Search form

Login - Register | FOLLOW US ON

Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - តើ​គ្រប់​បទល្មើស ​ចាំបាច់​ត្រូវ​មាន​មេធាវី​ដែរ​ឬ​ទេ?

លោក មេធាវី ឡោ គីមហ្គេច។
លោក មេធាវី ឡោ គីមហ្គេច។ រូបថត គឹម សារុំ

តើ​គ្រប់​បទល្មើស ​ចាំបាច់​ត្រូវ​មាន​មេធាវី​ដែរ​ឬ​ទេ?

ជន​ជាប់ចោទ ឬ​ជន​ត្រូវ​ចោទ​តែងតែ​មាន​បទល្មើស​ខណៈ​ជន​នោះ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​អ្វី​មួយ​ខុស​ច្បាប់​ក៏​ប៉ុន្តែ​បទល្មើស​ទាំង​នោះ​មិន​អាច​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ដោយ​នគរបាល​យុត្តិធម៌​បាន​ទេ​ប្រសិន​បើ​ជន​នោះ​មិន​ត្រូវ​បាន​ឆ្លងកាត់​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​របស់​តុលាការ។

ម៉្យាង​វិញ​ទៀត​ជន​ដែល​ត្រូវ​តុលាការ​ចោទ​ប្រកាន់​ហើយ​នោះ​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់​ក្នុង​ការ​ជំនុំជម្រះ​ក្តី​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​មេធាវី​ដើម្បី​ការពារ​សិទ្ធិ​ឲ្យ​ជន​នោះ។ ប៉ុន្តែ​បទល្មើស​ខ្លះ​ផ្លូវ​ច្បាប់​មិន​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​មេធាវី​ក៏​បាន​ដែរ។

ដូច្នេះ​ដើម្បី​ស្វែងយល់​ពី​បញ្ហា​នេះ​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​បាន​សម្ភាស​ជាមួយ​លោក​មេធាវី ឡោ គីមហ្គេច នៃ​ក្រុម​មេធាវី​អាស៊ាន​អន្តរជាតិ​ដែល​មាន​អាសយដ្ឋាន​លេខ ១៦R,ផ្លូវ ២៥២ សង្កាត់​ចតុមុខ ខណ្ឌ​ដូនពេញ រាជធានី​ភ្នំពេញ​ដែល​មាន​ខ្លឹមសារ​ដូច​ខាង​ក្រោម៖

នីតិវិធី​នៃ​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​រឿង​ក្តី​ណា​មួយ​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់​បទល្មើស​ត្រូវ​បាន​បែងចែក​ជា​ប៉ុន្មាន​ប្រភេទ? នៅ​ក្នុង​តុលាការ​ដំណាក់កាល​ជំនុំ​ជម្រះ​រឿង​ក្ដី​ បទល្មើស​ណា​មួយ​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​មេធាវី​ហើយ​បទល្មើស​ណា​មួយ​ដែល​មិន​ចាំបាច់​មាន​មេធាវី​ការពារ​ក្ដី​ជន​ជាប់​ចោទ?

មុន​នឹង​ធ្វើការ​បកស្រាយ​ចំពោះ​ករណី​នេះ​ជា​ដំបូង​គប្បី​ស្វែង​យល់​នូវ​និយមន័យ​នៃ​ចំណាត់​ថ្នាក់​របស់​បទល្មើស​ជា​មុន​សិន។

នៅ​ក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​បទល្មើស​ព្រហ្មទណ្ឌ​ត្រូវ​បាន​បែងចែក​ជា ៣ (បី) ប្រភេទ​ដែល​ក្នុង​នោះ​រួមមាន ទី ១- បទល្មើស​ឧក្រិដ្ឋ ទី -២ បទល្មើស​មជ្ឈិម និង ទី-៣ បទល្មើស​លហុ។ ដោយ​ផ្អែក​តាម​មាត្រា ២ មាត្រា ៤៦,៤៧ និង​មាត្រា​ ៤៨ នៃ​ក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ដែល​កំពុង​អនុវត្ដ​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​បាន​ឲ្យ​និយមន័យ​ជាក់លាក់​ចំពោះ​ចំណាត់​ថ្នាក់​នៃ​បទល្មើស​ទាំង​បី​ខាង​លើ​នេះ​ដូច​តទៅ៖

១.និយមន័យ​បទល្មើស​ជា​បទ​ឧក្រិដ្ឋ​នៅ​ក្នុង​ករណី​ដែល​អតិបរិមា​នៃ​ទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ដែល​ត្រូវ​ជា​ទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​អស់​មួយ​ជីវិត​ជា​ទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​មាន​រយៈពេល​លើស​ពី ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំ​ និង​ក្រោម​ ឬ​ស្មើ​នឹង ៣០ (សាមសិប) ឆ្នាំ​ទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​អាច​ត្រូវ​បន្ថែម​នូវ​ទោស​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ផង​ដែរ។

២.និយមន័យ​បទល្មើស​ជា​បទ​មជ្ឈិម​នៅ​ក្នុង​ករណី​ដែល​អតិបរមា​នៃ​ទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ដែល​ត្រូវ​រង​នោះ​មាន​រយៈពេល​លើស​ពី ៦ (ប្រាំ​មួយ) ថ្ងៃ និង​ក្រោម​ ឬ​ស្មើ​នឹង ៥ ឆ្នាំ។ ទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​អាច​ត្រូវ​បន្ថែម​នូវ​ទោស​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ផង​ដែរ។

៣-និយមន័យ​បទលហុ៖​ បទល្មើស​ជា​បទលហុ​នៅ​ក្នុង​ករណី​ដែល​ទោស​អតិបរិមា​នៃ​ទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ដែល​ត្រូវ​រង​នោះ​មាន​រយៈពេល​ក្រោម​ ឬ​ស្មើ ៦ (ប្រាំ​មួយ) ថ្ងៃ។ ទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​អាច​ត្រូវ​បន្ថែម​នូវ​ទោស​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ផង​ដែរ។

ជំនួយ​មេធាវី​នៅ​ដំណាក់កាល​ជំនុំជម្រះ​បទល្មើស​ជា​បទមជ្ឈិម៖

-អាច​មាន​មេធាវី​ការពារ​ក្ដី​ឲ្យ​ខ្លួន ឬ​មិន​មាន​មេធាវី​ការពារ​ក្ដី​ឲ្យ​ខ្លួន​ដោយ​ខ្លួន​អាច​ការពារ​ក្ដី​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​បាន​ចំពោះ​ជន​នោះ​ជា​នីតិជន (នីតិជន​គឺជា​ជន​ដែល​មាន​អាយុ ១៨ (ដប់​ប្រាំបី) ឆ្នាំ​ឡើង​ទៅ)។

-ដាច់​ខាត​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​មេធាវី​ការពារ​ក្ដី​ឲ្យ​ជន​ជាប់ចោទ​ចំពោះ​ជន​ជាប់ចោទ​ជា​អនីតិជន (អនីតិជន​គឺជា​ជន​ដែល​មាន​អាយុ​ក្រោម ១៨ (ដប់​ប្រាំបី​ឆ្នាំ)។

យោង​តាម​មាត្រា ៣០១ នៃ​ក្រម​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ចែង​ពី​ជំនួយ​មេធាវី​កថា​ខណ្ឌ ២ បាន​ចែង​ថា​កាលណា​ជន​ជាប់ចោទ​ជា​អនីតិជន។ បើ​គ្មាន​ការ​ជ្រើសរើស​យក​មេធាវី​ត្រូវ​បាន​ចាត់​តាំង​តាម​គំនិត​ផ្ដើម​របស់​ប្រធាន​តុលាការ​នៅ​ក្នុង​លក្ខខណ្ឌ​ដែល​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​ច្បាប់​ស្ដីពី​លក្ខន្ដិកៈ​មេធាវី។

ក្នុង​កថាខណ្ឌ​នេះ មាន​ន័យ​ថា​នៅ​គ្រប់​ដំណាក់កាល​នៃ​ការ​សាកសួរ​របស់​តុលាការ​ចំពោះ​អនីតិជន​ដាច់​ខាត​ត្រូវ​មាន​មេធាវី​ការពារ​ជានិច្ច។

រឿង​ក្ដី​ជា​បទមជ្ឈិម​ដំណាក់កាល​ជំនុំជម្រះ តើ​ជន​ជាប់​ចោទ​ជនរងគ្រោះ និង​ដើម​បណ្ដឹង​រដ្ឋប្បវេណី​អាច​សុំ​តុលាការ​លើក​ពេល​សវនាការ​បាន​ទេ​ដោយ​ខ្លួន​ត្រូវ​ការ​ជា​ចាំបាច់​នូវ​មេធាវី​ការពារ​ក្ដី​ឲ្យ​ខ្លួន?

ជា​គោលការណ៍​ការ​ស្នើសុំ​ចៅក្រម​ជំនុំ​ជម្រះ​លើក​ទី ១ ដើម្បី​ខ្លួន​មាន​ឱកាស​រក​ពឹង​ពាក់​មេធាវី​ឲ្យ​ការពារ​ក្ដី​ក្នុង​សំណុំ​រឿង​របស់​ជន​នោះ​តុលាការ​ត្រូវ​សម្រេច​តាម​ការ​ស្នើ​សុំ​របស់​ភាគី​តែ​តុលាការ​ត្រូវ​កំណត់​រយៈពេល​នៃ​ការ​រក​ពឹងពាក់​មេធាវី​នោះ។

រឿង​ក្ដី​ជា​បទមជ្ឈិម​បើ​មិន​មាន​មេធាវី​ការពារ​ក្ដី​ឲ្យ​ជន​ជាប់ចោទ,ជន​រងគ្រោះ និង​ដើម​បណ្ដឹង​រដ្ឋប្បវេណី​ តើ​លទ្ធផល​ដែល​បាន​មក​ពី​ការ​ជំនុំជម្រះ​នេះ​ធ្វើ​តាម​នីតិវិធី​ច្បាប់​ពេញលេញ​ទេ?

ការ​ជំនុំជម្រះ​ពិតជា​ត្រឹមត្រូវ​តាម​នីតិវិធី​ច្បាប់​ក្នុង​ករណី​ដែល​បាន​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​សំណួរ​ទី ១ គឺ​ជន​ជាប់ចោទ​ជា​នីតិជន។

តើ​ប្រភេទ​បទល្មើស​ណា​ខ្លះ​ដែល​ចាត់​ចូល​ជា​បទល្មើស​ឧក្រិដ្ឋ​បទល្មើស​មជ្ឈិម និង​បទល្មើស​លហុ?

-បទល្មើស​ដែល​ចាត់​ចូល​ជា​បទល្មើស​ឧក្រិដ្ឋ​រួម​មាន​ឃាតកម្ម​មាត្រា ១៩៩ ដល់​មាត្រា ២០៦ ,រំលោភ​សេពសន្ថវៈ​មាត្រា ២៣៩ ដល់​មាត្រា​ដល់ ២៤៣,សញ្ចារកម្ម​តាម​មាត្រា ២៨៨ ដល់​មាត្រា ២៩០ បទល្មើស​លួច​មាន​ស្ថាន​ទម្ងន់​ទោស​តាម​មាត្រា ៣៥៧ ។ល។ នៃ​ក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​កំពុង​អនុវត្ត​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន។

-បទល្មើស​មជ្ឈិម​រួមមាន​ហិង្សា​ដោយ​ចេតនា​មាត្រា​ ២១៧ ដល់​មាត្រា ២២២ ការ​ឆបោក​មាត្រា ៣៧៧ ដល់ ៣៨២, បទ​បង្ក​របួស​ដោយ​អចេតនា មាត្រា ២៣៦ ដល់​ ២៣៨។ល។ មាត្រា ៣០៧ បច្ចុប្បន្ន។

-បទល្មើស​លហុ​បទបរិហារ​កេរ្ដិ៍​ជា​សាធារណៈ​តាម​មាត្រា ៣០៥,៣១០ មាត្រា ៣០៧។ ក្រៅពី​នេះ​ក៏​មាន​នៅ​ក្នុង​ច្បាប់​ផ្សេងៗ​ទៀត​ផង​ដែរ​ដូចជា​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ផ្លូវគោក។ល។

ចំពោះ​បទឧក្រិដ្ឋ​តើ​តម្រូវ​ឲ្យ​ជន​ជាប់ចោទ​មាន​មេធាវី​ការពារ​ក្តី​ឲ្យ​ជន​ជាប់ចោទ និង​ជនរងគ្រោះ​ដែរ​ទេ ?

-ចំពោះ​ជន​ជាប់ចោទ​ដាច់​ខាត​ត្រូវ​មាន​មេធាវី​ការពារ​ក្ដី​យោង​តាម​មាត្រា ៣០១ ក្រម​នីតិវិធី​ព្រហទណ្ឌ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា៕

0

Comments

Please, login or register to post a comment