ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍
ប្រទេសកម្ពុជា គឺជាចំណុចឆ្លុះនៅក្នុងគន្លងការអភិវឌ្ឍរបស់ខ្លួនដែលអនុញ្ញាត ឲ្យប្រទេសនេះជ្រើសរើសបាននូវផ្លូវប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត តាមរយៈការប្រកាន់យកជម្រើសអភិវឌ្ឍន៍ដែលមានការបំពុលបរិយាកាសដោយ ឧស្ម័នកាបូនិកតិចតួច ហើយដើម្បីធ្វើបែបនេះបានត្រូវរំកិលខ្លួនឯងឲ្យក្លាយជាប្រទេសឈាន មុខគេមួយលើសកលលោកនៅក្នុងការប្រកាន់យកនូវគំរូសេដ្ឋកិច្ចបៃតង។ គន្លងថ្មីនេះ នឹងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជនខ្លួន និងធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវទីតាំងប្រកួតប្រជែងរបស់ខ្លួននៅក្នុងទីផ្សារអន្តរជាតិ។ នេះជាសារសំខាន់នៅក្នុងសៀវភៅថ្មីរបស់លោកបណ្ឌិត Tim Killeen ដែលមានចំណងជើងថា«ប្រស្នាជួរភ្នំក្រវាញ ការដោះស្រាយបញ្ហាការអភិវឌ្ឍ និងការអភិរក្សនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា»ដែលចេញលក់នៅរាជធានី ភ្នំពេញថ្មីៗនេះ។
«ប្រស្នា» គឺជាសំណួរដែលចម្លើយរបស់វាទាក់ទងនឹងការដោះស្រាយបរមតិ(មតិដទៃ)។ បរមតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជាកើតចេញពីការសន្មតមិនចុះសម្រុងគ្នា និងគេនិយមប្រកាន់យកជាទូទៅចំនួន ២ គឺគន្លងទៅកាន់សេដ្ឋកិច្ចសម័យទំនើបដែលតម្រូវឲ្យមានការរុករក និងប្រែក្លាយធនធានធម្មជាតិរបស់ប្រទេសមួយឲ្យក្លាយទៅជារូបិយប័ណ្ណ ទល់នឹងទស្សនៈផ្ទុយពីនេះដែលថាភាពរុងរឿងរយៈពេលយូរនៃប្រជាជាតិមួយអាស្រ័យទៅលើការអភិរក្សធនធានទាំងអស់នោះ។
ភាពប្រថុយប្រថាននៃចម្លើយចំពោះប្រស្នានេះ គឺសុខុមាលភាពរបស់ប្រជាអត្ថប្រយោជន៍ ឬរងគ្រោះដោយសារផលវិបាកនៃបញ្ហាប្រកួតប្រជែងទាំង ២ នេះ។ នៅក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់ លោក Killeen បានលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកបង្កើតច្បាប់ក៏ដូចជា វិនិយោគិន និងសាធារណជនបន្ថយការប្រកាន់ជំនឿមានជាទូទៅទាក់ទងនឹងការអភិវឌ្ឍ និងការអភិរក្ស។ លោកអះអាងថា អារម្មណ៍ទាំងនេះ ដែលជានិច្ចកាលយល់ឃើញថា ការអភិរក្សជាឧបសគ្គចំពោះផលិតភាព និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ឬការអភិវឌ្ឍជាការគំរាមកំហែងជាស្វ័យប្រវត្តិចំពោះធម្មជាតិមើល ឃើញតែមួយជ្រុងតូចប៉ុណ្ណោះ។ ផ្ទុយទៅវិញ តាមរយៈការវាយតម្លៃកាលានុវត្តភាពនៃព្រៃឈើតាមជួរភ្នំក្រវាញដែល នៅពុំទាន់មានមនុស្សប៉ះពាល់នៅឡើយ និងតំបន់ជុំវិញនោះ លោក Killeen បានសរសេរថា ការគ្រប់គ្រងប្រកបដោយភាពឈ្លាសវៃទៅលើធនធានធម្មជាតិដែលអាចក កើតឡើងវិញនៃប្រទេសនេះអាចជួយសម្រួលទៅដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រទេស។
លោកបណ្ឌិត Killeen អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជាន់ខ្ពស់ផ្នែកអភិរក្សនៅអង្គការអភិរក្សអន្តរ ជាតិ(CI)បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការធ្វើឲ្យមានសមតុល្យភាពរវាងក្តីប៉ងប្រាថ្នាស្របច្បាប់របស់ ប្រជាជនកម្ពុជាចំពោះការអភិវឌ្ឍ និងសេចក្តីត្រូវការជាបន្ទាន់ដែលមានតម្លៃស្មើគ្នាដើម្បីអភិរក្ស កេរមរតកធម្មជាតិដ៏មានតម្លៃរបស់ប្រទេសនេះសំខាន់ណាស់សម្រាប់ ប្រទេសកម្ពុជាទៅថ្ងៃអនាគត»។
លោក បានបន្តថា ការអភិរក្សប្រព័ន្ធអេកូធម្មជាតិមានប្រយោជន៍ទៅដល់សេដ្ឋកិច្ច ជាតិ ហើយការគ្រប់គ្រងបានល្អនៃទ្រព្យធម្មជាតិទាំងនេះអាចជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានៅក្នុងរយៈពេលខ្លី មធ្យម និងវែង។
ការដោះស្រាយប្រស្នាជួរភ្នំក្រវាញនេះតម្រូវឲ្យមានគំរូសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តល់នូវកំណើនរឹងមាំ កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រក្នុងរយៈពេលខ្លី និងខិតខំព្យាយាមលុបបំបាត់វាក្នុងរយៈពេលមធ្យម។ លោក Killeen បានចង្អុលផ្លូវតាមរយៈការកំណត់ជម្រើសប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិតដែល ផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងយន្តការហិរញ្ញវត្ថុ-អាកាសធាតុថ្មី និងយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ដោយកាត់បន្ថយការបំពុលដោយឧស្ម័នកាបូនិក ឲ្យមានកម្រិតទាបដែលជួយកាត់បន្ថយគម្លាតរវាងប៉ូលសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងបរិស្ថាននៅក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
មហាតំបន់ភ្នំក្រវាញលាតសន្ធឹងនៅក្នុងតំបន់ជួរភ្នំនៃប្រទេស កម្ពុជាចន្លោះបឹងទន្លេសាប និងឈូងសមុទ្រថៃ ហើយត្រូវបានលោក Killeen ជ្រើសរើសជាកន្លែងល្អបំផុតសម្រាប់ការពិសោធដើម្បីប្រមើលមើលគំរូ អភិវឌ្ឍន៍ដែលនឹងនាំទៅរកការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ចដោយមានការបំពុល ដោយឧស្ម័នកាបូនិកកម្រិតទាប។ ទីតាំង និងប្រជាជនរស់នៅតំបន់នោះមានលក្ខណៈជាពិសេសសម្រាប់ប្រទេសជាតិ ទាំងមូល ហើយយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍សម្រាប់តំបន់នេះអាចក្លាយជាគំរូសម្រាប់ តំបន់ដទៃទៀតនៅទូទាំងប្រទេស។ អនាគតនៃមហាតំបន់ភ្នំក្រវាញ និងប្រទេសកម្ពុជាជាទូទៅអាស្រ័យទៅលើការគ្រប់គ្រងផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងសង្គមនៃការវិនិយោគទាំងនេះ ហើយថា ការគ្រប់គ្រងនេះប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងទស្សនទានដែលផ្តល់តម្លៃដល់ការ ការពារប្រព័ន្ធអេកូដែលផ្តល់ឲ្យដោយព្រៃឈើ ទឹកសាប និងប្រព័ន្ធអេកូឆ្នេរក្នុងតំបន់នេះដែរឬទេ។
នៅក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់ លោកបណ្ឌិត Killeen បានបញ្ជាក់ថា៖ «ការគ្រប់គ្រងដោយប្រយ័ត្នប្រយែង និងការអភិរក្សធនធានធម្មជាតិតំបន់នោះសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការ អភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាពរយៈពេលវែងនៃឧស្សាហកម្មដូចជា ទំនប់វារីអគ្គិសនី ផលិតផលផលិតពីឈើ កសិកម្ម និងទេសចរណ៍ ដែលឧស្សាហកម្មទាំងអស់នេះជាសមាសភាគសំខាន់នៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រ អភិវឌ្ឍន៍ជាតិរបស់កម្ពុជា។ ទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ចបែបនេះតម្រូវឲ្យមានការយល់ដឹងថា ការអភិរក្ស និងការអភិវឌ្ឍមិនត្រឹមតែត្រូវគ្នាទេ តែវាក៏មានទំនាក់ទំនងនឹងគ្នាជាយុទ្ធសាស្ត្រផងដែរ»។
ក្នុងសៀវភៅ«ប្រស្នាជួរភ្នំក្រវាញ» លោកបណ្ឌិត Killeen បានពន្យល់ថា អនាគតការបំពុលបរិយាកាសដោយឧស្ម័នកាបូនិកកម្រិតទាបរបស់កម្ពុជាអាច ត្រូវបានស្ថាបនាឡើងដោយឈរលើយុទ្ធសាស្ត្រវិនិយោគជនបទសំខាន់ៗ ៤ ដែលទី ១). ការអភិរក្ស និងគ្រប់គ្រងព្រៃឈើ ២). ការធ្វើពិពិធកម្ម និងប្រពលវប្បកម្មកសិកម្ម ៣). ការនេសាទ និងវារីវប្បកម្ម និង ៤). វិស័យទេសចរណ៍បៃតង និងចម្រុះ ហើយសំខាន់ដូចគ្នាផងដែរគឺសេចក្តីត្រូវការបន្តតាមយុទ្ធសាស្ត្រ អភិវឌ្ឍន៍មានការបំពុលកម្រិតតិចតួចនៅក្នុងវិស័យថាមពល គមនាគមន៍ និងឧស្សាហកម្ម។
ប្រស្នាជួរភ្នំក្រវាញគឺជាបរមតិសកលលោកដែលប្រជាជាតិនានាកំពុងប្រឈមមុខ ដែលប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍដូចជាកម្ពុជាប្រឈមមុខនឹងឧបសគ្គ និងជម្រើសដ៏លំបាកធំៗ ប៉ុន្តែការដោះស្រាយប្រស្នានៃនិរន្តរភាពពិតប្រាកដក៏កំពុងប្រឈម នឹងប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើនថ្មីៗ ក៏ដូចជា ប្រជាជាតិអ្នកមានផងដែរ។
បើសិនបន្តអនុវត្តតាមរបៀបជាយុទ្ធសាស្ត្រ ការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគំរូសេដ្ឋកិច្ចបៃតងនឹងដាក់ប្រទេសកម្ពុជាឈរ ជួរមុខគេនៅក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែងសកលដើម្បីប្រយុទ្ធនឹងការផ្លាស់ ប្តូរអាកាសធាតុ និងផ្តល់ឲ្យពួកគេនូវគុណសម្បត្តិប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងទីផ្សារ សកល ជាទីដែលអតិថិជនកំពុងទាមទារទំនិញ និងសេវាកម្មដែលមាននិរន្តរភាពកាន់តែច្រើនឡើងៗ។
លោក Killeen បានថ្លែងថា៖«បើកម្ពុជាអាចដោះស្រាយប្រស្នានេះបាន ពួកគេនឹងក្លាយជាប្រទេសឈានមុខគេលើសកលលោក និងជាគំរូសម្រាប់បង្កើតសេដ្ឋកិច្ចបៃតងដែលនឹងផ្តល់ឲ្យនូវមនុស្ស ជំនាន់បច្ចុប្បន្ន និងអនាគតនូវអនាគតរុងរឿងប្រកបដោយនិរន្តរភាព»។ សៀវភៅនេះត្រូវបានសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងនិពន្ធ បានយ៉ាងល្អប្រសើរដោយ លោក Timothy J. Killeen ដែលមានលក្ខណៈងាយស្រួលអាន ដោយវាផ្តល់នូវទស្សនទានមិនអាចកាត់ថ្លៃបានចំពោះអនាគតប្រកបដោយសក្តានុពលរបស់កម្ពុជា ហើយគួរតែជាសៀវភៅដែលត្រូវអានសម្រាប់អ្នកបង្កើតច្បាប់ អង្គការសង្គមស៊ីវិល ឧស្សាហកម្ម ហើយសំខាន់បំផុតនោះគឺប្រជាជនកម្ពុជា។
លោក Timothy J. Killeen បណ្ឌិតទស្សនវិជ្ជាគឺជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអភិរក្សដែលមានជំនាញ ផ្នែកជីវវិទ្យា អេកូឡូហ្ស៊ី និងវិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ឯកសារស្រាវជ្រាវថ្មីៗរបស់លោកមួយគឺស្វែងយល់ពីបុព្វហេតុដែលធ្វើឲ្យមានការខូចខាតដល់បរិស្ថាន ជាពិសេសការជំរុញការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមទៅលើកសិកម្ម ហើយដើម្បីបង្កើតគំរូជម្រើសនៃការប្រើប្រាស់ដីដទៃទៀតនៅក្នុងមុំ សេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងបរិស្ថាន។
ដោយកសាងមូលដ្ឋានគ្រឹះរឹងមាំនៃវិទ្យាសាស្ត្រ ភាពជាដៃគូ និងការបង្ហាញជាក់ស្តែង អង្គការអភិរក្សអន្តរជាតិផ្តល់អំណាចដល់សង្គមដើម្បីយកចិត្តទុក ដាក់ថែរក្សាជីវចម្រុះសកលធម្មជាតិរបស់យើងដើម្បីសុខុមាលភាពនៃ មនុស្សជាតិ៕ CI/CR
