Search form

Login - Register | FOLLOW US ON

Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - ផ្សារ​មូលបត្រ​ដើរ​គើមៗ ​ដោយសារ​រដ្ឋាភិបាល ​​មិន​យល់​ពី​សារៈសំខាន់​?

Content image - Phnom Penh Post
បុគ្គលិក​ធ្វើ​នៅ​ផ្សារ​មូលបត្រ​កម្ពុជា​នា​ពេល​កន្លង​មក​។ ហេង ជីវ័ន

ផ្សារ​មូលបត្រ​ដើរ​គើមៗ ​ដោយសារ​រដ្ឋាភិបាល ​​មិន​យល់​ពី​សារៈសំខាន់​?

អស់​រយៈពេល​ ៥ ​ឆ្នាំ​កន្លង​មក​ហើយ​ចាប់​តាំងពី​រាជរដ្ឋាភិបាល​​​បាន​សម្ពោធ​ផ្សារ​មូលបត្រ​កម្ពុជា​ (CSX) ​ឲ្យ​ដំណើរការ​តាម​​វីដេអូ​ខុនហ្វើរិន​នៅ​ឆ្នាំ​ ២០១២ តែ​ដំណើរការ​ផ្សារ​មូលបត្រ​នេះ​ហាក់​ដូចជា​នៅ​គាំង​ស្តូកទ្រឹង​ដែល​​មាន​​ស្ថាប័ន​បាន​ចុះ​បញ្ជី​នៅ​ CSX និង​បោះ​ផ្សាយ​មូលបត្រ​លក់​ហ៊ុន​នៅ​តែ​​ដដែលៗ​ ៣ ​​ទៅ​ ៤ ​ប៉ុណ្ណោះ​ដូចជា​រដ្ឋាករ​ទឹក​​ស្វយ័ត​រាជធានី​ភ្នំពេញ (PPWSA), កំពង់ផែ​ស្វយ័ត​ភ្នំពេញ, ​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន Grand Twins International (Cambodia), និង​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​តំបន់​សេដ្ឋកិច្ច​​ពិសេស​ភ្នំពេញ​​ ហើយ​​កាលពី​សប្តាហ៍​មុន​មាន​កំពង់ផែ​ស្វយ័ត​ក្រុង​ព្រះសីហនុ​ក៏​ទើប​តែ​ប្រកាស​គ្រោង​បោះ​ផ្សាយ ​និង​លក់​មូលបត្រ​ជា​លើក​ដំបូង​ (IPO) ​ដែល​មាន ២១, ៤៤ លាន​ហ៊ុន​នៅ​អំឡុង​សប្តាហ៍​​ទី​ ៣ នៃ​ខែ​មេសា​ដោយ​រំពឹង​ថា​នឹង​ប្រមូល​ដើមទុន​ពី​​ការ​លក់​ហ៊ុន​ដំបូង​នេះ​ប្រមាណ ២៧ លាន​ដុល្លារ​ដើម្បី​​ពង្រីក​ការ​វិនិយោគ​នេះ​បើ​តាម​​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​ទទួល​បាន​ពី​ក្រុមហ៊ុន។

បើ​យើង​ក្រឡេក​មើល​ទៅ​​លើ​វេបសាយ​របស់​ផ្សារ​មូលបត្រ​កម្ពុជា​ (http://csx.com.kh) វិញ​អ្វីៗ​ក៏​មាន​ដែរ​តាំង​ពី​ច្បាប់​ ២ ​ចម្បងៗ​ក្នុង​ការ​បង្កើត​ឲ្យ​ផ្សារ​មូលបត្រ​ដំណើរការ​ដែល​រដ្ឋសភា​អនុម័ត​តាំងពី​ឆ្នាំ​ ២០០៧ ​គឺ​ច្បាប់​ស្តីពី​មូលបត្រ​រដ្ឋ និង​​ច្បាប់​ស្តីពី​ការ​បោះផ្សាយ និង​ការ​​ជួញដូរ​មូលបត្រ​មហាជន​។ ​

ក្រៅពី​នោះ​ធនធាន​មនុស្ស​ក៏​មាន​គណៈកម្មការ​ក៏​មាន ការ​ផ្តល់​វគ្គ​បណ្តុះបណ្តាល​ក៏​មាន​បើ​មាន​ចម្ងល់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​សំណួរ និង​​ចម្លើយ​ក៏​មាន​ជា​រួម​មើល​​ទៅ​ផ្សារ​ហ៊ុន​នេះ​មាន​លក្ខណ​សម្បត្តិ​គ្រប់គ្រាន់​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង​ដំណើរ​ផ្សារ​មូលបត្រ​នៅ​កម្ពុជា​បាន។

ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត​​នៅ​ផ្សារហ៊ុន​នេះ​មាន​ក្រុមហ៊ុន​​អន្តរការី​ដែល​​យក​​កម្រៃ​ជើងសា (Broker) ពី​អ្នក​ដែល​បាន​ចុះ​បញ្ជី​នៅ​ CSX រួច​ហើយ​ដើម្បី​ជួយ​សម្រួល​ដល់​អ្នក​លក់ និង​អ្នក​ទិញ​មូលបត្រ​ទៀត​ផង​គឺ​ក្រុមហ៊ុន​មូលបត្រ Acleda Securities Plc និង ក្រុមហ៊ុន​មូលបត្រ CAB Securities Ltd ជាដើម។

ប៉ុណ្ណឹង​ហើយ​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ផ្សារ​មូលបត្រ​កម្ពុជា​នៅ​តែ​មិន​មាន​ដំណើរការ​ទៀត? មកពី​ខ្វះ​ចំណេះដឹង​លើ​ការ​ជួញដូរ​មូលបត្រ​ទាំង​អ្នក​ចង់​លក់ និង​ទាំង​អ្នក​ទិញ​មូលបត្រ? ឬ​ក៏​មកពី​ថ្នាក់ដឹកនាំ​មិន​ចាប់​អារម្មណ៍​? ខណៈ​ផ្សារ​មូលបត្រ Stock Exchange នៅ​ប្រទេស​ជិត​ខាង និង​នៅ​ក្នុង​តំបន់​យើង​វិញ គេ​នាំ​គ្នា​លេង​ឡើង​​ភ្លូក​ទឹក​ភ្លូក​ដី​គឺ​​រដ្ឋាភិបាល​គេ​ជួយ​ជំរុញ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​របស់​គេ​ទិញ​មូលបត្រ​តែ​ម្តង​។

បើ​ផ្អែក​​ទៅ​លើ​សៀវភៅ​មួយ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា «From Wall Street to the Great Wall» ដែល​​អ្នក​និពន្ធ​មាន​ជំនាញ​ខាង​ផ្សារ​មូលបត្រ​បោះពុម្ព​នៅ​ឆ្នាំ​ ២០០៨ បាន​បកស្រាយ​ពី​ប្រវត្តិ​​នៃ​ផ្សារ​មូលបត្រ​នៅ​ប្រទេស​ចិន​ដែល​បាន​នាំ​ចូល​ Stock Exchange នេះ​ពី​សហរដ្ឋ​អាមរិក​តាំងតែ​ពី​ដើម​​ឆ្នាំ​ ១៩០០ តែ​ប្រជាជន​ចិន​មិន​មាន​ជំនឿ និង​ចំណេះដឹង​ក្នុង​ការ​លេង​ផ្សារ​មូលបត្រ​នេះ​ទេ​ពោល​គឺ​មិន​​មាន​ដំណើរការ​នោះ​ទេ។

ទើប​តែ​មក​ដល់​សម័យ​ តេង ស៊ាវពីង (Deng Xiaoping) ពី​ឆ្នាំ​ ១៩៧៨ ដល់​ឆ្នាំ​ ១៩៨៩ មេដឹកនាំ​ចិន​កុម្មុយនិស្ត​ដែល​មាន​ចំណេះដឹង​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច​ពី​លោក​ខាង​លិច​ដែល​​លោក​បាន​រៀនសូត្រ​នៅ​ប្រទេស​​បារាំង​បាន​ដឹកនាំ​ធ្វើការ​កំណែទម្រង់​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ​ប្រទេស​ចិន​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​​រដ្ឋ​ជា​ម្ចាស់​សហគ្រាស​នៅ​ឡើយ​ (State-owned enterprises (SOEs) ឲ្យ​ទៅ​បណ្តើរៗ​ទីផ្សារ​​សេរី និង​ដាក់​ឲ្យ​ដំណើរការ​ឡើង​វិញ​នូវ​​ផ្សារ​មូលបត្រ​នៅ​ខេត្ត​ស៊ាងហៃ។

ផ្សារ​មូលបត្រ​នៅ​អំឡុង​ឆ្នាំ​ ២០០១ ដល់​២០០៥ បាន​ដាំ​ដូង​ចុះ​ក្រោម​ ៥០ % ​តែ​មក​ដល់​​ឆ្នាំ​ ២០០៦ ផ្សារ​មូលបត្រ​ក៏​បាន​​កើនឡើង​ថេរ​ ១០០% ​វិញ។

ដោយសារ​លេង​ផ្សារហ៊ុន​នេះ​ជួយ​ជំរុញ​ឲ្យ​ប្រទេស​ចិន​កាន់​តែ​មាន​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ថេរ​មួយ​ដល់​កម្រិត​កំពូល​នៅ​លើ​ពិភពលោក​នៅ​សតវត្សរ៍​ទី​ ២១ ​នេះ​ដែល​កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ក្រសែ​ភ្នែក​ពិភពលោក​ផង​ដែរ​។

រីឯ​ប្រទេស​វៀតណាម​កុម្មុយនីស្ត​ដែល​ជា​ប្រទេស​មាន​លក្ខណៈ​រដ្ឋ​ជា​ម្ចាស់​សហគ្រាស​នៅ​ឡើយ​ (SEOs) ​ដូច​នៅ​ប្រទេស​ចិន​ដែរ​​នោះ​ក៏​ខំប្រឹង​ពង្រឹង​កំណែ​ទម្រង់​សេដ្ឋកិច្ច​ខ្លួន​​ឲ្យ​រត់​ឲ្យ​ទាន់​របត់​ពិភពលោក​ផង​ដែរ​។

នៅក្នុង​សមាជ​ថ្នាក់​ជាតិ​លើក​ទី​ ៦ នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៨៦ រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម​បាន​ធ្វើ​កំណែ​ទម្រង់​សេដ្ឋកិច្ច​មួយ​ដ៏ធំ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា​ ដូម៉ើយ ​(Doi Moi) គឺ​មាន​ន័យ​ថា​​ ​ទីផ្សារ​សេដ្ឋកិច្ច​ដែល​តម្រង់​ទិស​ដោយ​អ្នក​សង្គម​និយម​ (Socialist-oriented market economy) ចាប់​ពេល​​នោះ​មក​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម​ចាប់​ផ្តើម​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ផ្សារ​មូលបត្រ​ (Stock Exchange) នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩៩ និង​លើក​ទឹក​ចិត្ត​សហគ្រាស​ដាក់​លក់​មូលបត្រ និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឲ្យ​ទិញ​មូលបត្រ​ផង​ដើម្បី​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច។ (ADB-1997-99)

បើ​ធ្វើការ​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​នឹង​ផ្សារ​មូលបត្រ​កម្ពុជា​យើង​វិញ​គឺ​ថ្នាក់ដឹកនាំ​រដ្ឋាភិបាល​ហាក់បី​ដូចជា​បង្កើត​ឲ្យ​តែ​មានៗ​តាម​គេ​តាម​ឯង​ដើម្បី​ទាក់ទាញ​វិនិយោគទុន​បរទេស​តែ​មិន​បាន​ជួយ​ផ្សព្វផ្សាយ​លើក​ទឹកចិត្ត​ទាំង​អ្នក​លក់ និង​អ្នក​ទិញ​មូលបត្រ​នោះ​ទេ​ព្រោះ​គិត​ថា​មិន​សំខាន់​មិន​ទាក់ទាញ​ផ្នែក​នយោបាយ និង​សន្លឹក​ឆ្នោត​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដូច​ការ​ចុះ​ជួប​ជាមួយ​ប្រជាពលរដ្ឋ​មាន​សកម្មភាព​ជិះ​ម៉ូតូ​ឌុប​ជាមួយ​ហូប​នំបញ្ចុក និង​​ការ​លក់​ពងមាន់​អាំង​ជាដើម​នោះ​ទេ។

ជា​មូលហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្វះ​ឆន្ទៈ​ផ្នែក​នយោបាយ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​នៅ​ដំណើរ​ផ្សារ​មូលបត្រ​នេះ​ប្រជាពលរដ្ឋ​មិន​យក​ចិត្ត​ទុក​​ដាក់​តាម​ហ្នឹង​ដែរ​ទៅ​គាត់​ដឹង​តែ​របៀប​រកស៊ី​តាំងពី​ដូនតា​គាត់​មក​បាន​​ប៉ុន​ណា​ធ្វើ​​​ប៉ុណ្ណឹង​ទៅ គេ​ផ្អើល​រកស៊ី​អី​ទៅ​រកស៊ី​តាម​គ្នី​តាម​គ្នា​ទៅ​ហើយ​រក​​បាន​លុយ​ភ្លាមៗ​តែ​គាត់​មិន​បាន​គិតគូរ​ពី​ហានិភ័យ​នៅពេល​ខ្វះ​ទុន​ត្រូវ​ធ្វើ​ដូចម្តេច​? ឬ​ក៏​ពេល​ត្រូវ​ការ​ដើមទុន​ចង់​ពង្រីក​មុខរបរ​បន្ថែម​ត្រូវ​ធ្វើ​ដូចម្តេច​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​អស់​ការប្រាក់​ច្រើន​នោះ​?

បញ្ហា​ចម្បង​​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​រារែក​ចំពោះ​ការ​ចុះ​បញ្ជី​ក្នុង​ផ្សារ​មូលបត្រ​នោះ​គឺ​គណៈកម្មការ​ផ្សារ​មូលបត្រ​តម្រូវ​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ទាំងអស់​បង្ហាញ​ពី​លំហូរ​សាច់ប្រាក់ និង​របាយការណ៍​ហិរញ្ញវត្ថុ​ជា​សាធារណៈ​ទាំងអស់​ដើម្បី​​ឲ្យ​តម្លាភាព​ជាមួយ​អ្នក​ទិញ​ហ៊ុន​នោះ​។

តើ​ក្រុមហ៊ុន​ប៉ុន្មាន​ដែល​បាន​បង់​ពន្ធ​ជូន​រដ្ឋ​ត្រឹមត្រូវ​នោះ​? នេះ​ជា​របាំង​មួយ​ធំ​ណាស់​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ការ​លេង​ផ្សារ​មូលបត្រ​នៅ​ជាប់គាំង​នោះ​បើ​ក្រុមហ៊ុន​មួយ​ចំនួន​ធំ​នាំ​គ្នា​គេច​តែ​ពន្ធ ឬ​ក៏​ជំពាក់​ពន្ធ​រាប់​ម៉ឺន រាប់​លាន​ដុល្លារ​យ៉ាង​នេះ។

ឥឡូវ​រហូត​ដល់​ស្ថាប័ន​ផ្សារ​មូលបត្រ​កម្ពុជា ខិតខំ​ផ្តល់​ការ​បណ្តុះបណ្តាល​ពី​មេរៀន​ផ្សារ​មូលបត្រ និង​លើក​ទឹកចិត្ត​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ខ្នាត​តូច និង​មធ្យម​ (SME) ​ឲ្យ​ចុះ​បញ្ជី​មក​លេង​ផ្សារហ៊ុន​ទៀត​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ហ៊ាន​លេង​នៅ​​ឡើយ​ដែរ។

តើ​រដ្ឋាភិបាល​គួរ​តែ​ទម្លាក់​កំហុស​ដដែលៗ​ថា​ការ​បើក​ផ្សារ​មូលបត្រ​មិន​ដំណើរការ​​ដូច​នេះ​គឺ​ត្រូវការ​​ពេលវេលា​យូរ? ហើយ​មិន​ខំ​ប្រឹង​ជួយ​លើក​កម្ពស់​ចំណេះដឹង និង​​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​បន្ថែម​ផ្នែក​ផ្សារហ៊ុន​ជូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទូទៅ​ និង​ម្ចាស់​ក្រុមហ៊ុន​។

ម៉្យាង​វិញ​ទៀត​បើ​ផ្សារ​មូលបត្រ​មិន​​ដើរ​ហើយ​គ្រូ​មួយ​ចំនួន​ដែល​បង្រៀន​មុខវិជ្ជា​គ្រប់គ្រង​ហិរញ្ញវត្ថុ ឬ​ក៏​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​ការ​គ្រប់គ្រង​អាជីវកម្ម​នៅ​តាម​សាកលវិទ្យាល័យ​នានា​គឺ​បាន​ត្រឹម​តែ​ថាៗ​តាម​សៀវភៅ​មេរៀន​ទៅ បើ​គាត់​មិន​ដែល​ឃើញ​គេ​លេង​ផ្សារ​មូលបត្រ​ជាក់ស្តែង​មែនទែន​ផង​ហ្នឹង​។

សរុប​មក​វិញ​ការ​លេង​ផ្សារ​មូលបត្រ​នេះ​មាន​សារៈសំខាន់​ណាស់​ក្នុង​ការ​ចូលរួម​ចំណែក​ធ្វើ​ឲ្យ​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច និង​កុំ​ឲ្យ​ពឹង​ផ្អែក​ទៅ​លើ​តែ​ការ​វិនិយោគ​ពី​បរទេស។ ជួយ​ធ្វើ​ឲ្យ​លុយ​មាន​ចរន្ត​នៅ​លើ​ទីផ្សារ​ក្នុង​ការ​ប្រកប​​អាជីវកម្ម​។ ជួយ​បង្កើត​ការងារ​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ធ្វើ​។ ជួយ​ក្រុមហ៊ុន​ដែល​ខ្វះ​ទុន​រក​លុយ​ដាក់​បង្គ្រប់ ឬ​ក៏​បោះ​ភាគហ៊ុន​លក់​វិញ​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​អត្រា​ការប្រាក់​ខ្ចី​ពី​ធនាគារ​ ឬ​ក៏​មិន​មាន​លក្ខណ​សម្បត្តិ​គ្រប់គ្រាន់​ក្នុង​ការ​ខ្ចី​ពី​ធនាគារ​ហើយ​​បែង​ចែក​ភាគ​លាភ​ដែល​បាន​ផល​ចំណេញ​ពី​ក្រុមហ៊ុន​នោះ​បែងចែក​ទៅ​តាម​ភាគហ៊ុន​ដែល​ខ្លួន​បាន​ទិញ​ជា​ប្រភេទ​ដូចជា​ភាគហ៊ុន​ធម្មតា​ Common Stock ឬ​ក៏​ភាគហ៊ុន​បុរិមា Preferred Stock។​

ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត​គឺ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ដំណើរការ​ផ្សារ​មូលបត្រ​កម្ពុជា​នេះ​ដើរ​ឲ្យ​ទាន់​ប្រទេស​ជិត​ខាង​ និង​ក្នុង​តំបន់​ដើម្បី​ទាក់ទាញ​វិនិយោគទុន​បរទេស​ផង​ដែរ​៕

ចូលរួម​ផ្តល់​យោបល់​តាមរយៈ soprach.tong@phnompenhpost.com

0

Comments

Please, login or register to post a comment