Search form

Login - Register | FOLLOW US ON

Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - ការ​កំណត់​ទោស​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ មាន​បទល្មើស​អ្វី​?

Content image - Phnom Penh Post
លោក ឡុង ដារ៉ា មេធាវី​រាជរដ្ឋាភិបាល​។ រូបថត ហ្វេសប៊ុក

ការ​កំណត់​ទោស​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ មាន​បទល្មើស​អ្វី​?

ភ្នំពេញ: បុគ្គល​ណា​ម្នាក់​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស​អ្វី​មួយ​ ឬ​ធ្វើឲ្យ​ខូចខាត​ ឬ​បាត់បង់​ទ្រព្យសម្បត្តិ​​បុគ្គល​ណា​ម្នាក់​ទៀត​គឺ​ច្បាប់​តម្រូវ​ឲ្យ​ជន​នោះ​ត្រូវ​តែ​ទទួល​ទោស​ទៅ​តាម​ការ​ប្រព្រឹត្ត​របស់​ខ្លួន​។

ក៏​ប៉ុន្តែ​ការ​កំណត់​ទោសទណ្ឌ​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធតុលាការ​បែងចែក​យ៉ាង​ណា​នោះ​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​បាន​សម្ភាស​ជាមួយ​លោក ឡុង ដារ៉ា មេធាវី​រដ្ឋាភិបាល​ និង​ជា​ប្រធាន​ក្រុម​ការងារ​ស្រាវជ្រាវ​អប់រំ​ និង​ផ្សព្វផ្សាយ​ច្បាប់​គណៈ​មេធាវី​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ដែល​មាន​សំណួរ​ចម្លើយ​ដូច​ខាង​ក្រោម ៖

តើ​ច្បាប់​បែងចែក​បទល្មើស​ជា​ប៉ុន្មាន​ប្រភេទ​ក្នុង​ការ​កំណត់​ទោសទណ្ឌ​កម្ម​ទៅ​លើ​បុគ្គល​ណា​ម្នាក់​?

ក/ ច្បាប់​បែងចែក​ចំណាត់​ថ្នាក់​នៃ​បទល្មើស​ជា​បី​ប្រភេទ​គឺ បទឧក្រិដ្ឋ បទមជ្ឈិម និង បទលហុ​។

ខ/ ហើយ​ការ​កំណត់​ដាក់ទោស​ទណ្ឌកម្ម​ទៅ​លើ​បុគ្គល​ណា​ម្នាក់​គឺ​អាស្រ័យ​ដោយ​ស្ថានភាព​ជាក់ស្តែង​នៃ​អំពើ​ប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស​របស់​ជនល្មើស​នោះ​ទៅ​លើ​បទល្មើស​ណា​មួយ​ដែល​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ​នៃ​ព្រះរាជណាចក្រ​កម្ពុជា មាតិកា​ទី​ ៣ ​ស្ដី​ពី​ទោស​បញ្ញត្តិ​ចំពោះ​បទឧក្រិដ្ឋ​ច្បាប់​ចែង​ថា​ជា​រឿង​ព្រហ្មទណ្ឌ ឯ​បទ​មួយ​ទៀត​ហៅ​ថា​ជា​រឿង​រដ្ឋប្បវេណី​។

តើ​ក្នុង​បទ​ទាំង​ ២ ​នេះ​មួយ​ណា​ទោស​ធ្ងន់​ជាង​ហើយ​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ច្បាប់​បែងចែក​ជា​រឿង​រដ្ឋប្បវេណី និង​រឿង​ព្រហ្មទណ្ឌ​? ​សូម​លោក​ពន្យល់​។

តាម​ការពិត​មុន​នឹង​ធ្វើការ​បកស្រាយ​នូវ​សំណួរ​នេះ​ខ្ញុំ​សូម​​ពន្យល់​ពាក្យ​ខ្លះ​នៅ​ក្នុង​សំណួរ​ឲ្យ​ងាយ​យល់​។

ក/ ពាក្យ​ថា​បទឧក្រិដ្ឋ វា​ជា​ប្រភេទ​ចំណាត់ថ្នាក់​នៃ​បទល្មើស​ក្នុង​រឿងក្តី​ព្រហ្មទណ្ឌ​ដែល​ខ្ញុំ​បាទ​ពន្យល់​ក្នុង​សំណួរ​ទី​ ១ ​រួច​ហើយ​។ ​រីឯ​រឿង​រដ្ឋប្បវេណីវា​ពុំ​មែន​ជា​បទល្មើស​នៅ​ក្នុង​ច្បាប់​ព្រហ្មទណ្ឌ​ឡើយ​។ ​ដូច្នេះ​រឿងក្តី​រដ្ឋប្បវេណី​ និង​រឿងក្តី​ព្រហ្មទណ្ឌ​គឺជា​រឿងក្តី​ពីរ​ដាច់​ស្រឡះ​ពី​គ្នា​សូម​កុំ​មាន​ការ​ភាន់ច្រឡំ​រឿងក្តី​រដ្ឋប្បវេណី​ និង​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​។

ខ/ រឿង​ក្តី​រដ្ឋប្បវេណី​ជា​រឿងក្តី​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​សិទ្ធិ​ និង​កាតព្វកិច្ច​នៅក្នុង​ទំនាក់​ទំនង​សង្គម​រវាង​បុគ្គល​ និង​ទ្រព្យសម្បត្តិ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​។

រឿង​ក្តី​រដ្ឋប្បវេណី​ពុំ​មាន​កំណត់​អំពី​ទោស​ និង​ទណ្ឌកម្ម​លើ​រូបរាង​កាយ​ដល់​បុគ្គល​ ឬ​​ភាគី​ក្នុង​រឿង​ក្តី​ឡើយ​។ ឧបមា​ថា​ជន​ម្នាក់​ជាប់​ចោទ​ក្នុង​រឿងក្តី​ព្រហ្មទណ្ឌ​មួយ​ហើយ​នៅ​ពេល​សវនាការ​តុលាការ​ថ្លែង​ថា​ជន​នោះ​ត្រូវ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​ចំនួន​ ១០ ​​ឆ្នាំ​ និង​បង្គាប់​ឲ្យ​សង​សំណង​រដ្ឋប្បវេណី​ទៅ​ភាគី​ម្ខាង​ទៀត​។

ករណី​នេះ​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ច្បាប់​​តម្រូវ​ឲ្យ​ជន​នោះ​សង​សំណង​ទៀត​! ​បើ​គាត់​ទទួល​ទោស​ទៅ​ហើយ​នោះ​។ នៅ​ក្នុង​អង្គហេតុ​នេះ​ម្ចាស់​សំណួរ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​រឿង​ក្តី​នេះ​តុលាការ​បាន​ប្រកាស​ទោសជន​នោះ​ឲ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រយៈពេល​ ១០ ​ឆ្នាំ​ និង​បង្គាប់​ឲ្យ​សង​សំណង​រដ្ឋប្បវេណី​ដល់​ភាគី​ម្ខាង​ទៀត​រួច​ទៅ​ហើយ​។

ហេតុ​អ្វី​ច្បាប់​តម្រូវ​ឲ្យ​ជាប់​ទោស​ផង​ និង​ចេញ​សំណង​ផង​? ហើយ​ករណី​នេះ​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​ច្បាប់​តម្រូវ​ដូច្នេះ​?

ក/ នៅ​ក្នុង​រឿងក្តី​ព្រហ្មទណ្ឌ​មួយ​វា​មាន​លេច​ចេញ​នូវ​បណ្តឹង​ពីរ​ប្រភេទ​គឺ​បណ្តឹង​អាជ្ញា​ និង​​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​មាត្រា​ ២ ​នៃ​ក្រម​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​៖ ក្នុង​នោះ​បណ្តឹង​អាជ្ញា​មាន​គោលបំណង​ពិនិត្យ​អាទិភាព​នៃ​បទល្មើស​ដើម្បី​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ពិរុទ្ធភាព​នៃ​ជនល្មើស​ និង​ផ្តន្ទាទោស​ជន​នោះ​ទៅ​តាម​ច្បាប់​កំណត់​។ បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​មាន​គោលបំណង​ជួសជុល​ការ​ខូចខាត​ដែល​បណ្តាល​មកពី​អំពើ​ល្មើស​ដល់​ភាគី​រងគ្រោះ​ដើម្បី​ឲ្យ​ជនរងគ្រោះ​បាន​ទទួល​នូវ​សំណង​ជំងឺ​ចិត្ត​ធួន​ល្មម​ និង​ព្យសនកម្ម​ដែល​ខ្លួន​បាន​ទទួលរង​។

ខ/ ដូច្នេះ​ផ្អែក​តាម​ខ្លឹមសារ​ច្បាប់​គឺ​ចង់​បញ្ជាក់​បង្ហាញ​អំពី​គោលបំណង​របស់​តុលាការ​ដែល​បាន​សម្រេច​នៅ​ក្នុង​រឿងក្តី​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​គឺ​ទី​ ១ ​អំពើ​ល្មើស​ច្បាប់​របស់​ជនល្មើស​ត្រូវ​តែ​ផ្តន្ទាទោស​តាម​បទល្មើស​ដែល​ខ្លួន​បាន​ប្រព្រឹត្ត​។ រីឯ​ទី​ ២ ​សំណង​​រដ្ឋប្បវេណី​គឺជា​ការ​ទទួល​ខុសត្រូវ​សង​សំណង​លើ​ការ​ខូចខាត​ដែល​ខ្លួន​បាន​បង្ក​ឡើង​ដល់​ជន​រងគ្រោះ​។ ឧទាហរណ៍ៈ ស្ត្រី​ម្នាក់​ជំពាក់​បំណុល​គេ​ ១០ ​ម៉ឺន​ដុល្លារ​អាមេរិក​ហើយ​ត្រូវ​តុលាការ​កាត់ក្តី​ឲ្យ​ស្ត្រី​នោះ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​ចំនួន​ ៣ ​ឆ្នាំ​ និង​បង្គាប់​ឲ្យ​សងលុយ​គេ​ទៀត​។

តើ​បទល្មើស​នេះ​ជា​រឿង​រដ្ឋប្បវេណី​ ឬ​ជា​រឿង​ព្រហ្មទណ្ឌ​? ​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ស្ត្រី​ខាង​លើ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​?

មុន​នឹង​ផ្តល់​ចម្លើយ​ខ្ញុំ​សុំ​លើក​ឧទាហរណ៍​ ១ ​មក​បង្ហាញ​គឺ A ជនល្មើស​បាន​ឆបោក​ប្រាក់​ចំនួន​ ១០ ​ម៉ឺន​ដុល្លារ​អាមេរិក​ពី​ជនរងគ្រោះ​ B ហើយ​គេច​ខ្លួន​បាត់​។ ​ករណី​នេះ​ជា​បទល្មើស​ឆបោក​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​មាត្រា​ ៣៧៧ ​នៃ​ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​។

ក/ អំពើ​ឆបោក​របស់ A តុលាការ​ត្រូវ​តែ​ផ្តន្ទាទោស​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់​ដើម្បី​កំណត់​នូវ​អត្ថិភាព​នៃ​បទល្មើស​ដែល A បាន​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​អំពើ​របស់​ខ្លួន​ទៅ​លើ​ជនរងគ្រោះ B​។ ដូច្នេះ​ការ​ដែល​តុលាការ​សម្រេច​ដាក់​ពន្ធនាគារ​រយៈពេល​ ៣ ​ឆ្នាំ​នេះ​ជា​ទណ្ឌកម្ម​ខាង​អាជ្ញា​។ ​

ប៉ុន្តែ​ប្រាក់​ចំនួន​​ ១០ ​ម៉ឺន​​ដុល្លារ​អាមេរិក​ដែល​ A យក​ពី B ទៅ​ចាយវាយ​អស់​តើ​អ្នក​ណា​​ជា​អ្នក​ទទួល​ខុសត្រូវ​? ដូច្នេះ​ហើយ​តុលាការ​ត្រូវ​តែ​សម្រេច​ឲ្យ​ A ​សង​ប្រាក់​ចំនួន​ ១០ ​ម៉ឺន​ដុល្លារ​អាមេរិក​ដែល​ខ្លួន​យក​ទៅ​នោះ​មក​ឲ្យ B វិញ​រួម​ទាំង​សង​សំណង​ជំងឺ​ចិត្ត​ផ្សេងៗ​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់​។

ខ/ ដូច្នេះ​រឿងក្តី​ស្ត្រី​ខាង​លើ​គឺជា​រឿងក្តី​ព្រហ្មទណ្ឌ​មិនមែន​រឿង​ក្តី​រដ្ឋប្បវេណី​នោះ​ទេ​ហើយ​ស្ត្រី​នោះ​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​កាត់ក្តី​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ចំនួន​ ៣ ​ឆ្នាំ​គឺជា​ទណ្ឌកម្ម​ខាង​អាជ្ញា រីឯ​សំណង​ចំនួន​ ១០ ​ម៉ឺន​ដុល្លារ​អាមេរិក​ទៅ​ជន​រងគ្រោះ​គឺជា​សំណង​ផ្នែក​​រដ្ឋប្បវេណី​ដែល​ស្ត្រី​នោះ​បាន​យក​ប្រាក់​របស់​ជនរងគ្រោះ​ទៅ​ចាយវាយ​ខុស​ច្បាប់​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​។

បើ​រឿង​នោះ​គ្រាន់តែ​ជា​រឿង​ជំពាក់​លុយ​គេ​ហើយ​ជន​នោះ​សង​បំណុល​គេ​អស់​វិញ​ហើយ​នោះ តើ​គាត់​អាច​ជាប់​ពន្ធនាគារ​ទេ​? ប្រសិន​បើ​រឿង​ជំពាក់​លុយ​គេ​ហើយ​ជន​នោះ​បាន​សង​ប្រាក់​គេ​អស់​ហើយ​ដូច្នេះ​រឿង​នេះ​គឺ​ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​ហើយ​ក៏​មិន​ត្រូវ​បាន​ជាប់​ពន្ធនាគារ​នោះ​ដែរ​។

សូម​ពិចារណា​៖ បើ​អង្គហេតុ​ដូច​បាន​លើក​ឡើង​ខាង​លើ​នេះ​ពិតមែន​គឺ​វា​ជា​រឿង​រដ្ឋប្បវេណី​សុទ្ធសាធ​ហើយ​ងាយ​យល់​ណាស់​មិន​ចាំបាច់​អ្នក​ច្បាប់​ក៏​អាច​បកស្រាយ​បាន​ដែរ​។ ​ព្រោះ​យើង​ជំពាក់​ប្រាក់​គេ​ហើយ​បាន​សង​ប្រាក់​ជំពាក់​ទៅ​ម្ចាស់​បំណុល​វិញ​អស់​ហើយ​ដូច្នេះ​ការ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​ និង​កាតព្វកិច្ច​របស់​គូភាគី​ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​ជា​ស្ថាពរ​ហើយ​ក៏​មិន​ត្រូវ​បាន​ភាគី​ណា​មួយ​យក​អង្គហេតុ​របៀប​នេះ​ទៅ​ប្តឹង​ទាមទារ​ប្រាក់​ ឬ​ប្តឹង​ចាប់​គេ​ដាក់គុក​បាន​ឡើយ​។

ប្រសិន​បើ​មាន​អង្គហេតុ​របៀប​នេះ​កើត​ឡើង​លើ​បុគ្គល​ណា​មួយ​ដូច​ការ​លើក​ឡើង​របស់​ម្ចាស់​សំណួរ​នេះ​គឺជា​អំពើ​រំលោភបំពាន​ច្បាប់​ដោយ​អយុត្តិធម៌​របស់​ភាគី​ និង​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​ក្នុង​រឿង​ក្តី​នេះ​ទាំង​ស្រុង​។ ចង​ចាំ​៖ ​គួរ​ចៀសវាង​កុំ​ធ្វើ​អំពើ​ដូច្នោះ​ឲ្យ​សោះ​៕

0

Comments

Please, login or register to post a comment