ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍
ការីនិពន្ធផ្នែករបាយការណ៍ ពិសេស លោក Stuart Alan Becker បានជួបជាមួយលោក Masahiro Kawai ព្រឹទ្ធបុរស និងជានាយកប្រតិបត្តិនៃវិទ្យាស្ថានធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីក្នុង អំឡុងដំណើរទស្សនកិច្ចកាលពីពេលថ្មីៗនេះមកកាន់រាជធានីភ្នំពេញ។
ការងាររបស់ ADBI ពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វើសិក្ខាសាលាស្រាវជ្រាវ និងរៀបចំគោលនយោបាយដើម្បីផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអំពីការអនុវត្តល្អបំផុត និងគំនិតផ្តួចផ្តើមកសាងសមត្ថភាព និងបណ្តុះបណ្តាលជាច្រើន។ យោងតាមគេហទំព័ររបស់ADBI គេមានបំណងក្លាយខ្លួនជាមជ្ឈមណ្ឌលនាំមុខគេសម្រាប់ការបង្កើត និងផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាននិងចំណេះដឹងក្នុងការអភិវឌ្ឍតំបន់ អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក។
លោក Masahiro បានចូលរួមជាមួយ ADBI នៅដើមឆ្នាំ ២០០៧ ក្រោយធ្វើជាប្រធានការិយាល័យសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចតំបន់(OREI)របស់ ADB។ ជានិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចពីសាកលវិទ្យាល័យតូក្យូ និងទទួលបានសញ្ញាបត្របណ្ឌិតពីសាកលវិទ្យាល័យ Stanford លោក Kawai បានប្រែក្លាយខ្លួនឯងទៅជាអ្នកជំនាញឈានមុខគេផ្នែកអភិវឌ្ឍន៍ សេដ្ឋកិច្ចនៅតំបន់អាស៊ីបូព៌ា ហើយបានបោះពុម្ពផ្សាយសៀវភៅ និងអត្ថបទជាច្រើនទាក់ទងនឹងប្រធានបទនោះ និងប្រធានបទដទៃទៀតដែលរួមមានសាកលភាវូបនីយកម្មសេដ្ឋកិច្ច សមាហរណកម្មហិរញ្ញវត្ថុក្នុងតំបន់ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីបូព៌ាដែលរួមទាំងអំពី វិបត្តិអាស៊ីនិងពីប្រព័ន្ធរូបិយប័ណ្ណអន្តរជាតិផងដែរ។
លោកធ្លាប់ធ្វើជាអ្នកពិគ្រោះយោបល់នៅគណៈអភិបាលនៃ Federal Reserve System និងនៅមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិដែលទាំង ២ នេះស្ថិតនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។ លោក Kawai ធ្លាប់ជាសាស្ត្រាចារ្យនៅវិទ្យាស្ថានវិទ្យាសាស្ត្រសង្គមនៃសាកល វិទ្យាល័យតូក្យូ ហើយក៏ធ្លាប់ធ្វើជាប្រធានក្រុមសេដ្ឋវិទូនៅធនាគារពិភពលោកប្រចាំ តំបន់អាស៊ីបូព៌ា និងប៉ាស៊ីហ្វិក និងជាអនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចទទួលបន្ទុកកិច្ចការអន្តរជាតិរបស់ជប៉ុនផងដែរ។
តើទំនាក់ទំនងអនាគតរបស់ជប៉ុនជាមួយចិន នឹងក្លាយទៅជាយ៉ាងណា? តើលោកជាអ្នកមានសុទិដ្ឋិនិយមឬ តើអនាគតនឹងជួបតែនូវភាពតានតឹង និងការស្អប់ខ្ពើម និងការប្រកួតប្រជែងគ្នាឬ?
ខ្ញុំជាអ្នកមានសុទិដ្ឋិនិយមប្រកបដោយភាពប្រុងប្រយ័ត្នបំផុត ម្នាក់។ ទំនាក់ទំនងជប៉ុន-ចិនមានប្រវត្តិជាយូរលង់មកហើយ។ ប្រទេសជប៉ុនបានចម្លងសាសនា និងវប្បធម៌ចិនជាច្រើន។ សាសនាព្រះពុទ្ធឆ្លងកាត់តាមចិនពីប្រទេសឥណ្ឌាក៏ដូចជាតួ អក្សរផ្ចង់ និងតួអក្សរចិនតាមពិតទៅស្ទើរតែអ្វីៗគ្រប់យ៉ាង។ ដូច្នេះ ជប៉ុនមានការគោរពយ៉ាងខ្លាំងចំពោះប្រទេសចិន ប៉ុន្តែអ្វីដែលបានកើតឡើងក្នុងទសវត្សរ៍ ១៨០០ គឺជាការបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ជប៉ុន។ ចិនស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមរបស់មហាអំណាចលោកខាងលិច វាមានសង្គ្រាមអាភៀន ហើយជប៉ុនដឹងថា ខ្លួនចាំបាច់ត្រូវធ្វើអ្វីមួយដើម្បីថែរក្សាឯករាជភាពរបស់ខ្លួន។ ដូច្នេះ ជប៉ុនបានបើកចំហសេដ្ឋកិច្ច និងរៀនសូត្រពីប្រទេសលោកខាងលិច។ ការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាគឺជាឧបសគ្គសំខាន់បំផុតសម្រាប់ជប៉ុន ព្រោះតែចំណង់របស់ខ្លួនចង់ក្លាយជាប្រទេសកាន់តែរឹងមាំ កាន់តែប្រកួតប្រជែង និងកាន់តែមានបច្ចេកវិទ្យាទំនើប។
ជប៉ុនចង់រៀនសូត្រពីប្រទេសលោកខាងលិច។ ទោះបីចិនមានអារ្យធម៌អស្ចារ្យជាងមួយពាន់ឆ្នាំមកហើយក្តី ប៉ុន្តែនៅពេលនោះ អាស៊ីបានតាមពីក្រោយប្រទេសលោកខាងលិចផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា។ ជប៉ុនបានរៀនសូត្រជាច្រើនពីចិន ហើយក្រោយមកពីប្រទេសលោកខាងលិច។ ជាអកុសល វាមានការមិនចុះសម្រុងគ្នារវាងជប៉ុន និងចិន នៅមុន និងក្នុងអំឡុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី ២។ ក្រោយសង្គ្រាម ចិនបានបន្តមានសេដ្ឋកិច្ចបិទជិត តែបានបើកចំហជាបណ្តើរៗ។
ពីរពាន់ឆ្នាំមុន ចិន និងឥណ្ឌារួមគ្នាមានសេដ្ឋកិច្ចរហូតដល់ ៦០% នៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ ការរះឡើងថ្មីៗនេះជាការងើបឡើងវិញរបស់ប្រទេសចិននៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចសកលលោក ហើយពិតណាស់ នេះជាការអភិវឌ្ឍថ្មីថ្មោងមួយសម្រាប់ចិន ដែលកើតមានឡើងក្នុងពេល ២ សតវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ។ អ្នករាល់គ្នាត្រូវតែរៀនសូត្រពីការងើបឡើងរបស់ចិន។ ជប៉ុនបានរៀនសូត្រជាច្រើនពីចិន ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ ជប៉ុន និងចិនត្រូវរួមសហការគ្នាដើម្បីធានាថា ភាពរុងរឿងសេដ្ឋកិច្ចនៅអាស៊ីនឹងបន្តមាន ដូច្នេះទើបកំណើនសេដ្ឋកិច្ចសាកល និងភាពរុងរឿងនៃមនុស្សជាតិអាចរក្សាឲ្យគង់វង្សបាន។ វាមានសង្គ្រាមកើតឡើងនៅទីនេះ និងទីនោះ ជនជាតិបារាំង និងអាល្លឺម៉ង់ ប្រទេសជិតខាងគ្នាហាក់ដូចជាមានសង្គ្រាមនឹងគ្នាជាច្រើន។ វាមានបញ្ហាទឹកដីជាច្រើន ប៉ុន្តែយើងត្រូវការគ្រប់គ្រងវិវាទបែបនោះ ហើយយើងមានភាពស៊ីវិល័យជាងមុន ដូច្នេះយើងមិនត្រូវប្រើអាវុធដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទេ យើងអាចចរចាគ្នាបាន។
ខ្ញុំជាអ្នកមានសុទិដ្ឋិនិយមប្រយ័ត្នប្រយែងម្នាក់ ព្រោះកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងប្រយោជន៍នៃការបន្តដំណើរការរីកចម្រើននេះធំធេងខ្លាំងណាស់ ហើយបើលោកចង់បង្កើតកំណើន ហើយទំនាក់ទំនងរុងរឿង និងសុខសន្តិភាពសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ហើយយើងដឹងពីបញ្ហានោះ។ បញ្ហាតូចៗមួយចំនួនអាចធ្វើឲ្យនិន្នាការវិជ្ជមានខុសផ្លូវបាន។
តើអ្វីជាក្តីបារម្ភអំពីប្រទេសចិនទៅថ្ងៃអនាគត ហើយអ្វីជាអនាគតវិជ្ជមាន?
ជាការពិតណាស់ ទស្សនវិជ្ជាមានអំពីចិនគឺថា ទោះបីទំហំសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសនេះរីកចម្រើនក្តី វានៅតែមានផ្នែកដ៏ធំដែលកម្រិតចំណូលក្នុងមនុស្សម្នាក់ៗនៅតែទាប ដដែល ហើយការអប់រំនៅតែមានកម្រិត ដូច្នេះនោះប្រាប់យើងថា វានៅតែមានសក្តានុពលធំធេង។
កំណើនសេដ្ឋកិច្ចអាចនឹងបន្ត ទោះបីចំនួនកម្មករអាចនឹងថយចុះពីឆ្នាំ២០១៥ ទៅ ២០៥០ កម្មករប្រមាណ២០០ លាននាក់នឹងលែងមានទៀត។ ចិនបានបញ្ចូលកម្លាំងពលកម្មរបស់ខ្លួន ៣០០ លាននាក់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨០មកទល់ឥឡូវនេះ អ៊ីចឹងវានៅតែជាការប្រែក្រឡាស់ធំដដែល តែយ៉ាងណាក្តី កំណើនផលិតភាពនឹងស្ថិតស្ថេរជាមួយនឹងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ នោះជាចំណុចវិជ្ជមាន។
ប្រទេសចិនត្រូវគ្រប់គ្រងបញ្ហានេះដោយប្រយ័ត្នប្រយែង ហើយទស្សនៈសំខាន់ខ្លាំងមួយគឺអភិបាលកិច្ច។ ការកើនឡើងចំនួនអ្នកដែលយល់ថា សិទ្ធិរបស់ពួកគេត្រូវបានព្រងើយកន្តើយនៅក្នុងការធ្វើការសម្រេច ចិត្តមានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងណាស់។ មនុស្សជាច្រើនបានធ្វើការតវ៉ាជាច្រើន ដូច្នេះប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ត្រូវតែមានការកែប្រែឲ្យបានខ្លាំងក្លា ហើយរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងថែមទៀតទៅលើគុណភាព ជីវិតរបស់ប្រជាជន ជាជាងគិតតែពីអត្រាកំណើន GDP តែមួយនោះ ដូច្នេះ វាមានន័យជាការដោះស្រាយបញ្ហាវិសមភាព កាលានុវត្តភាពមិនស្មើគ្នាចំពោះប្រជាជនអាស្រ័យទៅតាមទីកន្លែងដែល ពួកគេមក កន្លែងដែលពួកគេចាប់កំណើត និងឪពុកម្តាយពួកគេជាអ្នកណា។ ខ្ញុំគិតថា អ្នកគ្រប់គ្នាគួរទទួលបាននូវកាលានុវត្តភាពប្រសើរ និងកាន់តែស្មើគ្នាចំពោះសមិទ្ធ-ផលសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។
ការធ្វើឲ្យហិនហោចបរិស្ថានគឺជាក្តីបារម្ភមួយ។
អ្នកដែលមិនអាចគេចផុតពីការបំពុលបរិស្ថានមើលទៅជាអ្នកដែលមាន ប្រាក់ចំណូលទាប ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាលត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់នេះ ហើយសំណាងណាស់ ថ្នាក់ដឹកនាំចិនដឹងយ៉ាងច្បាស់អំពីប្រភេទនៃបញ្ហាដែលខ្ញុំលើកឡើង។ សំណួរគឺថា តើក្តីព្រួយបារម្ភទាំងនេះអាចត្រូវគេប្រែក្លាយឲ្យទៅជាគោលនយោបាយជាក់ស្តែងយ៉ាងដូចម្តេច។ ការអនុវត្តគោលនយោបាយគឺមិនមែនជាការងារសាមញ្ញនោះទេ។
ចិនជាប្រទេសធំដែលមានខេត្ត និងតំបន់ស្វយ័តច្រើន ដូច្នេះអ្វីដែលថ្នាក់ដឹកនាំកំពុងគិតនៅទីក្រុងប៉េកាំងអាចមិន ត្រូវបានអនុវត្តនៅថ្នាក់រដ្ឋបាលក្នុងតំបន់។ ប្រទេសនេះមានប្រព័ន្ធគណបក្សតែមួយ តែនៅតែវិមជ្ឈការខ្លាំង។ ប្រទេសធំដែលមានប្រព័ន្ធគណបក្សតែមួយជាមធ្យោបាយមានប្រសិទ្ធភាព ខ្លាំងណាស់ក្នុងការបន្តការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងការរីកចម្រើន។
គោលនយោបាយមកទល់ពេលនេះទទួលបានជោគជ័យខ្លាំងនៅក្នុងជំរុញកំណើន សេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែវានៅមានបញ្ហាជាច្រើនទៀត ហើយរដ្ឋាភិបាលត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះ បើមិនអ៊ីចឹងទេ កំណើនសេដ្ឋកិច្ចទៅថ្ងៃអនាគតអាចនឹងយឺត។
ថ្លែងពីប្រទេសកម្ពុជា៖ តើអ្វីដែលជាឧបសគ្គចម្បងចំពោះការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា?
កម្ពុជាហាក់ដូចជាប្រឈមនឹងបញ្ហាជាច្រើនគឺបញ្ហាទុនមនុស្ស ការអប់រំ ការវិនិយោគក្នុងវិស័យអប់រំ ការបង្កើនជំនាញ ចំណេះដឹង និងសមត្ថភាពរបស់ប្រជាជន។
ឧបសគ្គមួយទៀតគឺកម្ពុជាត្រូវការពិពិធកម្ម ទាក់ទងនឹងផលិតកម្ម។ ខ្ញុំគិតថា វិស័យផលិតប្រមូលផ្តុំតែក្នុងវិស័យវាយនភ័ណ្ឌ។ រចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែចម្រុះថែមទៀតជាការចាំបាច់។
កម្ពុជាមានធនធានធម្មជាតិច្រើន ប៉ុន្តែការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ និងការទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីធនធាននោះ ជាបញ្ហាប្រឈមដ៏សំខាន់មួយ។
ការបង្កើនសមត្ថភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូលក៏មានសារៈសំខាន់ណាស់ដែរ។ ការបង្កើនកម្រិតស្ថាប័នក៏សំខាន់ ហើយវាទាក់ទងនឹងបញ្ហាទី១ គឺប្រជាជនគ្រប់ជំនាញ និងកម្រិតអប់រំ ត្រូវតែមានលក្ខណៈកាន់តែល្អប្រសើរឡើង។ ប្រទេសត្រូវការមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលមានសមត្ថភាពជាច្រើននាក់ថែម ទៀត ដើម្បីគាំទ្រដល់ដំណើរការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ហើយប្រទេសជាច្រើនមកកម្ពុជា ហើយជួយក្នុងការគ្រប់គ្រងដំណើរការអភិវឌ្ឍនេះ រួមជាមួយនឹងភាគីពាក់ព័ន្ធអន្តរជាតិដទៃទៀត ហើយវាត្រូវការសមត្ថភាពខ្ពស់ពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាល។
រដ្ឋាភិបាលមិនរុញច្រានសេដ្ឋកិច្ចនោះទេ។ វិស័យឯកជនត្រូវតែបំប៉ន ហើយរដ្ឋាភិបាលត្រូវបង្កើតបរិស្ថានផ្តល់លទ្ធភាពមួយ គោលនយោបាយមានតម្លាភាព និងអាចព្យាករបាន ជាមួយនឹងក្របខ័ណ្ឌរឹងមាំ គាំទ្រដោយអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយមានសមត្ថភាព។ ចុងក្រោយ ប្រទេសកម្ពុជាជាប្រទេសតូចបំផុតក្នុងអាស៊ាន ដូច្នេះ ការធ្វើសមាហរណកម្មថែមទៀតជា មួយនឹងប្រទេសជិតខាង និងប្រទេសដទៃទៀតនៅក្រៅអាស៊ាននឹងមានសារៈសំខាន់បំផុតព្រោះប្រទេសតូចមិនអាចថ្កុំថ្កើងទេ បើមិនផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងប្រទេសដទៃទៀតនៅលើពិភពលោក។
កម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងស្ថានការណ៍មិនល្អ ហើយមានភាពក្រីក្រច្រើន ប៉ុន្តែនៅពេលណាអនុវត្តគោលនយោបាយទាំងនេះ ខ្ញុំគិតថា ភាពក្រីក្រអាចកាត់បន្ថយបាន ក្នុងរយៈពេលតែពីរ ឬបីទសវត្សរ៍ប៉ុណ្ណោះ។
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីត្រូវបានចោទប្រកាន់ថា ជាឧបករណ៍នៃគោលនយោបាយជប៉ុន។ តើពិតទេ?ហេតុអ្វី?
ប្រធានធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីតែងតែមានដើមកំណើតជប៉ុន ហើយវាជាការជ្រើសរើសរបស់ម្ចាស់ភាគហ៊ុនរបស់យើង។ វាមិនមែនដោយសារជប៉ុនជាប្រទេសមានភាគច្រើនច្រើននោះទេ។ ជប៉ុន និងសហរដ្ឋអាមេរិកមានចំណែកភាគហ៊ុនស្មើគ្នាក្នុងធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ព្រោះជប៉ុនបានផ្តល់ហិរញ្ញវត្ថុច្រើនដល់មូលនិធិអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ដែលផ្តល់ប្រាក់កម្ចីការប្រាក់ទាបដល់ប្រទេសក្រីក្រ។ ជប៉ុនបានផ្តល់ប្រាក់ច្រើនដល់ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី មិនចំពោះតែមូលនិធិអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីប៉ុណ្ណោះទេ គឺថែមទៀតមូលនិធិដទៃទៀត និងធនធាន ដែលអាចប្រើជាជំនួយបច្ចេកវិទ្យាដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍដទៃទៀត។
ជប៉ុនបានផ្តល់ទំនិញសាធារណៈជាច្រើនដល់ប្រទេសជាច្រើន។ គោលនយោបាយជប៉ុនគឺគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ក្នុងប្រទេសក្រីក្រ។
យុទ្ធសាស្រ្តជំនួយ និងការរួមចំណែករបស់ជប៉ុនត្រូវតែគាំទ្រដោយម្ចាស់ភាគហ៊ុនក្នុង ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ដូច្នេះ ខ្ញុំមិនគិតថា ការនិយាយថា ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីជាឧបករណ៍គោលនយោបាយជំនួយជប៉ុនមិនមែនជា រឿងត្រឹមត្រូវនោះទេ។ ជប៉ុនបានធ្វើការជាមួយនឹងធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ធនាគារពិភពលោក និងទីភ្នាក់ងារអន្តរជាតិដទៃទៀតដូចជាអង្គការសហប្រជាជាតិ ដូច្នេះ ជប៉ុនបានធ្វើការជាមួយនឹងស្ថាប័នអន្តរជាតិជាច្រើន។ ជាជាងដាក់កំណត់ការគិតពីខាងក្រៅ ទាំងធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី និងរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានធ្វើការតាមរបៀបជាក់ ស្តែង ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងបង្កើតការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព។ ប្រជាជននៅលោកខាងលិចជាច្រើននាក់អាចយល់ថា គោលនយោបាយជំនួយជប៉ុនមិនអស្ចារ្យទេ ប៉ុន្តែជប៉ុនបានផ្តល់ជំនួយដល់ប្រទេសជាច្រើន ដែលទីបំផុតជួបការរីកចម្រើន ដូច្នេះ គោលនយោបាយដែលបានអនុវត្ត ហាក់បីដូចជាមានប្រសិទ្ធភាព។ អ្នកខ្លះក្នុងស្ថាប័នស្រាវជ្រាវសហរដ្ឋអាមេរិក បានគិតថា ជំនួយរបស់ជប៉ុនស្ថិតនៅបាតតារាង ចំណែកឯប្រទេសហូឡង់ និងស៊ុយអែតវិញគឺនៅកំពូលតារាង ។ ប៉ុន្តែការពិត ជំនួយជប៉ុនមានប្រសិទ្ធភាពណាស់។
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីផ្ទាល់មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការផ្តល់ជំនួយដល់ប្រទេសនៅតំបន់អាស៊ីកំពុងអភិវឌ្ឍ ហើយយើងមានបុគ្គលិកតិចជាងធនាគារពិភពលោក នៅអាស៊ី ប៉ុន្តែប្រតិបតិ្តការរបស់យើងមានទំហំធំជាងពួកគេ។
តើទីផ្សារណារឹងមាំជាង ហើយមិនសូវជួបបញ្ហា៖ អឺរ៉ុប ឬអាមេរិកខាងជើង?
ទីផ្សារទាំងពីរជួបបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្នុងរយៈពេលខ្លី ការរើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចសហរដ្ឋអាមេរិកហាក់ដូចជាកើតឡើង ប៉ុន្តែនៅសហរដ្ឋអាមេរិក បញ្ហាបំណុលជាបញ្ហាធំ។ បំណុលជាតិនៅទីនោះ ហើយថា តើត្រូវដោះស្រាយបញ្ហានេះដោយរបៀបណា នៅបន្តជាបញ្ហា ព្រោះទីផ្សារអាចព្រួយបារម្ភពីបញ្ហាប្រាក់ដុល្លារអាមេរិក។ ត្រង់ចំណុចនេះសេដ្ឋកិច្ចសហរដ្ឋអាមេរិកហាក់ដូចជាល្អប្រសើរជាង អឺរ៉ុប ដែលជួបបញ្ហាធំក្នុងប្រទេសដូចជា ក្រិចអ៊ីតាលី និងអេស្ប៉ាញ ដែលនឹងត្រូវឆ្លងកាត់ការពង្រឹងហិរញ្ញវត្ថុដ៏ធំមួយ។
សេដ្ឋកិច្ចប្រទេសទាំងនេះមិនល្អទេ ហើយខ្ញុំគិតថា ការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ចមានការយឺតយ៉ាវ និងទាបជាងសហរដ្ឋអាមេរិក។ បញ្ហាបំណុលជាតិជាបញ្ហាក្នុងប្រទេសអឺរ៉ុបភាគច្រើននៅភាគខាងត្បូង ហើយវិស័យធនាគារនឹងបន្តជាបញ្ហាព្រួយបារម្ភ ព្រោះធនាគារអឺរ៉ុបជាប់សញ្ញាបត្រច្រើន ដែលបានគាំទ្រដោយគោលនយោបាយ ECB មកដល់ពេលនេះ៕ CR/TK
