៅ​យល់​ដឹង​អំពី​ទស្សនវិទ្យា​របស់​អ្នកប្រាជ្ញ​ក្រិក​ដោយ​យក​ការ​ចេះ​ថ្លឹងថ្លែង ខុស និង​ត្រូវ​យក​ជា​គោល​ចម្បង​ក្នុង​ការ​រស់នៅ​ដោយ​មិន​មាន​ជំនឿ​អរូបី​ទេ។

លោក ហេង ស៊្រាង បាន​ថ្លែង​ថា​កម្ពុជា​គួរ​ត្រូវ​បាន​លើក​កម្ពស់​ការ​គិត​បែប​ទស្សនវិជ្ជា​ដែរ​ដើម្បី​ឲ្យ​មនុស្ស​គិត​ដល់​តម្លៃ​ និង​អត្ថន័យ​ជីវិត​ក្នុង​ការ​រស់​ជាមួយ​គ្នា​ក្នុង​សហគមន៍​ខណៈ​ដែល​ពិភព​មនុស្ស​កំពុង​រីករាយ​ជាមួយ​សម្ភារ​បច្ចេកវិទ្យា​ទំនើបៗ​ដែល​ជា​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​បំពុល​បរិស្ថាន​ផង​ដែរ។ ភាព​មិន​ចង់​ចេះ​ដឹង​អំពី​ទស្សនវិជ្ជា​វា​នឹង​នាំ​មក​នូវ​អំពីហិង្សា និង​ជម្លោះ​ផ្សេងៗ​ក្នុង​សង្គម​ជាតិ។

លោក ស៊្រាង បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «មនុស្ស​ខ្មែរ​ងាយ​ខឹង ងាយ​ចាប់​កំហុស​គេ ងាយ​បំពាន​ច្បាប់ និង​និយម​ហិង្សា​ជាង​ការ​សម្រប​សម្រួល ខ្វះ​ការ​សន្ទនា ឬ​រក​វិធី​ដោះស្រាយ​ដោយ​សន្តិវិធី។ នេះ​ជា​វិបត្តិ​ក្នុង​គុណភាព​អប់រំ​ជាទូទៅ​របស់​កម្ពុជា»។

លោក​ថ្លែង​ថា៖ ​«ការ​មិន​បាន​បំពាក់​បំប៉ន​ចំណេះដឹង​ផ្នែក​ទស្សនវិជ្ជា​ដល់​មនុស្ស​តាំងពី​កុមារ​ដែល​ជា​មុខវិជ្ជា​ស្នូល​បណ្ដុះបណ្ដាល​ឲ្យ​មនុស្ស​ចេះ​គិត​ពិចារណា​បាន​វែង​ឆ្ងាយ​គឺជា​កំហុស​នៃ​ការ​អប់រំ»៕

រាយការណ៍​បន្ថែមៈ តាំង រីនិត្យ/សហការ​ផលិត VIDEO:គាំ ច័ន្ទរស្មី, កែវ រតនា, ជា វណ្ណារ័ត្ន, ហម ស្រីនិច និង មាន សង្ហាដេវីត/រង់ចាំ​អាន​ភាគ​ ២ នៅ​សប្ដាហ៍​ក្រោយ

0

Comments

Please, login or register to post a comment