Search form

Login - Register | FOLLOW US ON

Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - តើ​អំណាច​អយ្យការ និង​ចៅក្រម​ខុស​គ្នា​ដូចម្ដេច?

Content image - Phnom Penh Post
លោក​មេធាវី យុង ផានិត ប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​ការពារ​ក្ដី​ជន​ក្រីក្រ។ រូបថត សហការី

តើ​អំណាច​អយ្យការ និង​ចៅក្រម​ខុស​គ្នា​ដូចម្ដេច?

ជន​ណា​ម្នាក់​ដែល​បាន​ប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស​ហើយ​ត្រូវ​សមត្ថកិច្ច​ចាប់​ខ្លួន​បាន​តែ​ជន​នោះ​មិន​ទាន់​ចាត់​ទុក​ថា​មាន​កំហុស​នៅ​ឡើយ​ទេ​បើ​ទោះ​ជា​គេ​ឃើញ​គាត់​សម្លាប់​មនុស្ស​ក្តី។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ជន​នោះ​ត្រូវ​សមត្ថកិច្ច​កសាង​សំណុំ​រឿង​បញ្ជូន​បន្ត​ទៅ​តុលាការ​ទៀត។

បើ​ទោះ​ត្រូវ​បាន​កសាង​សំណុំ​រឿង​មក​តុលាការ​ក្តី ប៉ុន្តែ​ជន​នោះ​ត្រូវ​ឆ្លងកាត់​ការ​ស៊ើបសួរ​បន្ត​ទៀត​ពី​សំណាក់​អយ្យការ (ព្រះរាជអាជ្ញា)។ បន្ទាប់​មក​នឹង​ត្រូវ​ចោទប្រកាន់​ពី​សំណាក់​ព្រះរាជអាជ្ញា​ហើយ​ត្រូវ​បញ្ជូន​បន្ត​ទៅ​ចៅក្រម​ស៊ើបសួរ។

មាន​ចម្ងល់​ខ្លះ​សួរ​ថា​នៅ​ក្នុង​ដំណាក់កាល​នេះ​ជន​នោះ​អាច​ត្រូវ​ដោះលែង និង​ត្រូវ​ឃុំ​ខ្លួន​ដែល​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ពាក្យ​ថា​អយ្យការ និង​ចៅក្រម​ចែក​ដាច់​ពី​គ្នា​ឬ​ទេ? ដូច្នេះ​តើ​អយ្យការ​ជា​អ្នក​សម្រេច​ ឬ​ចៅក្រម​ជា​អ្នក​សម្រេច​ក្នុង​ការ​ដោះលែង ឬ​មិន​ដោះលែង?

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ ​ភ្នំពេញ​ ប៉ុស្តិ៍​ បាន​សម្ភាស​លោក​មេធាវី យុង ផានិត ប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​ការពារ​ក្តី​ជនក្រីក្រ​នៃ​គណៈមេធាវី​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ដែល​មាន​ខ្លឹមសារ​ដូច​ខាង​ក្រោម៖

នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​មាន​ពាក្យ​ថា​អយ្យការ​ចុះ​ពាក្យ​ថា​អយ្យការ​អម​តុលាការ​ជា​អ្វី?

អយ្យការ (ព្រះរាជអាជ្ញា) គឺជា​ស្ថាប័ន​មួយ​ដាច់​ដោយ​ឡែក​ពី​ចៅក្រម​ហើយ​ស្ថាប័ន​នេះ​មាន​តួនាទី​ចោទ​ប្រកាន់​ដែល​មាន​មន្រ្តី​ព្រះរាជអាជ្ញា​ជា​អ្នក​សម្រេច។ ពាក្យ​ថា​អាជ្ញា​គឺជា​អំណាច​អ៊ីចឹង​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​មាន​ន័យ​ថា​ប្រើ​សម្រាប់​ប្រទេស​ដែល​មាន​ស្តេច​តែ​បើ​ប្រទេស​គ្មាន​ស្តេច​គេ​ហៅថា​រាជអាជ្ញា។ ឯ​ចៅក្រម (តុលាការ) តំណាង​នៃ​អំណាច​ក្នុង​ប្រទេស។

ចំពោះ​ពាក្យ​ថា​អយ្យការ​អម​តុលាការ​នោះ​គឺ​មាន​ន័យ​ថា​ស្ថាប័ន​មួយ​នេះ​មិន​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អំណាច​របស់​តុលាការ​ទេ​តែ​ជា​ស្ថាប័ន​ចោទប្រកាន់​ទៅ​លើ​ជន​ណា​ម្នាក់​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​ ឬ​ប្រឆាំង​នឹង​ច្បាប់​ទាក់ទង​រឿង​ព្រហ្មទណ្ឌ ។

អយ្យការ​នេះ​មាន​សិទ្ធិ​អំណាច​គ្រប់គ្រង​លើ​កម្លាំង​សមត្ថកិច្ច​នៅ​តាម​បណ្តា​ខេត្ត-ក្រុង​មាន​នគរបាល កងរាជ​អាវុធហត្ថ​ មេព្រៃ​ជលផល​ជាដើម។

ករណី​ទាក់ទង​នឹង​រឿង​ព្រហ្មទណ្ឌ​បើ​នគរបាល​យុត្តិធម៌ ឬ​កម្លាំង​កងរាជ​អាវុធហត្ថ​បង្ក្រាប​បទល្មើស​អី​មួយ​ត្រូវ​តែ​ឆ្លង​យោបល់​ពី​ព្រះរាជអាជ្ញា​ដែល​ជា​ស្ថាប័ន​អយ្យការ​ជា​មុន​សិន​ពោល​គឺ​មិន​អាច​រំលង​ទៅ​ដល់​តុលាការ​បាន​ទេ​លើកលែង​តែ​បទល្មើស​ជាក់ស្តែង​ដែល​មន្រ្តី​នគរបាល​ត្រូវ​ចាប់​ខ្លួន​ជន​ណា​ម្នាក់​ប៉ុន្តែ​បន្ទាប់​ពី​ចាប់​ជន​នោះ​ហើយ​ត្រូវ​តែ​រាយការណ៍​មក​ព្រះរាជអាជ្ញា​ជា​ចាំបាច់​តែ​បើ​មិន​ជាក់ស្តែង​ទេ​មិន​អាច​ចាប់​ជន​នោះ​បាន​ទេ​បើ​មិន​បាន​រាយការណ៍​មក​ព្រះរាជអាជ្ញា។

យោង​មាត្រា ២៧ ក្រម​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​អំពី​តួនាទី​អង្គការ​អយ្យការ​ចែង​ថា​អង្គការ​អយ្យការ​ធ្វើ​ការ​ចោទប្រកាន់​ពី​បទល្មើស​ព្រហ្មទណ្ឌ​ និង​សន្និដ្ឋាន​ឲ្យ​តុលាការ​អនុវត្ត​ច្បាប់។ អង្គការ​អយ្យការ​ធានា​រ៉ាប់រង​ការ​អនុវត្ត​សេចក្តី​សម្រេច​ខាង​បទ​ព្រហ្មទណ្ឌ​ព្រម​ទាំង​ធានា​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​លើ​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​ដីកា​បង្គាប់​ឲ្យ​ចាប់​ខ្លួន។

ក្នុង​ការ​បំពេញ​ភារកិច្ច​របស់​ខ្លួន​ចៅក្រម​អយ្យការ​មាន​សិទ្ធិ​កេណ្ឌ​កងកម្លាំង​សាធារណៈ​ដោយ​ផ្ទាល់​ជា​ជំនួយ។

ចៅក្រម​អយ្យការ​ត្រូវ​តែ​មាន​វត្តមាន​នៅ​ក្នុង​ពេល​សវនាការ​រឿង​ព្រហ្មទណ្ឌ។

ចុះ​ដូចម្តេច​ទៅ​ហៅ​ថា​ចៅក្រម​អយ្យការ? តើ​ចៅក្រម​អយ្យការ​បែងចែក​ជា​ប៉ុន្មាន​ប្រភេទ?

យោង​មាត្រា ២៨ នៃ​ក្រម​នីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​ដដែល​ចែង​ថា​ចៅក្រម​អយ្យការ​បែងចែក​ជា ៣ ប្រភេទ​គឺ៖

-អគ្គព្រះរាជអាជ្ញា អគ្គព្រះរាជអាជ្ញារង និង​ព្រះរាជអាជ្ញា​អម​តុលាការ​កំពូល។

-អគ្គព្រះរាជអាជ្ញា អគ្គព្រះរាជអាជ្ញារង និង​ព្រះរាជអាជ្ញា​អម​តុលាការ​ឧទ្ធរណ៍។

-ព្រះរាជអាជ្ញា និង​ព្រះរាជអាជ្ញារង​អម​សាលា​ដំបូង ។

តើ​ពាក្យ​ថា​ចៅក្រម​អាច​ហៅ​ថា​តុលាការ​បាន​ឬ​ទេ ?

ពាក្យ​ថា​ចៅក្រម​គឺ​គេ​សំដៅ​លើ​តុលាការ​នេះ​ហើយ ហើយ​គាត់​មាន​សិទ្ធិ​អំណាច​ក្នុង​ការ​កាត់​ក្តី​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់​លើ​ជន​ណា​ម្នាក់​ដែល​ល្មើសច្បាប់​ហើយ​ក៏​ជា​អ្នក​សម្រេច​ឲ្យ​ជន​ណា​ម្នាក់​រួច​ខ្លួន​បាន​ដែរ​ប្រសិន​បើ​រកឃើញ​ថា​ជន​នោះ​គ្មាន​កំហុស។

ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​មាន​ការ​បែងចែក​ឲ្យ​មាន​អយ្យការ និង​ចៅក្រម?

ការ​បែងចែក​ដូច​នេះ​គឺ​ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​តុល្យភាព​អំណាច​ដែល​មាន​អ្នក​ចោទ (អយ្យការ ឬ​ព្រះរាជអាជ្ញា) អ្នក​ការពារ (មេធាវី) និង​អ្នក​កាត់​ក្តី (ចៅក្រម)។ ដំបូង​គឺ​ព្រះរាជអាជ្ញា​ជា​អ្នក​ចោទ ឯ​មេធាវី​ជា​អ្នក​ការពារ​ឲ្យ​ជន​នោះ​បន្ទាប់​មក​ចៅក្រម​ជា​អ្នក​អង្កេត​មើល​ថា​តើ​ទាំង​ពីរ​នាក់​នោះ​មួយ​ណា​សន្និដ្ឋាន​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ច្បាប់​ជាង បន្ទាប់​មក​គឺ​ចៅក្រម​ជា​អ្នក​សម្រេច។ ការ​បែងចែក​ដូច្នេះ​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​អំណាច​ប្រមូល​ផ្តុំ​តែ​ស្ថាប័ន​មួយ ។ និយាយ​ឲ្យ​ស្រួល​ស្តាប់​ទៅ​មាន​ស្ថាប័ន​ចោទ​ ស្ថាប័នការពារ និង​ស្ថាប័ន​កាត់​ក្តី។

ជាទូទៅ​នៅ​ពេល​បញ្ជូន​ជន​ណា​ម្នាក់​ទៅ​តុលាការ​គឺ​ត្រូវ​ឆ្លងកាត់​អយ្យការ ឬ​ព្រះរាជអាជ្ញា​ជា​មុន​ហើយ​បាន​បញ្ជូន​បន្ត​ទៅ​ចៅក្រម​ស៊ើបសួរ។ ហេតុអ្វី​បាន​ប្រើ​នីតិវិធី​នេះ?

នៅ​ពេល​នគរបាល​យុត្តិធម៌​បង្ក្រាប​បទល្មើស​ជាក់​ស្តែង​លើ​ជន​ណា​ម្នាក់​ហើយ​នោះ​នគរបាល​យុត្តិធម៌​ធ្វើ​របាយការណ៍ និង​បញ្ជូន​ជន​នោះ​មក​តុលាការ។

នៅ​ពេល​បញ្ជូន​ជន​នោះ​មក​តុលាការ​គឺ​ត្រូវ​ឆ្លង​កាត់​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​ជា​មុន​សិន​ដែល​គាត់​ត្រូវ​ត្រួតពិនិត្យ​លើ​សំណុំ​រឿង​ថា​តើ​ជន​ម្នាក់​ដែល​គេ​ចាប់​មក​នោះ​ត្រឹមត្រូវ​នឹង​ការ​ប្រព្រឹត្ត​នោះ​ឬ​អត់។

បើ​លោក​ពិនិត្យ​សំណុំ​រឿង​ទៅ​ឃើញ​ថា​ត្រឹមត្រូវ​ហើយ​គឺ​ព្រះរាជអាជ្ញា​គាត់​នឹង​ធ្វើ​បទ​ចោទប្រកាន់​ជន​នោះ​ឲ្យ​ត្រូវ​តាម​ច្បាប់ និង​ចំ​មាត្រា​ថា​ជន​ម្នាក់​ដែល​គេ​ចាប់​មក​នោះ​ធ្វើ​ខុស​នឹង​ច្បាប់​ទៅ​តាម​មាត្រា​នីមួយៗ។

បន្ទាប់​មក​គេ​បញ្ជូន​ជន​នោះ​ទៅ​ចៅក្រម​ស៊ើប​បន្ត​ទៀត​ហើយ​បើ​ចៅក្រម​ពិនិត្យ​ទៅ​លើ​សំណុំ​រឿង និង​ថ្លឹងថ្លែង​រវាង​របាយការណ៍​អ្នក​ចាប់​ និង​រវាង​ជន​ត្រូវ​គេ​ចាប់​បើ​មើល​ទៅ​ឃើញ​ថា​គ្មាន​ខុស​គាត់​មាន​សិទ្ធិ​វិនិច្ឆ័យ​សម្រេច​ដោះលែង​ជន​នោះ​វិញ។ មិនមែន​អាង​ថា​ជា​នគរបាល ឬ​អាង​ថា​ជា​ព្រះរាជអាជ្ញា​ចេះ​តែ​ចោទ​គេ​បាន​ទេ៕

0

Comments

Please, login or register to post a comment

ព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធ