Search form

Login - Register | FOLLOW US ON

Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - រោង​ភាពយន្ត​លុច្ស ​ជា​រោងកុន​ចុង​ក្រោយ​ដែល​ផ្អាក​ដំណើរ​ការ

Content image - Phnom Penh Post
ទិដ្ឋភាព​ជាក់​ស្តែង​នៅ​ខាង​ក្រៅ​រោង​កុន​លុច្ស​កាល​ពី​ចុង​សប្តាហ៍​មុន​។ ហុង មិនា

រោង​ភាពយន្ត​លុច្ស ​ជា​រោងកុន​ចុង​ក្រោយ​ដែល​ផ្អាក​ដំណើរ​ការ

រោង​កុន​លុច្ស (Cine Lux) ត្រូវបាន​កសាង​ឡើង​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​ ១៩៣៨ គឺជា​រោងកុន​បន្សល់ទុក​ពី​សម័យ​អាណានិគម​តែមួយគត់​ដែល​នៅ​សេសសល់​នៅទីក្រុង​ភ្នំពេញ ប៉ុន្តែ​វា​ត្រូវបាន​ផ្អាក​ដំណើរ​ការចាប់​តាំងពីដើម​ឆ្នាំ​ ២០១៧ ​នេះ​មក​ម្ល៉េះ គឺ​ស្រប​ពេលដែល​រោងកុន​ស្ទើរតែ​ទាំង​អស់ពី​សម័យ​ដើម ត្រូវបាន​គេ​ផ្លាស់ប្តូរ​ទៅ​ជា​ភោជនីយដ្ឋាន កន្លែង​កម្សាន្ត ខារ៉ាអូខេ ស្នូកឃ័រ និង​យក​ទីតាំង​សាងសង់​ជា​លំនៅដ្ឋាន​ជាដើម ហើយ​ខ្លះទៀត​ក្លាយ​ទៅ​ទីកន្លែង​រស់នៅ​មិន​សម​ស្រប​ក៏មាន​។

នៅ​ក្នុង​សាល​ដ៏​ធំ​ល្វឹងល្វើយ ​ដែល​បំពាក់​ម៉ាស៊ីន​ត្រជាក់​ប្រមាណ ៥ ​គ្រឿង​និង​មាន​កៅអី​អង្គុយ​ពណ៌​ក្រហម ​(​រាង​ចំណាស់​បន្តិច​) សរុប​ជាង​ ៤០០​ នៅ​ទំនេរ​ដោយ ​​គ្មាន​អ្នក​អង្គុយ​ទស្សនា​ខ្សែភាពយន្ត និង​សូម្បី​តែ​អ្នក​លក់​សំបុត្រ​ក៏​គ្មាន​នៅ​ក្នុង​សាល​រោងកុន​នោះទេ​។ ទិដ្ឋភាព​រោងកុន​ទាំងមូល​មាន​សភាព​ងងឹត និង​ស្ងាត់​ជ្រងំ​ដែល ​​មានតែ​អ្នកយាម​២​នាក់​នៅ​ខាង​ក្រៅ។

កាលពី​ឆ្នាំ ​២០១៦ មាន​ក្រុម​អ្នក​ធ្វើ​ការ ស្រាវជ្រាវ​រោង​ភាពយន្ត​នៅ​ភ្នំពេញ ចំនួន​ ៧​ នាក់​បាន​ធ្វើ​ការងារ​នេះដោយ​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត ហើយ​បាន​រកឃើញ​ចំនួន៣៣​រោង​ភាព​យន្តនៅ​ទូទាំង​ទីក្រុង​នេះ​។

យោង​តាម​កញ្ញា ហ៊ុន សុកញ្ញា ប្រធាន​គម្រោង​ស្រាវជ្រាវ​រោងកុន បាន​ឲ្យ​ដឹងថា ស្ទើរ​តែ​រោង​ភាពយន្ត​ទាំងអស់​ត្រូវ​បាន​ប្រែក្លាយ​រូប​រាង​​ពី​ស្ថាបត្យកម្ម​សំណង់​នៃ​សម័យ​អាណា​និគម​បារាំង ទៅ​សម័យ​ទំនើប​ស្ទើរតែ​ប្រាសចាក​ធាតុ​ដើម​ទាំង​ស្រុង​។​

​នៅខាងមុខ​អគារ​រោងកុន​លុ​ច្ស គេ​តែង​បានឃើញ​មាន​ផ្ទាំងគំនូ​រូបភាព​ធំៗ ត្រូវបាន​គេ​ដាក់តាំង​ដើម្បី​ទាក់ទាញ​អតិថិជន ដែល​ភាគច្រើន​នៃ​រូបភាព​ទាំងនោះ​គឺជា​ឆាក​ឈុត​នៅក្នុង​ខ្សែភាព​យន្ត បង្ហាញ​ពី​ភាពរន្ធត់ មាន​ទាំង​រូប​ខ្មោច ព្រាយ អាប គឺ​មិន​ថា​ខ្សែភាពយន្ត​ខ្មែរ ឬ​បរទេស​ទេ​។ ក្រៅពីនោះ​ក៏មាន​សរសេរ​រៀបរាប់​ជា​ពាក្យពេចន៍ «​ខ្លាច ភ័យ រន្ធត់ លស់​ព្រលឹង បះសក់​» ជាដើម​។

ប៉ុន្តែ​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ខែ​នេះ រោងភាពយន្ត​លុច្ស ដែល​ស្ថិតនៅ​លើផ្លូវ​នរោត្តម កែង​នឹង​​ផ្លូវ​លេខ​១៥៤ បាន​បិទ​ដំណើរ​ការ​ចាក់​​បញ្ចាំង​ខ្សែភាពយន្ត​ដូច​ពី​ពេលមុន​ទេ​។ រោងកុន​លុច្ស​មាន​បី​ជាន់​បើ​ប្រៀប​ធៀប​ពី​ផ្ទះ​ដែល​នៅ​ជិត​នោះ​។​

​កញ្ញា សុក​ញ្ញា បាន​ប្រាប់ថា​ ៖ «ក្នុង​ចំណោម​រោងកុន​ដែល​មាន​ប្រវត្តិ​ជិត​១០០​ឆ្នាំ​ទាំងអស់នេះ រោងកុន​លុ​ច្ស​ជា​រោងកុន ដែល​បន្ត​នៅ​ដំណើរការ​បានយូរ​ជាងគេ​បន្ទាប់ពី​រោង​មហោស្រព​ភាពយន្ត​ចេនឡា ដែល​មិន​មាន​សកម្មភាព​បញ្ចាំង​កុន​ទៀងទាត់​ដែរនោះ​»​។​

​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​រូបរាង​នៃ​ស្ថាបត្យកម្ម​ចាស់ៗ បានក្លាយ​ជា​រឿង​សាមញ្ញ​សម្រាប់​ប្រជាជន និង​អ្នក​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​ស្របពេល​ដែល​ប្រទេស​កំពុងតែ​អភិវឌ្ឍ​ទៅតាម​សម័យកាល​។

កញ្ញា​បាន​បន្តថា​៖ «ទោះ​បីជា​ការអភិវឌ្ឍ​ និង​រុះរើ​លើ​សំណង់​រោង​​កុន​​ចាស់ៗ ពួកយើង​បាន​ព្យាយាម​ធ្វើការ​ជា​ច្រើន​ទាក់ទង​ទៅនឹង​ប្រវត្តិ​របស់​ស្ថាបត្យកម្ម​នៃ​រោងកុន​ទាំង​នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ និង​នៅ​តាម​បណ្តា​ខេត្ត ដោយ​ស្រាវជ្រាវ​សម្ភាស​ជាមួយនឹង​អ្នក​ដែល​មាន​​បទ​ពិសោធ​នៅ​ក្នុង​សម័យ​កាល​នោះ ដើម្បី​ចងក្រង​ជា​ឯកសារ​ទុកជា​ភ័ស្តុតាង​»​។

Content image - Phnom Penh Post
នាង សុកញ្ញា អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​គម្រោង​រោង​កុន ​។ រូបថត មួង វណ្ណឌី

​តាមរយៈ​គម្រោង​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​រោង​កុន កញ្ញា សុក​ញ្ញា បន្តថា​៖ «​ខ្ញុំ​សង្ឃឹមថា នៅ​ពេលដែល​មានការ​ថែរក្សា និង​ផ្សព្វផ្សាយ​ច្រើន​អំពី​សំណង់​ចាស់ៗ​នេះ នោះ​​រដ្ឋាភិបាល និង​ប្រជាជន​ងាក​មក​រក្សា​ជា​កេរ្តិ៍មរតក​របស់​ប្រទេសដូច​ប្រាសាទអង្គរ​ វត្ត​ដែលជា​សំណង់​បេ​តិ​កភណ្ឌ​​រាប់ពាន់​ឆ្នាំ»​នោះដែរ​។

​នាង សុក​ញ្ញា បាន​និយាយ​ទាំង​ក្តី​នឹក​អាល័យ​ស្ថាបត្យកម្ម​សំណង់​រោងកុន​ថា​ ៖ «​តាម​ការប៉ានស្មាន​រប​ស់​ខ្ញុំ បើរោងកុន​ចាស់​មាន​កិ្ល​ន​មិនល្អ បរិយាកាស​មិន​ល្អ និង​ឧបករណ៍​បរិករ្ខា​ចាស់ យើង​គួរតែ​កែច្នៃ និង​រក្សា​រូបរាង​ដើម និង​ទីតាំង​ដើម​ដោយ​មិន​ជំនួស​នូវ​សំណង់​ថ្មី​ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​ស្នាដៃ​ស្ថាបត្យកម្ម​»​។

​និយាយ​រៀបរាប់​ទាំង​អាឡោះ​អាល័យ កញ្ញា​ថា​ ៖ «​ដោយសារតែ​ក្តី​​ស្រឡាញ់ និង​ចង់​អភិរក្ស​រោងកុន ដែល​សាងសង់​ក្នុង​សម័យ​អាណា​និគម ទើប​ខ្ញុំ និង​ក្រុម​ការងារ​ស្ម័គ្រចិត្ត​ធ្វើការ​ស្រាវជ្រាវ​ពី​ប្រវត្តិ និង​​គូស​សម្គាល់​ឡើងវិញ​មុនពេល​បាត់​បង់​រូបរាង​រោងកុន ប៉ុន្តែ​ពួកយើង​សោក​ស្តាយ​ខ្លាំងណាស់​នៅពេល​សំណង់​ស្ថាបត្យ​កម្ម​ត្រូវបាន​ប្តូរ​រូបរាង ឬ​បាត់​រូបរាង​ទាំង​ស្រុង​»​។

​សំណង់​ចាស់​មាន​សារៈសំខាន់​ពីព្រោះ​ជា​កេរ្តិ៍មរតក ដែល​មនុស្ស​ជំនាន់​មុន​​ទុក​ឲ្យ​មនុស្ស​ជំនាន់​ថ្មី ទោះបីជា​សំណង់​ល្អ ឬ​មិនល្អ ឬ​កែច្នៃ​ខ្លះ​ក៏ដោយ​ក៏​ជា​ភ័ស្តុតាង​ដែរ​។​

​កញ្ញា​បន្ថែមទៀតថា​ ៖ «​ខ្ញុំ​យល់ថា​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ស្ថិតនៅ​ស្ថានភាព​កំពុង​អភិវឌ្ឍ ដូច្នេះ​អគារ​មួយចំនួន​ត្រូវ​វាយ​ចោល ដែល​យើង​ពិបាក​ក្នុងការ​ទប់ស្កាត់ អភិវឌ្ឍន៍​ ហើយ​គ្មានអ្វី​ក្រៅពី​ភាព​សោក​ស្តាយ ប៉ុន្តែ​យើង​នៅ​តែ​ព្យាយាម​ធ្វើការងារ​​នេះយើង​មិនមាន​ច្បាប់​ថែរក្សា​សំណង់​ចាស់ ប៉ុន្តែ​មាន​អ្នក​ចង់​ថែរក្សា​»​។​

«​ខ្ញុំ​ចង់ទុក​អ្វីដែល​យើង​មាន ហើយ​សាង​សង់​អគារ​ថ្មី​នៅ​កន្លែង​ថ្មី​។ ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០០០ អគារ​ចាស់​ត្រូវបាន​កែ និង​អគារ​​ខ្ពស់ៗ​ត្រូវបាន​សាងសង់ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​ចង់​ឃើញ​អគារ​ខ្ពស់​ដែល​សាង​សង់​​មិន​ខ្ពស់ជាង​អគារ​សំខាន់​ដូចជា​ព្រះ​បរម​រាជវាំង ឬ​វត្តភ្នំ ជាដើម​»​។​

​ដោយ​ស្រឡាញ់​ខ្មែរ ចង់​ថែ​រក្សាទុក​ស្ថាបត្យកម្ម​ចាស់ៗ កញ្ញា​ចង់ឃើញ​ការ​រក្សា​​ទុក​អគារ​ចាស់ៗ​ដូច​នៅ​បរទេស​។ «ខ្ញុំ​ស្រឡាញ់​ប្រទេស​បារាំង និង​ស្ថាបត្យកម្ម​នៅ​ទីក្រុង​បារី​ស បើ​យោងតាម​ការ​ស្រាវជ្រាវ​។ ខ្ញុំ​ស្រឡាញ់​ស្នាដៃ​របស់​លោកតា វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ ដែល​តែងមាន​គំនិត​​ថ្មី​ក្នុង​ការកសាង​ស្ថាបត្យកម្ម ក្នុង​នោះ​​មាន​រោងកុន​កា​ពី​តូ​ល​ផងដែរ​»​។

​ឯកឧត្តម ម៉ៅ អាយុទ្ធ រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​ព័ត៌មាន និង​ជា​អ្នកដឹកនាំ​ខ្សែ​ភាពយន្ត​ដ៏​ល្បីល្បាញ​ជាច្រើន​រឿង មាន​ប្រសាសន៍ថា​៖ «​រោងកុន​ជាទី​កន្លែង​កម្សាន្ត ដែល​មនុស្ស​មកជួបជុំ​គ្នា​ដើម្បី​មើល​ខ្សែភាពយន្ត​។ តាំងពី​សម័យ​សង្គម​រាស្ត្រនិយម​រហូតមក​ខ្ញុំ​បាន​ផលិត​ខ្សែ​ភាព​យន្ត​បុរាណ​ខ្មែរ ដែល​បាន​ចាក់​បញ្ចាំង​នៅ​រោងកុន​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ ក្នុង​ឆ្នាំ​ ១៩៧២ ដោយ​កាលនោះ​មាន​មនុស្ស​​ជាច្រើន​និយម​គាំទ្រ​វិស័យនេះ​ណាស់​»​។​

​លោក​បាន​ប្រាប់​កាសែត​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​អចលនទ្រព្យ​ថា ទីតាំង​រោងកុន​មាន​ច្រើន​ដែលមាន​មនុស្ស​មក​តម្រង់​ជួរ​គ្នា​ទិញ​សំបុត្រ​ដើម្បី​ចូល​មើល​កុន ដែល​ពួកគេ​ចូលចិត្ត​។ ប៉ុន្តែ​សព្វថ្ងៃ រោងកុន​ចាស់ៗ​ភាគច្រើន​បាន​ផ្លាស់ប្តូរ​រូបភាព​ដោយ​សារ​ស្ថានភាព​សង្គម កំណើន​ប្រជាជន និង​អាច​ដោយសារ​គុណភាព​កុន​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​មិនសូវ​និយម​ដូច​សម័យ​មុន​។​

​ដោយសារតែ​រោងកុន​លុ​ច្ស​បាន​បិទ​ទ្វារ​អស់​មួយរយៈ​ពេលកន្លងមក លោក អាយុទ្ធ ប្រាប់ថា​៖ «​ខ្ញុំ​ធ្លាប់​ឮថា ​ការ​បិទ​ទ្វារ​​រោង​កុន​នេះ គឺ​ដើម្បី​ជួសជុល​តុបតែង​តាម​​​សម័យ​ទំនើប ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​មិន​ដឹង​ថា មាន​ការ​​កែប្រែ​ព័ត៌មាន​បន្ថែម​យ៉ាងម៉េច​ទៀត​ទេ​​មក​ទល់​សព្វ​ថ្ងៃនេះ​»​។​

​នា​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយនេះ រោងភាព​យន្ត​ទំនើបៗ ប្រកបដោយ​ផាសុកភាព​បាន​កើត​ឡើង​ព្រោងព្រាត​ជាពិសេស​នៅ​ក្នុង​ផ្សារ​ទំនើប​។ ដូច្នេះ​ភាពទំនើប ទាំង​គុណភាព ទាំង​សំឡេង មាន​ទាំង​3D និង​4D​ផង​នោះ បាន​ទាក់ទាញ​យុវវ័យ​​បាន​យ៉ាងច្រើន ខណៈ​រោងកុន​លុ​ច្ស ដែលជា​រោងកុន​សល់​ពី​សម័យ​ដើម​តែ​មួយ​គត់​កំពុង​ប្រឈម​នឹង​បញ្ហា​ប្រកួត​ប្រជែង​ដោយសារ​ខ្វះ​ដើមទុន​វិនិយោគ។​

​ក្នុងនាម​ជា​អ្នក​ផលិត​ខ្សែភាពយន្ត​ដែល​មាន​បទពិសោធ​មួយរូប លោក អា​យុទ្ធ បាន​បន្ថែមថា​៖ «​អ្វី​ក៏ដោយ​ត្រូវ​តែ​មាន​ការអភិវឌ្ឍ​ស្របទៅនឹង​ស្ថាន​ភាព​សង្គម និង​មុខមាត់​ជាតិ​។ ប៉ុន្តែ​ការ​ស្រឡាញ់ និង​កា​រអភិរក្ស​សំណង់​អគារ​រោង​កុន​តែងតែមាន ហើយ​បើ​បាត់​រូបរាង គឺជា​ការ​សោកស្តាយ​»​។​

​លោក​បាន​លើក​ឧទាហរណ៍​ប្រាប់ថា បើ​ធ្វើ​រោងកុន​ចាស់​ឲ្យ​ថ្មី​ទំនើប និង​ធ្វើ​រោងកុន​ថ្មី​បន្ថែម​ដើម្បី​ទាក់ទាញ​មនុស្ស​សម័យ​ទំនើប គឺ​ប្រសើរ​ក្នុងន័យ​អភិវឌ្ឍន៍​​ដែល​ស្របតាម​លក្ខខណ្ឌ​ស្តង់ដារ និង​បច្ចេក​ទេស​។​

​ប្រធាន​ស្តីទី​នាយកដ្ឋាន​ភាពយន្ត​នៃ​ក្រសួង​វប្បធម៌ លោក ប៉ុក បូរ​ក្ស បាន​ថ្លែង​ប្រាប់​កាសែត​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​អចលន​ទ្រព្យ​ថា​៖ «​ទោះបីជា​ខ្ញុំ​គ្រប់គ្រង​នាយក​ដ្ឋាន​ភាពយន្ត និង​ផ្តល់​ទិដ្ឋាការ​ក្នុង​ការ​ចាក់​​បញ្ចាំង​ខ្សែ​ភាព​យន្ត ប៉ុន្តែ​មិនបាន​ដឹង​ពី​មូលហេតុ និង​ការគ្រប់គ្រង​សំណង់​អចលនទ្រព្យ​របស់​រោង​កុន​ចាស់ៗ​នោះ​ទេ​»​។

Content image - Phnom Penh Post
ទិដ្ឋភាព​ជាក់​ស្តែង​នៅ​ខាង​ក្នុង​រោង​កុន​លុច្ស​កាល​ពី​ចុង​សប្តាហ៍​មុន ​។ រូបថត មួង វណ្ណឌី

​ដោយ​រោងកុន​លុ​ច្ស​ត្រូវបាន​ផ្លាស់ប្តូរ​ម្ចាស់​ថ្មី​ជាច្រើន​ក្នុង​ពេល​កន្លង​មក​នេះ កាសែត​​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​អចលនទ្រព្យ​មិន​អាច​​​ធ្វើការ​ទាក់ទង​សម្រាប់​ព័ត៌មាន​បន្ថែម​​​បាន​ឡើយ​។​

​បើ​យោង​តាម​ទស្សនា​វ​ដ្តី​ស្ថាបត្យកម្ម ដែល​បោះពុម្ពផ្សាយ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១២ របស់​និស្សិត​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ និង​សារ​គម​នាគមន៍ រោង​ភាពយន្ត​លុ​ច្ស​ត្រូវបាន​សាង​សង់ឡើង​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​ ១៩៣៨ ដោយ​ស្ថាបត្យករ​បារាំង ឈ្មោះ Roger Colne ហើយ​​រោង​ភាពយន្ត​នេះ​វា​ស្ថិតក្នុង modern Art Deo style​។ វា​ត្រូវបាន​បើក​ដំណើរ​ការ​ជាថ្មី​ម្ដងទៀត​នៅ​ដើមឆ្នាំ​ ១៩៩០ បន្ទាប់ពី​សម័យ​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​ខ្មែរ​ក្រហម ដែល​មាន​ចាក់​បញ្ចាំង​ភាពយន្ត និង​ការសម្តែង​ជាដើម​។ រោង​កុន​​នេះ​មាន​កៅអីអង្គុយ​សរុប​ចំនួន ៦៥០​​កៅអី​។

​ក្រោយមក​បាន​បើក​ដំណើរការ​ជាថ្មី​ម្ដងទៀត​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០១ បន្ទាប់ពី​ការរៀប​ចំ​កែលម្អ​ឡើងវិញ​។ រោងភាពយន្ត​លុ​ច្ស​នេះ មាន​ភាពខុសប្លែក​ពី​រោងកុន​ដទៃ​ដោយសារ​វា​មាន​ម៉ាស៊ីន​ចាក់​បញ្ចាំង​ទំហំ ៣៥ មី​ល្លី​ម៉ែត្រ​។

ចំណែក​រោងភាពយន្ត​ដទៃទៀត​នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ភាគច្រើន​កកើតឡើង អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ទី​៦០​ដូចជា​រោងភាពយន្ត​ហេម​ជាតិ គិ​វិ​រម្យ និង​បូកគោ​ជាដើម ប៉ុន្តែ​រហូត​មក​ដល់​ស​ព្វថ្ងៃ វា​ត្រូវ​ប្ដូរ​ទៅជា​រូបភាព​ផ្សេង​មិនមែនជា​រោង​ភាពយន្ត​តទៅ​ទៀត​ឡើយ​៕

0

Comments

Please, login or register to post a comment

ព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធ