Search form

Login - Register | FOLLOW US ON

Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - តើ​ការ​អនុវត្ត​បត្យាប័ន​អាច​ធ្វើ​បាន​នៅ​ពេល​ណា​?

Content image - Phnom Penh Post
លោក មេធាវី អ៊ាន សំអាត សមាជិក​នៃ​ការិយាល័យ​ក្រុម​មេធាវី​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ​។ រូបថត ហ្វេសប៊ុក

តើ​ការ​អនុវត្ត​បត្យាប័ន​អាច​ធ្វើ​បាន​នៅ​ពេល​ណា​?

ការ​នាំ​ខ្លួន​ ឬ​បញ្ជូន​ខ្លួន​ជនសង្ស័យ​ពី​ប្រទេស​មួយ​ទៅ​ប្រទេស​ដែល​ការ​ស្នើសុំ​គឺ​ធ្វើ​ឡើង​តាម​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ដែល​ហៅថា​ការ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ដើម្បី​នាំ​ជនសង្ស័យ​មក​កាត់ទោស​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ដែល​ស្នើសុំ​នោះ​។ ប៉ុន្តែ​មុន​នឹង​ធ្វើ​បត្យាប័ន​បាន​លុះត្រា​ណា​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​បាន​ចុះ​សន្ធិសញ្ញា​ជាមួយ​គ្នា​សិន​ទើប​អនុវត្ត​ទៅ​បាន​។ ​ដើម្បី​ជ្រាប​ពី​បញ្ហា​នេះ​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​បាន​សម្ភាស​​លោក​មេធាវី អ៊ាន សំអាត អត្តលេខ ៧៨១ នៃ​ការិយាល័យ​ក្រុម​មេធាវី​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ ដែល​មាន​ខ្លឹមសារ​ដូច​ខាង​ក្រោម ៖

តើ​ពាក្យ​ថា​បត្យាប័ន​មាន​ន័យ​ដូចម្ដេច​?

បត្យាប័ន​ជា​នីតិវិធី​នៃ​ការ​បញ្ជូន​ខ្លួន​ជនល្មើស​ពី​រដ្ឋ​មួយ​ទៅ​រដ្ឋ​មួយ​ ឬ​ជា​នីតិវិធី​មួយ​ដែល​រដ្ឋ​ធ្វើ​សំណើ​​បាន​ធ្វើ​សំណើសុំ​ជន​ណា​ម្នាក់​ទៅ​រដ្ឋ​មួយ​ទៀត​ដើម្បី​យក​ជន​នោះ​មក​ធ្វើការ​ចោទប្រកាន់​ចំពោះ​មុខ​យុត្តាធិការ​របស់​ខ្លួន ឬ​យក​ជន​នោះ​មក​អនុវត្ត​ទោស​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​របស់​ខ្លួន​។

តើ​បត្យាប័ន​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​នៅ​ក្នុង​ពេល​ណា​?

នៅ​ពេល​រដ្ឋ​បរទេស​ដាក់​សំណើសុំ​ឲ្យ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ប្រគល់​អាណិកជន​បរទេស​ណា​មួយ​កំពុង​ស្នាក់​នៅ​កម្ពុជា​ដែល​ជា​កម្មវត្ថុ​នៃ​ការ​ចោទប្រកាន់​តាម​ផ្លូវ​តុលាការ​រដ្ឋ​ស្នើសុំ​ ឬ​ត្រូវ​បាន​ផ្ដន្ទាទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ដោយ​តុលាការ​នៃ​រដ្ឋ​ស្នើសុំ​បន្ទាប់​មក​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​សម្រេច​ប្រគល់​អាណិកជន​បរទេស​នោះ​ឲ្យ​រដ្ឋ​ស្នើសុំ​ពេល​នោះ​កើត​មាន​នូវ​ការ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ហើយ​បុគ្គល​ដែល​រដ្ឋ​បរទេស​ទាមទារ​គឺជា​កម្មវត្ថុ​នៃ​ការ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​។

មាន​ក្របខ័ណ្ឌ​ច្បាប់​អ្វី​ខ្លះ​សម្រាប់​ធ្វើ​បត្យាប័ន​?

ក្របខ័ណ្ឌ​ច្បាប់​នៃ​ការ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​មាន​បី​យ៉ាង​គឺ ៖

ក្របខ័ណ្ឌ​នៃ​បត្យាប័ន​ពិសេស​៖ ​ត្រូវ​អនុលោម​ទៅ​តាម​សន្ធិសញ្ញា​ស្ដីពី​បត្យាប័ន​ដែល​កម្ពុជា​បាន​ផ្ដល់​សច្ចាប័ន​។ ប្រសិន​បើ​មាន​សន្ធិសញ្ញា​គឺ​សន្ធិសញ្ញា​នេះ​បាន​ចែង​នីតិវិធី​លម្អិត​អំពី​ការ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ហើយ​បត្យាប័ន​នេះ​ត្រូវ​អនុវត្ត​តាម​សន្ធិសញ្ញា​នោះ​។ ឧទាហរណ៍​សព្វ​ថ្ងៃ​កម្ពុជា​បាន​ផ្ដល់​សច្ចាប័ន​យល់​ព្រម​ទៅ​លើ​សន្ធិសញ្ញា​ស្ដីពី​បត្យាប័ន​ជាមួយ​ថៃ វៀតណាម ឡាវ ចិន កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង រុស្ស៊ី​ប្រសិន​បើ​មាន​ការ​ស្នើសុំ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ត្រូវ​អនុវត្ត​តាម​លក្ខខណ្ឌ​នៃ​សន្ធិសញ្ញា​នេះ​។

ក្របខ័ណ្ឌ​នៃ​បត្យាប័ន​តាម​ក្រមនីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​៖ ​នៅ​ពេល​ដែល​មិន​មាន​សន្ធិសញ្ញា​ស្ដីពី​បត្យាប័ន​ជាមួយ​រដ្ឋ​ស្នើសុំ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ទេ​ជា​គោលការណ៍​ត្រូវ​អនុវត្ត​តាម​នីតិវិធី​រួម​ស្ដីពី​បត្យាប័ន​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​ក្រមនីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​។ ដូចនេះ​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​ដែល​មិន​មាន​សន្ធិសញ្ញា​ស្ដីពី​បត្យាប័ន​​ជាមួយ​កម្ពុជា​បើ​មាន​ការ​ស្នើសុំ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ត្រូវ​អនុវត្ត​តាម​លក្ខខណ្ឌ​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​ក្រមនីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​។

ក្របខ័ណ្ឌ​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​បទប្បញ្ញត្តិ​ពិសេស​៖ ក្នុង​ករណី​ដែល​មាន​ច្បាប់​ពិសេស​ស្ដីពី​បត្យាប័ន​គឺ​ត្រូវ​អនុវត្ត​តាម​នីតិវិធី​នៃ​បត្យាប័ន​ទៅ​តាម​ច្បាប់​ពិសេស​នោះ​ (​មាត្រា​ ៥៦៧ ​ក្រមនីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​)​។

តើ​លក្ខខណ្ឌ​អ្វី​ខ្លះ​ដើម្បី​ធ្វើ​បត្យាប័ន​?

បត្យាប័ន​ធ្វើ​ឡើង​តាម​លក្ខខណ្ឌ​ដូច​ខាង​ក្រោម​៖ លក្ខខណ្ឌ​ទាក់ទង​នឹង​បទល្មើស​៖ ​ការ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​បាន​លុះត្រា​តែ​បទល្មើស​នោះ​មាន​ចែង​ក្នុង​ច្បាប់​នៃ​រដ្ឋ​ធ្វើ​សំណើ​​ផង​ និង​រដ្ឋ​ទទួល​សំណើ​ផង ទោះបី​ជា​ឈ្មោះ​នៃ​បទល្មើស​ ឬ​ធាតុ​ផ្សំ​ ឬ​ពាក្យ​បច្ចេកទេស​នៃ​បទល្មើស​នោះ​ខុស​គ្នា​ក៏ដោយ​។

- លក្ខខណ្ឌ​ទាក់ទង​នឹង​បុគ្គល​ដែល​ត្រូវ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​៖ ​ជា​ចារី​ផ្ទាល់​​ ឬ​អ្នក​សម​គំនិត​ក្នុង​បទល្មើស

- លក្ខខណ្ឌ​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​៖ ​លុះត្រា​តែ​បទល្មើស​នោះ​មាន​ចែង​ទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​អតិបរមា​លើស​ពី​ ២ ​ឆ្នាំ​ ឬ​ជន​នេះ​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​នៃ​រដ្ឋ​ស្នើសុំ​ផ្ដន្ដាទោស​រួច​ហើយ​ដែល​មាន​ទោស​លើស​ពី​ ៦ ​ខែ​ក៏​អាច​ធ្វើ​បត្យាប័ន​បាន​ដែរ​។

- លក្ខខណ្ឌ​ទាក់ទង​នឹង​ទីកន្លែង​នៃ​ការ​ប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស​៖ បទល្មើស​ត្រូវ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​នៅ​លើ​ទឹកដី​នៃ​រដ្ឋ​ដាក់​សំណើ ទោះបី​​ជនល្មើស​មិន​មាន​សញ្ជាតិ​នៃ​រដ្ឋ​ដាក់​សំណើ​ក៏ដោយ​ ឬ​ជនល្មើស​មាន​សញ្ជាតិ​របស់​រដ្ឋ​ដាក់​សំណើ​ទោះបី​បទល្មើស​នោះ​ត្រូវ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​នៅ​ក្រៅ​ដែនដី​នៃ​រដ្ឋ​ដាក់​សំណើ​ក៏ដោយ​។

- លក្ខខណ្ឌ​ទាក់ទង​នឹង​បទល្មើស​​ដែល​អាច​ជា​កម្មវត្ថុ​នៃ​ការ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​៖ ​លុះត្រា​តែ​បទល្មើស​នេះ​ជា​បទល្មើស​នៃ​នីតិព្រហ្មទណ្ឌ​ពោល​គឺ​មិនមែន​ជា​អំពើ​មាន​លក្ខណៈ​ជា​នយោបាយ​ ឬ​ការ​រើសអើង​ពូជសាសន៍​ ឬ​សាសនា​។

- លក្ខខណ្ឌ​ទាក់ទង​នឹង​ពាក្យ​សុំ​៖ ​កម្ពុជា​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ផ្ដល់​ជូន​ជន​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្នើសុំ​បាន​លុះត្រា​តែ​រដ្ឋ​បរទេស​នោះ​សន្យា​ថា​មិន​ចោទប្រកាន់​បទល្មើស​ផ្សេង​ទៀត​ទៅ​លើ​បុគ្គល​នេះ​ទេ​។

តើ​បត្យាប័ន​មាន​តម្លៃ​ស្មើ​នឹង​ដីកា​ចាប់​ខ្លួន​ដែរ​ឬ​ទេ​?

ដីកា​ចាប់​ខ្លួន​ជា​វិធានកា​បង្ខំ​មួយ​​ដែល​ចេញ​ដោយ​អាជ្ញាធរ​តុលាការ​ដើម្បី​បង្គាប់​ឲ្យ​មន្ត្រី​មាន​សមត្ថកិច្ច​ស្វែងរក និង​ចាប់​ខ្លួន​ជន​ត្រូវ​ចោទ​។ ​ចំណែក​បត្យាប័ន​ជា​នីតិវិធី​នៃ​ការ​ស្នើសុំ​ និង​ការ​ប្រគល់​ជន​ប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស​ពី​រដ្ឋ​ដែល​ជន​នោះ​កំពុង​ស្នាក់នៅ​ទៅ​រដ្ឋ​ដែល​ធ្វើ​សំណើ​។ ​ដូចនេះ​បត្យាប័ន​មិន​មាន​តម្លៃ​ដូច​ដីកា​ចាប់​ខ្លួន​ទេ​។

តើ​បត្យាប័ន​ធ្វើ​ឡើង​តាម​នីតិវិធី​ដូចម្ដេច​?

នៅ​ពេល​មាន​រដ្ឋ​ណា​មួយ​ដាក់​សំណើសុំ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​មក​កម្ពុជា​ត្រូវ​ធ្វើ​តាម​នីតិវិធី​ដូច​ខាង​ក្រោម ៖

- ពាក្យ​សុំ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​៖ រដ្ឋ​ស្នើ​​សុំ​ត្រូវ​ដាក់​ពាក្យ​សុំ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ជូន​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​តាម​ផ្លូវ​ទូត​ដោយ​ភ្ជាប់​មក​ជាមួយ​ភ័ស្ដុតាង​​រួមមាន​៖ ​ឯកសារ​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​គ្រប់គ្រាន់​ក្នុង​ការ​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​បុគ្គល​ដែល​គេ​ទាមទារ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​,​របាយការណ៍​អំពី​អង្គហេតុ​ដែល​ត្រូវ​ចោទប្រកាន់​,​លិខិត​ចម្លង​នៃ​សេចក្ដី​សម្រេច​ផ្ដន្ទាទោស​ប្រសិន​បើ​មាន​ និង​ឯកសារ​ទាំងអស់​ត្រូវ​ចុះហត្ថលេខា​បោះ​ត្រា​ផ្លូវការ​ និង​បិទ​ស្រោម​។

- ការ​ទទួល​ពាក្យ​សុំ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​៖ ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​ការបរទេស​កម្ពុជា​ត្រូវ​បញ្ជូន​ពាក្យ​សុំ​ទៅ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​ដើម្បី​ផ្ទៀងផ្ទាត់​មើល​និយតភាព​នៃ​ពាក្យ​សុំ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​បន្ទាប់​មក​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​បញ្ជូន​ពាក្យ​សុំ​នោះ​ទៅ​អគ្គព្រះរាជអាជ្ញា​អម​សាលា​ឧទ្ធរណ៍​។

- រដ្ឋ​ធ្វើ​សំណើ​អាច​សុំ​ឲ្យ​ចាប់​​ខ្លួន​បណ្ដោះអាសន្ន​នូវ​បុគ្គល​ដែល​ទាមទារ​ហើយ​អគ្គព្រះរាជអាជ្ញា​អម​សាលាឧទ្ធរណ៍​អាច​ចេញ​បញ្ជា​ឲ្យ​ចាប់​ និង​ឃុំ​ខ្លួន​ជន​ដែល​ជា​កម្មវត្ថុ​នៃ​ការ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​បាន​។

- អគ្គព្រះរាជអាជ្ញា​រៀបចំ​សំណុំ​រឿង​ដើម្បី​ប្ដឹង​ទៅ​សភា​ស៊ើបសួរ​នៃ​សាលា​ឧទ្ធរណ៍

- ​នីតិវិធី​នៅ​ចំពោះ​មុខ​សភា​ស៊ើបសួរ​៖ ​បុគ្គល​ដែល​គេ​ទាមទារ​ត្រូវ​បង្ហាញ​ខ្លួន​នៅ​ចំពោះ​មុខ​សភា​ស៊ើបសួរ​ដែល​មាន​ចៅក្រម​ ៣ ​រូប​។ ​ការ​ពិភាក្សា​ដេញដោល​នៅ​​សាល​សវនាការ​អសាធារណៈ​។ ​បន្ទាប់ពី​ស្ដាប់​ចម្លើយ​បុគ្គល​ដែល​គេ​ទាមទារ​សេចក្ដី​សន្និដ្ឋាន​របស់​អគ្គព្រះរាជអាជ្ញា​សេចក្ដី​សន្និដ្ឋាន​ការពារ​របស់​មេធាវី​រួច​មក​សភា​ស៊ើបសួរ​ផ្ដល់​យោបល់​ជា​សាលដីកា​លើ​ពាក្យ​សុំ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​នោះ​។

- ​យោបល់​របស់​សភា​ស៊ើបសួរ​

ក- មិន​យល់​ព្រម​ប្រសិន​បើ​យល់​ឃើញ​ថា​លក្ខខណ្ឌ​ច្បាប់​នៃ​បត្យាប័ន​មិន​ត្រូវ​បាន​បំពេញ​ត្រូវ​ដោះលែង​បុគ្គល​ដែល​គេ​ទាមទារ

ខ- ​បើ​យល់​ព្រម​ឲ្យ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​សភា​ស៊ើបសួរ​ត្រូវ​ជូន​ដំណឹង​ភ្លាម​ទៅ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​ដើម្បី​បញ្ជូន​រឿង​នេះ​ទៅ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ដើម្បី​ចេញ​អនុក្រឹត្យ​បង្គាប់​ឲ្យ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ប្រគល់​បុគ្គល​ដែល​គេ​ទាមទារ​ទៅ​រដ្ឋ​ស្នើសុំ​។

- សោហ៊ុយ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ជា​បន្ទុក​របស់​រដ្ឋ​ធ្វើ​សំណើ​។

តើ​មាន​ករណី​ហាមឃាត់​មិន​ឱ្យ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​បាន​ដែរ​ឬ​ទេ​?

មាន​ករណី​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​បាន​ច្បាប់​ហាមឃាត់​មិន​ឲ្យ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ទេ​ទោះបី​ជា​ការ​ស្នើសុំ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​នោះ​មាន​លក្ខខណ្ឌ​គ្រប់គ្រាន់​ក៏ដោយ​ដូចជា​៖

-ករណី​ដែល​ជន​ដែល​ជា​កម្មវត្ថុ​នៃ​ការ​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​កម្ពុជា​ផ្ដន្ទាទោស​ជា​ស្ថាពរ​រួច​ហើយ​ ឬ​កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​នីតិវិធី​នៃ​ច្បាប់​កម្ពុជា​។

-ករណី​ដែល​បណ្ដឹង​អាជ្ញា​បាន​រលត់​ (​តាម​ច្បាប់​កម្ពុជា​)

-បើ​យល់​ថា​ការ​បញ្ជូន​ជន​នោះ​ទៅ​ត្រូវ​បាន​តុលាការ​នៃ​ប្រទេស​ស្នើសុំ​ផ្ដន្ទាទោស​ប្រហារ​ជីវិត​។

-បើ​យល់​ឃើញ​ថា​ការ​បញ្ជូន​ជន​នោះ​ទៅ​ត្រូវ​បាន​ជំនុំ​ម្រះ​ដោយ​តុលាការ​ពិសេស​នៃ​ប្រទេស​ដាក់​សំណើ​៕

0

Comments

Please, login or register to post a comment