Headlines:

២០១២ ជា​ឆ្នាំ​ដែល​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​បន្ត​រួម​រឹត​ទៅ​ដោយ​ភាព​ចម្រូង​ចម្រាស



121226_6-7a
លោក​អៀង សារី នៅ​ក្នុង​សវ​នា​ការ​សា​លា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម កាល​ពី​ពេល​កន្លង​មក​។ រូបថត ECCC

ភ្នំពេញៈ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ​៣ ខែ​កុម្ភៈ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​តុលាការ​កំពូល នៃ​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម បាន​ចេញ​សាល​ដីកា​ចុង​ក្រោយ លើ​មេ​គុក​ ស‑២១​ កាំង ហ្កេចអ៊ាវ​ ហៅ​ឌុច​។ សាល​ដីកា​នោះ​ បាន​កាត់​ទោស​ឌុច ឲ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​មួយ​ជីវិត ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​តួនា​ទី​ នៃ​ការ​គ្រប់គ្រង​មណ្ឌល​ឃុំ​ខ្លួន​ដ៏​សាវហាវ​ព្រៃ​ផ្សៃ ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម ដែល​បាន​សម្លាប់ និង​ធ្វើ​ទារុណ្ឌកម្ម ទៅ​លើ​អ្នក​ទោស​ប្រមាណ ១៤០០០​ នាក់។

សេចក្តី​សម្រេច​ចុង​ក្រោយ​នេះ គឺជា​ព្រឹត្តិការណ៍​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​មួយ ក្នុង​ការ​ស្វែង​រក​យុត្តិធម៌ ដល់​ប្រជាជន​កម្ពុជា និង​បាន​បង្ហាញ​ជា​ភស្តុតាង​ថា ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា នឹង​ដើរ​តួ​ជា​គំរូ​ដល់​តុលាការ​ក្នុង​ស្រុក​របស់​កម្ពុជា។

លោក​ឧបនាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី សុខ អាន ​បាន​ហៅ​ការ​ចេញ​សាល​ដីកា​នោះ​ថា ជា​«​ថ្ងៃ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត សម្រាប់​ប្រទេស​របស់​យើង និង​សម្រាប់​មនុស្ស​ជាតិ​ទាំង​អស់​»។

ប៉ុន្តែ​ខណៈ​ដែល​រដ្ឋាភិបាល និង​ម្ចាស់​ជំនួយ​បរទេស មាន​ការ​ស្វាគមន៍ ចំពោះ​សេចក្តី​សម្រេច​នេះ មាន​មជ្ឈដ្ឋាន​មួយ​ចំនួន​បាន​រិះគន់​ចំពោះ​សេចក្តី​សម្រេច​នេះ។ ក្រុម​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ បាន​រិះគន់​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​តុលាការ​កំពូល ចំពោះ​ការ​ទុក​ឲ្យ​មាន​លក្ខខណ្ឌ​ដោះ​លែង​ឌុច នៅ​ក្នុង​ដៃ​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​ក្នុង​ស្រុក ហើយ​ដែល​មជ្ឈដ្ឋាន​មួយ​ចំនួន​មើល​ឃើញ​ថា វា​ជា​ឧបករណ៍ របស់​របប​កាន់​អំណាច។

លោក Rupert Abbott នៅ​អង្គការ​លើក​លែង​ទោស​អន្តរជាតិ បាន​ថ្លែង​នៅ​ពេល​នោះ​ថា ​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​ប្រហែល​ជា​ត្រូវ​បាន​សាធារណជន យល់​ឃើញ​ថា មាន​ការ​ប៉ះ​ពាល់ ​ដល់​សិទ្ធិ​មនុស្ស​។ ខណៈ​មជ្ឈ​មណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា បាន​ហៅ​វា​ថា ជា​គំរូ​គួរ​ឲ្យ​គ្រោះ​ថ្នាក់​មួយ សម្រាប់​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​កម្ពុជា ដែល​ប្រហែល​ជា​មិន​អើពើ លើ​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស។ ការ​ចេញ​សាល​ដីកា​ប្រឆាំង​ឌុច អាច​ត្រូវ​បាន​វាយ​តម្លៃ​ ដោយ​អារម្មណ៍​សាធារណជន ចំពោះ​ដំណើរ​ការ​បន្ត​ឆ្ពោះ​ ទៅ​មុខ​ទៀត ​របស់​សាលាក្តី​នៅ​ឆ្នាំ​២០១២។​

វា​បង្ហាញ​ពី​ឧទាហរណ៍​ នៃ​ស្តង់ដារ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ និង​ជា​គំរូ​សម្រាប់​តុលាការ​ក្នុង​ស្រុក បើ​ទោះ​បី​ជា​មាន​ការ​រិះគន់ ​នៅ​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម ចំពោះ​ករណី​ពុករលួយ និង​ការ​ជ្រៀត​ជ្រែក​ពី​រដ្ឋាភិបាល ការ​បន្ទុច​បង្អាក់ និង​ការ​រារាំង​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ដោយ​តុលាការ​ក៏​ដោយ​។

ដោយ​ចូល​ បម្រើ​ការ​ងារ​ ក្នុង​ខែ​វិច្ឆិកា​ឆ្នាំ ២០១១​ ដើម្បី​ជំនួស​អតីត​សហចៅ​ក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​អន្តរជាតិ លោក Siegfried Blunk ដែល​បាន​លាលែង​ពី​តំណែង ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា ​មាន​ការ​ជ្រៀតជ្រែត​ពី​រដ្ឋាភិបាល និង​ការ​លុប​ចោល​ផ្នែក​ស៊ើប​អង្កេត​សំខាន់ៗ​មួយ​ចំនួន​ លោក Laurent Kasper-Ansermet ភ្លាមៗ​បន្ទាប់​ពី​នោះ ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ឃើញ​ថា ខ្លួន​ត្រូវ​បាន​រារាំង ចំពោះ​ការ​ងារ​របស់​ខ្លួន ទៅ​លើ​សំណុំ​រឿង ០០៣ និង​ ០០៤ ដែល​ប្រឆាំង​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល នៅ​ពេល​ឧត្តម​ក្រុម​ប្រឹក្សា​នៃ​អង្គ​ចៅក្រម​កម្ពុជា បាន​បដិសេធ មិន​ទទួល​ស្គាល់​ ការ​តែង​តាំង​លោក Kasper Ansermet ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​ដែល​គាត់​បង្ហាញ​ព័ត៌មាន សំណុំ​រឿង​នៅ​ក្នុង Twitter របស់​គាត់ ទៅ​សាធារណជន។​

នៅ​ក្នុង​ ការ​ដាក់​លិខិត​មួយ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​ ២១ ខែ​មីនា ​លោក Kasper-Ansermet បាន​រៀប​រាប់​លម្អិត​ អំពី​ការ​បដិសេធ​ដដែលៗ​របស់​សមភាគី​របស់​លោក គឺ​លោក យូ ប៊ុនឡេង ដែល​មិន​ទទួល​ស្គាល់​សិទ្ធិ​អំណាច​របស់​លោក ក្នុង​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​សំណុំ​រឿង​ ០០៣ និង ០០៤ ​ហើយ​បាន​ហៅ ការ​រារាំង​របស់​លោក យូ ប៊ុនឡេង ថា​ជា​«​ការ​រំលោភ​បំពាន​លើ​ច្បាប់​ជាតិ​និង​ច្បាប់​អន្តរជាតិ ដែល​កំណត់​ក្រម​ប្រតិបត្តិ នៃ​នីតិវិធី​នៅ អ.វ.ត.ក»។

នៅ​ខែ ឧសភា លោក Kasper-Ansermet ​បាន​លាលែង​ពី​តំណែង ដោយ​លើក​ឡើង​«​ស្ថាន​ភាព​មិន​ដំណើរ​ការ​ទៅ​មុខ​»​ដែល​បង្ក​ឡើង​ ដោយ​លោក យូ ប៊ុនឡេង ហើយ​លោក​បាន​ចោទ​លោក យូ ប៊ុន​ឡេង ថា បាន​រារាំង​រាល់​ជំហាន​របស់​លោក​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ការ​ងារ​ស៊ើប​អង្កេត​ សំណុំ​រឿង។ ​ទោះ​បី​យ៉ាង​ណា​ក្តី ភាព​ចម្រូង​ចម្រាស ជុំវិញ​សំណុំ​រឿង​ជាប់​គាំង​នោះ មិន​បាន​បញ្ចប់​ទេ នៅ​ពេល​ដែល​ចៅក្រម​ជន​ជាតិ​អាមេរិក​លោក Mark Harmon បាន​ចូល​កាន់​តំណែង នៅ​សាលាក្តី នៅ​ខែ​វិច្ឆិកា ដើម្បី​ជំនួស​តំណែង​លោក ​ Kasper-Ansermet ។ លោក ​ Kasper-Ansermet បាន​ធ្វើ​ការ​បកស្រាយ វិធាន​ផ្ទៃ​ក្នុង ​របស់​តុលាការ​ថា ផ្តល់​អំណាច​ទូលំ​ទូលាយ សម្រាប់​អត្ថប្រយោជន៍​ការពារ​សិទ្ធិ​ជន​រងគ្រោះ​និង​ចុង​ចោទ​។

នៅ ក្រោម​វិធាន​នោះ​ គាត់​បាន​ចេញ​សេចក្តី​សម្រេច​មួយ​ចំនួន ដោយ​ខ្វះ​ការ​ឯក​ភាព​ពី​លោក យូ ប៊ុនឡេង ​រួម​ទាំង​ការ​ជម្រាប​ទៅ​ចុង​ចោទ ក្នុង​សំណុំ​រឿង ០០៣ និង​ ០០៤ អំពី​បទ​ចោទ​ប្រកាន់​លើ​ពួក​គេ​ និង​ការ​ផ្តល់​​ព័ត៌​មាន​ ដល់​ភាគី​ដទៃ​ៗ​ទៀត អំពី​សំណុំ​រឿង​ទាំង​នោះ។

នៅ​ក្នុង​ការ​ដើរ​តួ​ជា​សហ​ចៅ​ក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​ជា​សាធារណៈ​ដំបូង លោក Mark Harmon ​ទំនង​ជា​ធ្វើ​ដូច​គ្នា​ដែរ ដោយ​ចេញ​ផ្សាយ​នូវ​កន្លែង​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ថ្មី​ចំនួន​ ១៤ ​កន្លែង ​ក្នុង​សំណុំ​រឿង​ ០០៤ ដែល​មិន​មាន​ការ​ឯកភាព ​ពី​សមភាគី​ជាតិ​របស់​គាត់។ បើ​ទោះ​បី​ជា​សំណុំ​រឿង​ ០០៣ និង ០០៤ នៅ​អាច​មាន​លក្ខណៈ​ប្រែប្រួល​ (​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី ហ៊ុន សែន ​បាន​ប្រាប់​អគ្គ​លេខាធិការ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ លោក បាន គីមូន កាល​ពី​ឆ្នាំ ២០១០​ ថា សំណុំ​រឿង ​០០២ នឹង​ជា​សំណុំ​រឿង​ចុង​ក្រោយ​របស់​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​ ហើយ​ថា សំណុំ​រឿង​បន្ថែម​ដទៃ​ៗ​ទៀត​ណា​ក៏​ដោយ អាច​គំរាម​កំហែង​ដល់​ស្ថិរភាព​របស់​កម្ពុជា​) សំណុំ​រឿង​ ០០២​ នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ​ក៏​ហាក់​បី​ដូច​ជា​កំពុង​ជួប​បញ្ហា​ផង​ដែរ។​ ស្ថាន​ភាព​ជំងឺ​របស់​ចុង​ចោទ កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ការ​ពិភាក្សា​។ ​ជំងឺ​សតិ​ស្មារតី​ធ្ងន់ធ្ងរ​របស់ អៀង ធីរិទ្ធ​អតីត​រដ្ឋ​មន្រ្តី​សង្គមកិច្ច សម័យ​ខ្មែរ​ក្រម ត្រូវ​បាន​សម្រេច​ថា មិន​មាន​សម្បទា​គ្រប់គ្រាន់ ក្នុង​ការ​ប្រឈម​នឹង​ការ​កាត់​ទោស ហើយ​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ឲ្យ​នូវ​ការ​ដោះ​លែង ដោយ​មាន​លក្ខខណ្ឌ បន្ទាប់​ពី​ការ​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ព្យាបាល​គាត់​ រយៈ​ពេល​យ៉ាង​យូរ​ នៅ​តែ​មិន​ទាន់​បាន​ជោគជ័យ។ ​ដោយ​ទឡ្ហីករណ៍​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​ដាក់​លក្ខខណ្ឌ​ដោះ​លែង​ អៀង ធីរិទ្ធ នៅ​ក្នុង​សវនាការ​មួយ លោក​ស្រី Diana Ellis សហមេធាវី​ការពារ អៀង ធីរិទ្ធ បាន​ថ្លែង​ថា វា​មិន​ត្រឹមត្រូវ​ទេ ដែល​ដាក់​លក្ខខណ្ឌ ចំពោះ​ការ​ដោះលែង​ចុង​ចោទ​នេះ​ដែល​មិន​មាន​សមត្ថភាព​ផ្នែក​ស្មារតី ក្នុង​ការ​យល់​ដឹង​អ្វី​ ហើយ​ការ​ធ្វើ​បែប​នេះ​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​តុលាការ​លែង​ទទួល​បាន​ការ​គោរព​និង ជឿ​ជាក់។

លោក​អៀង សារី ប្តី​លោក​ស្រី​អៀង ធីរិទ្ធ​អតីត​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​ការ​បរទេស​ និង​ជា​សហចុង​ចោទ​ដូច​គ្នា​ បច្ចុប្បន្ន​កំពុង​ត្រូវ​បាន​ញាំញី ដោយ​សារ​ស្ថានភាព​ជំងឺ​របស់​គាត់​ផង​ដែរ រួម​មាន​ដូច​ជា​ស្ថានភាព​ជំងឺ​បេះដូង​រាំរ៉ៃ ជំងឺ​លើស​ឈាម ​ជំងឺ​វិល​មុខ និង​​ជំងឺ​រាំ​រ៉ៃ​អស់​កម្លាំង​ ​ហើយ​ដែល​ជំងឺ​ទាំង​អស់​នេះ​ធ្វើ​ឲ្យ​គាត់ ​មិន​អាច​ធ្វើ​ចលនា​បាន ហើយ​យោង​តាម​មេធាវី​របស់​គាត់ ​គាត់​មិន​មាន​សម្បទា​គ្រប់គ្រាន់​សម្រាប់​នីតិវិធី​តុលាការ​ទេ។

ទោះ យ៉ាង​ណា​ក្តី ​នៅ​ខែ​ វិច្ឆិកា គ្រូ​ពេទ្យ​ជំនាញ​មនុស្ស​ចាស់ លោក John Campbell បាន​ផ្តល់​កសិណ​ថា បន្ទាប់​ពី​ការ​ស្នាក់​នៅ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​រយៈ​ពេល​ពីរ​ខែ អៀង សារី មាន​សមត្ថភាព​ចូល​រួម​នៅ​ក្នុង​ដំណើរ​ការ​នីតិវិធី​តុលាការ បើ​ទោះបី​ជា​ស្ថានភាព​ជំងឺ​របស់​គាត់​ធ្ងន់ធ្ងរ​ក៏​ដោយ។

ដោយ​សារ​តែ ​មាន​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ ដែល​សម្រេច​ថា​ អៀង សារី មាន​សម្បទា​គ្រប់គ្រាន់ ចូល​រួម​សវនាការ​មេធាវី​ការពារ​ក្តី​របស់​គាត់​ លោក Michael Karnavas ​បាន​រិះគន់​សេចក្តី​សម្រេច​នេះ និង​ការ​ផ្តល់​កសិណ​របស់​លោក Campbell ​ហើយ​ដែល​លោក​ហៅ​ថា គួរ​ឲ្យ​អស់​សំណើច​។

លោក Karnavas បាន​ថ្លែង​នៅ​ពេល​នោះ​ថា៖ «ទាំង​សេចក្តី​សម្រេច​ និង​ទាំង​កសិណ គឺ​មិន​ត្រឹម​ត្រូវ​»។ លោក​បន្ត​ថា​៖ «​អ្នក​មិន​អាច​និយាយ​ថា គាត់​មាន​សម្បទា​គ្រប់គ្រាន់​ចូល​សវនា​ការ​ទេ​»។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា តុលាការ បាន​រាំង​ស្ទះ ​កិច្ច​ខិតខំ​ប្រឹង​ប្រែង ​របស់​លោក​មេធាវី Karnavas ដើម្បី​ឲ្យ​លោក នួន ជា ​ដែល​កំពុង​ឈឺ តាម​ដាន​សវនាការ ​នៅ​ក្នុង​សាល​តុលាការ ​ជា​កន្លែង​ដែល​សាធារណជន​ មើល​ឃើញ​គាត់ ដោយ​តុលាការ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ក្នុង​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​ខ្លួន​ថា តុលាការ​ មាន​សិទិ្ធ​អំណាច បង្គាប់​ឲ្យ​គាត់​ ចូល​រួម​ពី​បន្ទប់​ឃុំ​ខ្លួន។ នេះ​ជា​សេចក្តី​សម្រេច​ដែល​គាំទ្រ​ទាំង​ស្រុង​ពី​សហ​ព្រះ​រាជអាជ្ញា​។

ការ រាំង​ស្ទះ​នេះ​ត្រូវ​បាន​រិះ​គន់​ ដោយ​អ្នក​អង្កេតការណ៍​ថា ដោយ​សារ​បញ្ហា​នយោបាយ ដោយ​អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​មួយ​ចំនួន ​កត់​សម្គាល់​ថា ​តុលាការ ​មិន​អាច​ត្រូវ​ទទួល​រង​ការ​វាយ​ប្រហារ​ ពី​សាធារណជន ដោយ​សារ​បាត់​បង់​ជន​ត្រូវ​ចោទ​ទី ២ បន្ទាប់​ពី​លោក​ស្រី អៀង ធីរិទ្ធ ត្រូវ​បាន​ដោះ​លែង​ឡើយ។

លោក​ស្រី Clair Duffy អ្នក​ឃ្លាំ​មើល​សាលាក្តី នៃ​អង្គការ​គំនិត​ផ្តួច​ផ្តើម​សង្គម​បើក​ទូលាយ បាន​លើក​ឡើង​នៅ​ពេល​នោះ​ថា សេចក្តី​សម្រេច​របស់​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ ​អាច​ជំរុញ​មួយ​ផ្នែក ដោយ​សារ​បទពិសោធ ​របស់​ខ្លួន ជាមួយ​នឹង​លោក​ស្រី ធីរិទ្ធ។ លោក​ស្រី​បាន​បញ្ជាក់​ថា៖​«ច្បាស់​ណាស់ ចាប់​តាំង​ពី​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ ​បាត់បង់​ជន​ត្រូវ​ចោទ​ម្នាក់ ​ពី​សំណុំ​រឿង ០០២ តុលាការ​នឹង​ស្ថិត​ក្រោម​សម្ពាធ​ ត្រូវ​ធ្វើ​អ្វី​គ្រប់​យ៉ាង ​ដែល​ខ្លួន​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​បាត់​បង់​ជន​ត្រូវ​ចោទ​ទី ២»។

ការ​រិះគន់​លើ​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​ ក៏​បាន​ពង្រីក​ដល់​ការ​ចាត់​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ ក្នុង​សំណុំ​រឿង ០០២ ផង​ដែរ​ ដែល​មេធាវី​ការ​ពារ​ជន​ត្រូវ​ចោទ​ទាំង​បី បាន​ថ្លែង​ថា គឺ​ពោរ​ពេញ​ទៅ​ដោយ​បញ្ហា។ ក្នុង​ឯក​សារ​ចុះ​ថ្ងៃ​ទី ៧ ខែ​ធ្នូ ក្រុម​មេធាវី​ការពារ​លោក អៀង សារី គាំទ្រ​ដោយ​ក្រុម​មេធាវី​ការ​ពារ​ក្តី​លោក នួន ជា និង​លោក ខៀវ សំផន បាន​ថ្លែង​ថា ខ្លួន​បាន​រក​ឃើញ​ករណី​មិន​ប្រក្រតី​ចំនួន ១៥ ករណី ក្នុង​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​របស់​តុលាការ ក្នុង​សំណុំ​រឿង ០០២ រាប់​ទាំង​ការ​សម្ភាស​សាក្សី​ដែល​គ្មាន​ថត​សំឡេង​និង​ការ​សម្ភាសន៍​ដែល​ បាន​រៀបចំ​ជា​មុន។

យោង​តាម​វិធាន​ផ្ទៃ​ក្នុង ​របស់​តុលាការ «​កំណត់​ត្រា​ជា​លាយ​លក្ខណ៍​អក្សរ​ ត្រូវ​ធ្វើ​ឡើង​ចំពោះ​រាល់​បទ​សម្ភាស​ទាំង​អស់​»។ បើ​ទោះ​បី​សញ្ញា​បង្ហាញ​ថា អ្នក​ស៊ើប​អង្កេត បាន​ខកខាន មិន​គោរព​តាម​វិធាន​នេះ​ក៏​ដោយ ក៏ប៉ុន្តែ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ ​នៅ​ខែ​នេះ បាន​ច្រានចោល សំណើ​របស់​ក្រុម​ការពារក្តី សុំ​ឲ្យ​ស្តាប់​ចម្លើយ​បន្ថែម ពី​ភាគី​ពាក់​ព័ន្ធ​ទាក់ទង​នឹង​ភាព​មិន​ប្រក្រតី ដែល​បាន​ចោទ​នោះ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ ទន្ទឹម​នេះ ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​ បាន​ទទួល​ស្គាល់​ថា ភាព​មិន​ប្រក្រតី​ខ្លះ ពិត​ជា​គួរ​ឲ្យ​សង្ស័យ ​ប៉ុន្តែ​បាន​អះអាង​ថា ក្រុម​មេធាវី​ គួរ​បាន​លើក​ឡើង ពី​បញ្ហា​នេះ មុន​ពេល​ចាប់​ផ្តើម​ជំនុំ​ជម្រះ។

ក្រុម​មេធាវី​ការពារក្តី បាន​ជួប​ប្រទះ​ការ​លំបាក​បន្ថែម​ទៀត ​ក្នុង​ការ​កោះ​ហៅ​សាក្សី​ដទៃ​ទៀត​ គឺ​លោក​ ហោ ណាំហុង រដ្ឋ​មន្រ្តី​ការ​បរទេស​បច្ចុប្បន្ន និង​លោក គាត ឈន់ រដ្ឋ​មន្រ្តី​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ។ ក្នុង​ញត្តិ​កាល​ពី​ខែ​កញ្ញា ក្រុម​មេធាវី​ការពារ​លោក អៀង សារី ដែល​ក្រោយ​មក​ គាំទ្រ​ដោយ​ក្រុម​មេធាវី​ការពារក្តី​លោក នួន ជា បាន​ស្នើ​សុំ​ស្តាប់​ចម្លើយ​កសិណ​របស់​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ទាំង​ពីរ ដែល​សុទ្ធ​តែ​មិន​គោរព​តាម​ដី​កា​របស់​តុលាការ​កោះ​ឲ្យ​ផ្តល់​ភស្តុតាង ក្នុង​សំណុំ​រឿង ០០១។

ឈ្មោះ​អ្នក​ទាំង​ពីរ បាន​លើក​ឡើង​ម្តង​ហើយ​ម្តង​ទៀត នៅ​តុលាការ ដោយ​លោក ហោ ណាំហុង ម្តង​នោះ ​បាន​ថ្លែង​ទៅ​កាន់​សារ​ព័ត៌មាន បដិសេធ​ចម្លើយ​កាសិណ​របស់​សាក្សី​ឈ្មោះ ភី ភួន ដែល​ចោទ​ប្រកាន់​លោក ហោ ណាំហុង​ថា ជា​អ្នក​ទទួល​បន្ទុក​មជ្ឈមណ្ឌល​ឃុំឃាំង​បឹង​ត្របែក​។ ក្នុង​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​មួយ​ លោក ហោ ណាំហុង បាន​បញ្ជាក់​ថា របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ ​«​មិន​ត្រឹម​តែ​បំផ្លាញ​អាយុ​ជីវិត​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ថែម​ទាំង​បំផ្លាញ​អរិយធម៌​ផង​ដែរ​»។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា​៖​«​ក្តី​សង្ឃឹម​របស់​ខ្ញុំ​គឺ​ថា ថ្ងៃ​មួយ​មាន​យុតិ្តធម៌ ហើយ​កេរ​ដំណែល​របស់​ខ្មែរ​ក្រហម ត្រូវ​បាន​ដាក់​ចូល​ធុង​សំរាម​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ ដោយ​គ្មាន​ការ​ការពារ ឬ​ភាព​ចម្រូង​ចម្រាស​ឡើយ​»។

ក្រុម​មេធាវី​ការពារ​លោក នួន ជា បាន​ចាប់​យក​ឱកាស​នេះ ពី​ការ​ថ្លែង​របស់​លោក ហោ ណាំហុង ថា​ជា​ភស្តុតាង​នៃ​ការ​ជ្រៀត​ជ្រែក​របស់​រដ្ឋាភិបាល ក្នុង​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ ដោយ​ថ្លែង​ថា វា​ស្មើ​នឹង​សម្ពាធ​នយោបាយ​ខ្លាំងក្លា។ ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ក្រោយ​មក ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ក្នុង​ស្រុក សាក្សី​បាន​ថ្លែង​កែ​តម្រូវ​ ដោយ​និយាយ​ថា លោក​និយាយ​ខុស ព្រោះ​លោក «​មាន​ជំងឺ និង ... ភ័ន​ច្រឡំ​នឹង​សំណួរ​»។

ចំពោះ​ខាង​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះវិញ បាន​បដិសេធ​មិន​ថ្កោល​ទោស សេចក្តី​ថ្លែង​របស់​លោក ហោ ណាំហុង ឡើយ ខណៈ​ដែល​សេចក្តី​ថ្លែង​ជា​បន្ត ជា​អ្វី​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​ ដោយ​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រីហ៊ុន សែន ដោ​យ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​ថា កាលៈ​ទេសៈ​នៃ​ការ​កែ​តម្រូវ​របស់​លោក ភី ភួន ពុំ​ទាក់​ទង​នឹង​សេចក្តី​ថ្លែង​របស់​លោក ហោ ណាំហុង ឡើយ ហើយ​ថា សេចក្តី​ថ្លែង​ផ្ទាល់​ពុំ​បង្ហាញ​ចេតនា​ ជះ​ឥទិ្ធពល​លើ​សវនាការ​ឡើយ។

ក្រៅ​ពី​ការ​ចោទ​ថា មាន​ការ​ជ្រៀត​ជ្រែក​នយោបាយ ការ​ងារ​របស់​តុលាការ​ បន្ត​ទទួល​ការ​គំរាម​កំហែង ដោយ​សារ​វិបតិ្ត​មូលនិធិ​លើ​សវនាការ​ជា​ពិសេស ខាង​ភាគី​ជាតិ ធ្វើ​ឲ្យ​សាលាក្តី ពឹង​ផ្អែក​លើ​ប្រាក់​ជំនួយ​បន្តិច​បន្តួច ដើម្បី​បន្ត​បើក​ទ្វារ​ដំណើរ​ការ ហើយ​បាន​បង្ខំ​ឲ្យ​តុលាការ​ កែ​ប្រែ​បន្ថយ​ការ​ព្យាករណ៍​ថវិកា នៅ​ឆ្នាំ​បន្ទាប់​។ អ្នក​រៃ​អង្គាស​របស់​តុលាការ បាន​បន្ត​ខិតខំ​ស្នើ​សុំ​ប្រាក់​ ពី​ម្ចាស់​ជំនួយ​ ដែល​កំពុង​តែ​កាន់​តែ​នឿយ​ហត់ ​ការ​នឿយហត់​មួយ​ផ្នែក ​ដោយ​សារ​វិបិត្ត​ហិរញ្ញវត្ថុ​ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​របស់​ខ្លួន ​និង​បើ​តាម​អ្នក​អង្កេត​ការណ៍​មួយ​ចំនួន ​ដោយ​សារ​តែ​ការ​យល់​ឃើញ អំពី​បញ្ហា​គ្រប់​គ្រង​ខុស​នៅ​សាលាក្តី​។

វិបត្តិ​ក៏​ឃើញ​មាន​ការ​ ធ្លាក់​ចុះ​ទឹក​ចិត្ត និង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​​ លើ​វឌ្ឍនភាព​នៃ​សំណុំ​រឿង ០០២ ដែល​កាន់តែ​ស្មុគ​ស្មាញ​ថែម​ទៀត​ ដោ​យ​សារ​ការ​ប្រកាស​របស់​សាលាក្តី​កាល​ពី​ខែ​តុលា​ថា ខ្លួន​នឹង​បើក​សវនាការ​តិច​ជាង​មុន ក្នុង​មួយ​សប្តាហ៍ ​ដោយ​សារ​កង្វះ​បុគ្គលិក។

ទន្ទឹម​នឹង​នេះ បញ្ហា​កេរ​ដំណែល​របស់​ខ្មែរ​ក្រហម ដែល​សាលាក្តី នឹង​បន្សល់​ទុក​ឲ្យ​តុលាការ​កម្ពុជា ជា​បេសកកម្ម​សំខាន់​របស់​តុលាការ បាន​ធ្វើ​កាន់​តែ​ដល់​សមរភូមិ​មុខ ដោយ​អ្នក​ខ្លះ​ នៅ​តែ​សរសើរ អ.វ.ត.ក ថា​ ជា​តុលាការ​គំរូ​ ក្នុង​ខណៈ​អ្នក​ផ្សេង​ទៀត​កត់​សម្គាល់​ថា ការ​កោត​សរសើរ​អំពី​ការ​ចូល​រួម​ចំណែក របស់​តុលាការ គឺ​ឆាប់​ពេក​ហើយ។

លោក Rupert Abbott ​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​របស់​អង្គការ​លើក​លែង​ទោស​អន្តរ​ជាតិ​ ស្តីពី​កម្ពុជា ឡាវ និង​វៀតណាម ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​ការ​នៅ​ផ្នែក​គាំពារ​ការពារក្តី​នៅ ​អ.វ.ត.ក បាន​ឲ្យ​ដឹង​ក្នុង​អត្ថ​បទ​មួយ ដែល​និពន្ធ​រួម​គ្នា ជាមួយ​នឹង​លោក Stephanie A. Barbour លើ​គេហទំព័រ iLaywer ថា ការ​ប្តេជ្ញា​ ចំពោះ​សំណុំ​រឿង ០០៣ និង ​០០៤ ប្រហែល​ជា​ឱកាស​ចុង​ក្រោយ ដើម្បី​ធានា​ថា អ.វ.ត.ក ផ្តល់​យុត្តិធម៌​ពិត​ៗ ដូច​ដែល​ប្រជាជន​កម្ពុជា ​គិត​ក្នុង​ចិត្ត ហើយ​ជួយ​សម្រេច​គោល​បំណង​របស់​សាលាក្តី រាប់​ទាំង​ការ​ស្វែងរក​ការ​ពិត ​និង​ការ​ពង្រឹង​នីតិរដ្ឋ​នៅ​កម្ពុជា​»។

ក្នុង​អ៊ីមែល​មួយ​កាល​ពី​ ថ្ងៃ​អាទិត្យ លោក​បាន​លើក​ឡើង​ជា​ថ្មី នូវ​ទស្សនៈ​របស់​ខ្លួន គឺ​ដំបូង​លោក គូស​បញ្ជាក់​អំពី​ការ​ពិត ដែល​ជា​ទូទៅ នីតិវិធី ក្នុង​រឿង​ក្តី​ទាំង​នោះ​បាន​ក្លាយ​ជា​ឧទាហរណ៍​វិជ្ជមាន អំពី​ការ​គោរព​សិទិ្ធ​ទទួល​បាន​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​ដោយ​យុតិ្តធម៌ ... និង​បាន​ផ្តល់​ឱកាស​ដល់​កម្ពុជា​ ដែល​ធ្វើ​ការ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​យុតិ្តធម៌​ជាតិ​ ឲ្យ​បង្កើន​ចំណេះ​ដឹង​និង​ជំនាញ​ច្បាប់»។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា លោក​Rupert បាន​កត់​សម្គាល់​ថា បើ​គ្មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ ​កេរ​ដំណែល​របស់​តុលាការ​ទេ នឹង​មាន​ផល​អាក្រក់​ជាង​ផល​ល្អ​៕ PS /TK

This content has been locked. You can no longer post any comments.
Show/hide comments
busy