Search form

Login - Register | FOLLOW US ON

Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - អៀង មូលី៖ ជីវិត​ក្នុង​ភ្លើង​សង្គ្រាម និង​សន្ដិភាព

Content image - Phnom Penh Post
លោក អៀង មូលី បាន​ផ្ដល់​បទសម្ភាស​ជាមួយ​កាសែត​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​នាពេល​កន្លង​មក​។ រូបថត កែវ រតនា

អៀង មូលី៖ ជីវិត​ក្នុង​ភ្លើង​សង្គ្រាម និង​សន្ដិភាព

អ្នកនិពន្ធ សៀវភៅ “ជីវិត​លើ​ផ្លូវ​បត់បែន​ទៅ​រក​សន្ដិភាព” កើត​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៥០ នៅ​ភូមិ​ស្នាយពល ឃុំ​រកា ស្រុក​ពារាំង ខេត្ត​ព្រៃវែង។ សៀវភៅ​ដែល​​មាន​កម្រាស់ ៧០០ ទំព័រ​ជា​ខេមរ​ភាសា​នេះ​បាន​បោះពុម្ព​នៅ​ឆ្នាំ ២០១៣។

សៀវភៅ​នេះ​បាន​អត្ថាធិប្បាយ​យ៉ាង​លម្អិត​ពី​​ខ្សែ​ជីវិត​របស់​ឥស្សរជន​នយោបាយ​មួយ​រូប ដែល​បាន​​ឆ្លង​កាត់​ព្រឹត្តិការណ៍​នយោបាយ​នៅ​​កម្ពុជា​ក្នុង​ដំណាក់កាល​សង្គ្រាម និង​​ដំណាក់កាល​​សុខ​សន្ដិភាព។

ឥស្សរជន​រូប​នេះ​​​បាន​ចូលរួម​ចំណែក​បង្កើត​​ប្រវត្តិសាស្ដ្រ​ផង​ជា​អ្នក​ឃ្លាំមើល​​ និង​​សរសេរ​ប្រវត្តិសាស្ដ្រ​ផង។

អៀង មូលី៖ ជីវិត​ក្នុង​ភ្លើង​សង្គ្រាម និង​សន្ដិភាព

លោក អៀង មូលី បាន​​ចូល​រៀន​នៅ​សាលា​បឋមសិក្សា​នៅ​ស្រុក​ពារាំង​ហើយ​​បាន​បន្ដ​ការ​សិក្សា​នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៦៨-៦៩។

លោក​បាន​​ប្រឡង​ជាប់​ចូល​រៀន​នៅ​មហាវិទ្យាល័យ​ពាណិជ្ជសាស្ត្រ (សាលា​ជំនួញ) ក្រុង​ភ្នំពេញ ប៉ុន្ដែ​មិន​បាន​បញ្ចប់​ទេ​ដោយសារ​កាលៈទេសៈ​មិន​អំណោយផល​លោក​ក៏​ត្រូវ​បង្ខំ​ចិត្ត​រក​ការងារ​ធ្វើ​នៅ​រោងចក្រ​កែវ។ បន្ទាប់មក​បាន​មក​ធ្វើការ​នៅ​ក្រុមហ៊ុន សុរាគារ​ខ្មែរ ហើយ​អំឡុង​ពេល​នោះ​ក៏​បាន​​​ឆ្លៀត​បន្ត​ការ​សិក្សា​ខាង​ផ្នែក​គណនេយ្យ។

នៅ​ចន្លោះ​ពី​ឆ្នាំ ១៩៧០ ដល់ ១៩៧៣ លោក មូលី បាន​ធ្វើការ​ឯកជន​ជាច្រើន​កន្លែង និង​បាន​សន្សំ​បទពិសោធ​ការងារ​ជាច្រើន និង​សន្សំ​លុយ​​បាន​មួយ​ចំនួន។ នៅ​ខែ​សីហា ឆ្នាំ ១៩៧៣ លោក​បាន​ធ្វើ​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​សមាគម​គណនេយ្យករ​នៅ​ប្រទេស​បារាំង​ដើម្បី​រក​សាលារៀន​បន្ដ​នៅ​ប្រទេស​បារាំង។ លោក​​មិន​បាន​ឆ្លងកាត់​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ទេ ប៉ុន្ដែ​មាន​អារម្មណ៍​ឈឺចាប់​ដូច​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទូទៅ​ដែរ។

ជីវភាព​នៅ​ប្រទេស​បារាំង​មិន​ងាយស្រួល​​ដូច​ការ​ស្មាន​ឡើយ។ ម្យ៉ាង​គ្មាន​បងប្អូន ឬ​សាច់ញាតិ​ដែល​អាច​ពឹងពាក់​ស្នាក់​អាស្រ័យ​បាន។ ម្យ៉ាង​ទៀត​ជា​និស្សិត​ដែល​ច្បាប់​នៅ​ប្រទេស​បារាំង​ហាម​ធ្វើការ​ដើម្បី​ប្រាក់​កម្រៃ។ «ខ្ញុំ​​ទៅ​បារាំង​មាន​ត្រឹម​តែ​អង្ករ ១៥ គីឡូក្រាម លុយ ៣០០ ដុល្លារ និង​សាច់​​ងៀត​បន្ដិច​បន្ដួច។ ខ្ញុំ​ទៅ​ខែ សីហា ជា​ពេល​វិស្សមកាល ហាង ឬ​ក្រុមហ៊ុន​នានា​នៅ​ស្រុក​បារាំង បិទ​ទ្វារ​ស្ទើរ​​ទាំងអស់ សម្រាក​ពេល​វិស្សមកាល‍។ រហូត​ដល់​ខែ​កញ្ញា​ទើប​ខ្ញុំ​ទទួល​​បាន​ការងារ​មួយ បន្ទាប់ពី​ចំណាយ​ពេល ១ ខែ ជួយ​​លាង​ចាន និង​រៀបចំ​ផ្ទះ​ជូន​​អ្នក​ដែល​ឲ្យ​ផ្ទះ​ស្នាក់នៅ​បណ្ដោះ​អាសន្ន»។

តាម​​​ច្បាប់​ប្រទេស​បារាំង​លោក មូលី មិន​មាន​​សិទ្ធិ​ធ្វើការ​ទេ​ព្រោះ​ទិដ្ឋាការ​​ត្រូវ​មក​សិក្សា​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។

ភ័ព្វ​សំណាង​ល្អ​លោក​មាន​មិត្តភក្ដិ​ជា​ជនជាតិ​បារាំង​​ជា​អ្នក​ជួយ​បិទបាំង ប្រវត្តិ​របស់​លោក។ ប៉ុន្ដែ​ជា​បណ្តើរៗ​លោក​​បាន​រត់​ការ​ច្បាប់​ទម្លាប់​ដោយ​សុំ​សិទ្ធិ​ជ្រកកោន​ផ្នែក​នយោបាយ​នៅ​បារាំង។ «ខ្ញុំ​ជា​អតីត​សមាជិក​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​លោកតា អ៊ិន តាំ ដល់​គាត់​ឡើង​ធ្វើ​ប្រធានាធិបតី​​ទៅ​មាន​ការ​ប្រទូស្ត​ប្រទាំង​ក្នុង​គណបក្ស ដោយសារ​តែ​ខ្ញុំ​ជា​​មនុស្ស​របស់​លោក ចៅ សៅ (អ្នក​នយោបាយ​​) ​ដែល​ក្រោយ​មក លោក​​ក្លាយ​ជា​ប្រធាន​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​ពេល​ដែល​លោក អ៊ិន តាំ ក្លាយ​ជា​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​របស់​លោក លន់ នល់។ ជំនាន់​​នោះ​គេ​បណ្តេញ​លោក អ៊ិន តាំ ចេញ​ពី​​គណបក្ស។ នោះ​ជា​លេស​ដែល​លោក​សុំ​ជ្រកកោន​នៅ​បារាំង។

នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៣ ដដែល​នោះ​លោក អៀង មូលី ដឹង​ថា​សម្ដេច​ព្រះនរោត្តម សីហនុ ទ្រង់​គង់​នៅ​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​បាន​បង្កើត​រណសិរ្ស​មួយ​ក្នុង​បំណង​វាយ​ដណ្ដើម​អំណាច​ពី​របប លន់ នល់ ប៉ុន្ដែ​នៅ​ពេល​នោះ​លោក​មាន​​ការ​​ស្ទាក់ស្ទើរ​ក្នុង​ការ​ចូល​រណសិរ្ស​របស់​ព្រះអង្គ​ព្រោះ​មិន​ដឹង​ថា​នរណា​ជា​មេដឹកនាំ​ចលនា​តស៊ូ​ខ្មែរ​ក្រហម​ពិតប្រាដក។

លោក អៀង មូលី ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ជីវភាព​ល្អប្រសើរ​ជាង​មុន​ដោយសារ​មាន​សិទ្ធិ​ធ្វើការ​រក​ប្រាក់​​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ខ្លួនឯង​បាន។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​លោក​ត្រូវ​​បាន​តែងតាំង​ជា​ប្រធាន​គណនេយ្យករ​ដោយ​មាន​លទ្ធភាព​ជួល​​អ្នក​បម្រើ​ក្នុង​ផ្ទះ​ផង​ដែរ។

ព្រឹត្តិការណ៍​នៅ​ថ្ងៃ ១៧ មេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​លោក​រំភើប​​ដល់​​ស្រក់​ទឹកភ្នែក​ដោយសារ​ដំណឹង​​ស្ដីពី​ជ័យជម្នះ​របស់​ខ្មែរ​ក្រហម​នឹក​​​គិត​ថា​ប្រជាជន​ខ្មែរ​បាន​សុខ​វិញ ព្រោះ​​មាន​សម្ដេច​ព្រះសីហនុ​ជា​អ្នក​ដឹកនាំ។ ផ្ទុយ​ស្រឡះ...ដំណឹង​រីករាយ​មាន​អាយុ​ត្រឹម ៣-៤ ម៉ោង​ប៉ុណ្ណោះ​ស្រាប់​តែ​ដំណឹង​ដ៏រន្ធត់​ក៏​ចូល​មក​ដល់។ នោះ​គឺ​ដំណឹង​ស្ដីពី​ការ​ជម្លៀស និង​បណ្ដេញ​ប្រជាជន​ពី​ទីក្រុង​​ភ្នំពេញ​ដោយ​បង្ខំ។ ពេល​នោះ​លោក មូលី ចាប់​គិត​ឡើង​វិញ។

ដំណឹង​ពី​ការ​ជម្លៀស​មនុស្ស​បែប​នេះ​ធ្វើឲ្យ​លោក មូលី នឹក​ស្អប់​អ្នកដឹកនាំ​ខ្មែរ​ដែល​​តែង​នាំ​ឲ្យ​យុវជន​ខូច​ចិត្ត។ នោះ​ជា​ហេតុផល​ចម្បង​ដែល​លោក​​សម្រេច​ចិត្ត​ឈប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​រឿង​នយោបាយ​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​មួយ​រយៈ​ដោយ​​ផ្ដោត​អារម្មណ៍​ទាំង​ស្រុង​ទៅលើ​តែ​​ធ្វើការ​រក​ប្រាក់​ចំណូល។ ប៉ុន្ដែ​ពេល​ដែល​ខ្មែរ​ក្រហម​ដួលរលំ​នៅ​ថ្ងៃ ៧ មករា ឆ្នាំ ១៩៧៩ លោក​បែរ​មាន​ក្ដីបារម្ភ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដោយសារ​​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​សង្គម​ទាំង​មូល​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​ព្រម​ទាំង​មាន​វត្តមាន​​កងទ័ព​បរទេស​ផង​ដែរ។

ជំនួប អៀង មូលី និង​​​ សឺន សាន

លោកតា សឺន សាន ជា​អតីត​ទេសាភិបាល​ធនាគារ​ជាតិ​នៃ​​កម្ពុជា​ក្នុង​​​របប​​សង្គម​រាស្ដ្រនិយម​របស់​សម្ដេច​​ឪ ព្រះនរោត្តម សីហនុ នា​ទសវត្សរ៍​ទី​ ៦០ ​។ លោក​ជា​ពុទ្ធសាសនិក​មួយ​រូប និង​ធ្លាប់​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​ជន​ស្អាតស្អំ មិន​​ពុករលួយ។

Content image - Phnom Penh Post
លោក អៀង មូលី (ឆ្វេង ) និង​លោកតា សឺន សាន ប្រធាន​របស់​លោក។ សហការី

នៅ​អំឡុង​ឆ្នាំ ១៩៧៦ លោកតា សឺន សាន បាន​ផ្ដួចផ្ដើម​គំនិត​ធ្វើ​បុណ្យទាន​​នៅ​តាម​វត្ត​​ខ្មែរ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​​បារាំង​ដើម្បី​អង្គាស​ប្រាក់​ជួយ​ចលនា​តស៊ូ​ដែល​​លោក​បាន​បង្កើត​នៅ​ជាយដែន​ខ្មែរ-ថៃ។ គាត់​ត្រូវ​បាន​អញ្ជើញ​ឲ្យ​បញ្ចេញ​មតិ​ពី​នយោបាយ​នៅ​កម្ពុជា​ក្នុង​នាម​លោក​ជា​ប្រធាន​សមាគម​ខ្មែរ​ទូទៅ​នៅ​បរទេស។ លោក​បាន​និយាយ​ថា «បន្តិច​ទៀត ឲ្យ​ខ្មែរ​យើង​នៅ​ទី​នេះ​ជាពិសេស​យុវជន​ប្រុងប្រៀប​ខ្លួន ព្រោះ​ខ្មែរ​ក្រហម​នឹង​ដើរ​​ដល់​ជញ្ជាំង» ដូច្នេះ​យើង​​ត្រូវ​រៀបចំ​ខ្លួន​​ដើម្បី​ជំនួស​ពួក​ខ្មែរក្រហម​ហ្នឹង។

សមាគម​​ខ្មែរ​ទូទៅ​នៅ​បរទេស​ទាញ​​​យក​​សមាជិក​ភាគច្រើន អតីត​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រី ឧត្តមសេនីយ៍ អ្នក​រាជការ អ្នក​ការទូត និង​ពួក​បញ្ញវន្ត​ក្មេងៗ​ច្រើន។ លោក អៀង មូលី ត្រូវ​បាន​មិត្តភក្ដិ​ពីរ​នាក់​ណែនាំ​ឲ្យ​ជួប​លោកតា សឺន សាន និង​បាន​ជួយ​ការងារ​នយោបាយ​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក។ ហេតុ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​លោក​នឹក​ចង់​ជួប​លោកតា​ សឺន សាន គឺ​ដោយសារ​តែ​ដំណឹង​​តាមរយៈ​ជនភៀសខ្លួន​ហើយ​និយាយ​​អំពី​មហា​វិនាសកម្ម​ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ​ដែល​ពួក​ខ្មែរ​​ក្រហម​​​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​កម្ពុជា»។

លោក​​ មូលី បាន​ដាក់​ចិត្ត​ជាថ្មី​ដើម្បី​ប្រឡូក​ក្នុង​ឆាក​នយោបាយ។ «យើង​មិន​អាច​នៅ​​ស្ងៀម​ថា​គ្រប់គ្រាន់​នៅ​បារាំង​ឡើយ។ ជន​ភៀសខ្លួន​រត់​មក...ខ្ញុំ​ឃើញ​ថា​មាន​ការ​លំបាក។ ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​គិត​ថា​ត្រូវ​តែ​ភ្ជាប់​ឡើង​វិញ​ជាមួយ​នឹង​សហគមន៍​ខ្មែរ​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៧៦»។

ក្នុង​ពេល​​សន្ទនា​នាពេល​នោះ​លោកតា សឺន សាន បាន​សារភាព​ថា​លោក​​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​ថ្វាយ​​យោបល់​ជូន​សម្ដេច សីហនុ និង លោក​​ លន់ នល់ ​ឲ្យ​បាន​ជួប​ចរចា​រក​​​ដំណោះស្រាយ​ជាតិ​ក្នុង​​ដើម​ឆ្នាំ ១៩៧០។ «ពេល​​ សីហនុ ​​នៅ​ខ្សោយ លន់ នល់ មិន​ព្រម​ចរចា​ពេល​​ លន់ នល់ ខ្សោយ​វិញ សីហនុ មិន​ព្រម​ចរចា​»។

លោក មូលី ក៏​បាន​លាលែង​ពី​តំណែង​គណនេយ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​ដើម្បី​​មាន​ពេល​គ្រប់​ក្នុង​រឿង​នយោបាយ។ ពិសេស​ជួយ​កិច្ចការ​លោកតា សឺន សាន រៃអង្គាស​ប្រាក់​បញ្ជូន​មក​គាំទ្រ​ចលនា​តស៊ូ​នៅ​ជាយដែន​ថៃ។

បើ​តាម​លោក​​ អៀង មូលី អ្នក​តស៊ូ​ទាំង​នោះ​គឺ​ភាគច្រើន​ជា​​អតីត​ទាហាន​​​​របស់​សេនាប្រមុខ​ លន់ នល់ ដែល​មិន​ព្រម​ចុះចាញ់​ហើយ​​​​គាត់​រត់​ទៅ​​លាក់​ខ្លួន​នៅ​ទល់​ដែន​ខ្មែរ-ថៃ​៕

សូម​រង់ចាំ​​អាន​​វគ្គ​បន្ត​នៅ​សប្ដាហ៍​ក្រោយ​។​ រាយការណ៍​បន្ថែម​​៖ តាំង រីនិត្យ/​សហការ​ផលិត VIDEO ដោយ គាំ ច័ន្ទរស្មី, កែវ រតនា, មានសង្ហារ ដេវីត និង លៀប ទេវិពិទូ

0

Comments

Please, login or register to post a comment