
កាលពីខែមេសា ឆ្នាំមុន សន្និសីទមួយដែលបានរៀបចំឡើងនៅវិទ្យាស្ថានបារាំងក្នុងរាជធានី ភ្នំពេញ បានផ្តោតលើការខ្ចាត់ព្រាត់របស់ខ្មែរ និងបញ្ហាដែលអ្នកវិជ្ជាជីវៈជំនាន់ទី២ជួបប្រទះពេលវិលត្រឡប់មករស់ នៅ និងធ្វើការនៅកម្ពុជាវិញ។

កាលពីខែមេសា ឆ្នាំមុន សន្និសីទមួយដែលបានរៀបចំឡើងនៅវិទ្យាស្ថានបារាំងក្នុងរាជធានី ភ្នំពេញ បានផ្តោតលើការខ្ចាត់ព្រាត់របស់ខ្មែរ និងបញ្ហាដែលអ្នកវិជ្ជាជីវៈជំនាន់ទី២ជួបប្រទះពេលវិលត្រឡប់មករស់ នៅ និងធ្វើការនៅកម្ពុជាវិញ។

ក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រង់ជំពូកទី១ មាត្រាទី៥បានចែងច្បាស់ថា «ភាសានិងអក្សរដែលប្រើជាផ្លូវការគឺភាសា និងអក្សរខ្មែរ»។ ដូចគ្នានេះក្នុងមែកធាងនៃវប្បធម៌ខ្មែរក៏បានរាប់បញ្ចូលនូវភាសា និងអក្សរដែរ។ ទឡ្ហីករណ៍ដ៏សំខាន់ទាំង២ បានឱ្យតម្លៃយ៉ាងធំធេងចំពោះអក្សរនិងភាសាជាតិ។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិបានបញ្ជាក់អំពី«ជំនឿលើសិទ្ធិ មនុស្សជាមូលដ្ឋានជំនឿលើសេចក្តីថ្លៃថ្នូរនិងតម្លៃរបស់មនុស្ស ម្នាក់ៗសិទ្ធិស្មើភាពគ្នារវាងបុរសនិងស្រ្តី...»។ពេលវេលាចេះតែទៅមុខសង្គមក៏វិវត្ត ហើយឥរិយាបថបានផ្លាស់ប្តូរចាប់តាំងពីកកើតឡើងនូវច្បាប់ រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៤៥។

អត្ថបទចំណងជើងថា «IMF: How to grow Cambodia» ដែលបានចុះផ្សាយថ្ងៃទី៨ ខែមីនា ក្នុងកាសែត ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍ គឺជាគំនិតសុទិដ្ឋិនិយម និងលើកទឹកចិត្តមួយ ដែលបានចែករំលែកនូវបទពិសោធស្តីពីថាតើកម្ពុជាអាចរក្សានូវកំណើន របស់ខ្លួនដោយរបៀបណា?

គំនិតរបស់លោក Phillip Shot មាន អត្ថន័យណាស់គឺ«ការលំបាកសម្រាប់ខ្មែរអ៊ិស្លាមគឺពួកគេមានវប្បធម៌ ស៊ីជម្រៅអាចកំណត់បានពីវប្បធម៌របស់ខ្មែរដទៃទៀតហើយ [ជាមួយនឹង] ប៉ុល ពត...គោលនយោបាយទាំងមូលនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យគឺធ្វើឲ្យអ្នក រាល់គ្នាស្មើភាព។



«តើខ្មែរនៅអាមេរិក មានតម្លៃប៉ុនណាទៅ?» នេះជាពាក្យសម្ដីកូនស្រីម្នាក់ ឈ្មោះបុប្ផា ឈ្មោះហៅក្រៅ អាយុ២២ឆ្នាំ រស់នៅក្នុងបន្ទុកឪពុកម្តាយនាទីក្រុងតាខ្មៅ នៃខេត្តកណ្តាល។

ក្នុងរយៈពេល៣ទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះការក្រោកឡើងរបស់អាស៊ាននៅលើ ឆាកអន្តរជាតិត្រូវបានជំរុញចម្បងដោយសារអាស៊ានជាកន្លែងរោងចក្រ ផលិតបានច្រើន និងចំណាយតិចនៅលើពិភពលោក។

ក្នុងអត្ថបទទីមួយរបស់ខ្ញុំគឺបានទទួលការស្វាគមន៍ផង និងការរិះគន់ផង ពីប្រិយមិត្តអ្នកអាន ដែលពិតជាគួរឲ្យមានមោទនភាពមែន។ ខ្ញុំឮថា មានប្រតិកម្មពីសម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ពីស្រុក មេមត់ ខេត្តកំពង់ចាម តែគួរឲ្យស្តាយ ខ្ញុំបាទមិនបានស្តាប់នូវប្រតិកម្មរបស់សម្តេច។

នៅក្នុងអំឡុងពេលប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះ យើងបានសង្កេតឃើញប្រទេសកម្ពុជា ទទួលយកជំនួយនិងប្រាក់កម្ចីពីប្រទេសចិនរាប់រយលានដុល្លារ។ នៅក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ដែលចិនផ្តល់ឲ្យកម្ពុជានេះ ភាគច្រើនគឺជាប្រាក់កម្ចី។ ឯប្រាក់ជំនួយ គឺមានតិចតួចទេ ដាក់ភ្ជាប់ជាមួយនឹងប្រាក់កម្ចីប្រៀបដូចជាគេដាក់ផ្កាភ្ញីនៅលើ ចានម្ហូបអ៊ីចឹង។

ខ្ញុំសរសេរនេះក្នុងគោលបំណងអំពាវនាវយ៉ាងខ្លាំងក្លាទៅតុលាការ យុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដើម្បីសម្រេចលើការបកស្រាយឡើងវិញនៃសាលក្រមថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២ របស់ខ្លួនស្តីពីប្រាសាទព្រះវិហារ។

កាលនៅពីតូចខ្ញុំអង្គុយមើលចាស់ៗលេងអុក និងសូមសរសើរគាត់ ក្នុងការគិតពិចារណាមុននឹងការសម្រេចចិត្តដើរមួយជំហានៗ។រហូតមកដល់អាយុជាង៤០ទៅហើយ ខ្ញុំនៅតែទទួលស្គាល់ថា ខ្លួនឯងមិនអាចលេងបានល្អ ដូចចាស់ៗពីជំនាន់មុនទេ

ចំណាកស្រុកខុសច្បាប់និងសោកនាដកម្មនៃចំណាកស្រុកខុសច្បាប់ស្ទើរ តែក្លាយទៅជា ប្រធានបទសំខាន់សម្រាប់សារព័ត៌មាន វិទ្យុ ទូរទស្សន៍ ហ្វេសប៊ុក ទៅហើយ។ជាការពិតណាស់«ជួញជិតប្រសើរជាងជួញឆ្ងាយ» ជាសុភាសិតមួយដែលជនជាតិខ្មែរស្ទើរគ្រប់រូបយល់ច្បាស់ពីអត្ថន័យ របស់វា!

ដោយបានធ្វើការងារនៅកម្រិតថ្នាក់មូលដ្ឋានឫស្សគល់នៅក្នុងវិស័យ ពាក់ព័ន្ធជនពិការកម្ពុជាអស់រយៈពេល១៧ឆ្នាំខ្ញុំសូមផ្តល់នូវ ឧទាហរណ៍មួយអំពីថាតើជំនួយនិងការអភិវឌ្ឍដំណើរការយ៉ាងដូចម្តេច?
សប្តាហ៍នៃការចាក់ថ្នាំវ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺពិភពលោកនឹងត្រូវបាន សង្កេតមើលចាប់ពីសប្តាហ៍នេះរហូតដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែមេសាហើយអង្គការសុខភាពពិភពលោកបានជំរុញឲ្យបណ្តាប្រទេសនានាផ្តល់ ការចាក់វ៉ាក់សាំងដល់កុមារទាំងឡាយ ដែលមិនទាន់ទទួលបានការការពារពីជំងឺដែលអាចចាក់វ៉ាក់សាំងបង្ការ បាន។
យើងទាំងអស់គ្នាទាំងមនុស្សជំនាន់ចាស់ ទាំងមនុស្សជំនាន់ថ្មីបានឆ្លងចូលមកក្នុងឆ្នាំថ្មីទាំងអស់គ្នា។ សម្រាប់អ្នកសុទិដ្ឋិនិយមគឺជាសេចក្តីសង្ឃឹមថ្មីមួយ។ ទុកថាខ្មែរទាំងអស់ជាអ្នកមានសង្ឃឹមថ្មីនៅក្នុងឆ្នាំថ្មីនេះទៅ ចុះ ពីព្រោះវាមិនអាចខុសកើតទេលើកលែងតែអ្នកមិនចង់រស់។

ខ្ញុំពិតជាមិនពេញចិត្តចំពោះសម្តីអសុរោះរបស់អ្នកនយោបាយមួយចំនួន នៅកម្ពុជាសព្វថ្ងៃ ដែលចូលចិត្តសាបព្រោះនៅវប្បធម៌ហិង្សា ការដៀមដាមគ្នាទៅវិញទៅមកនិងការគំរាមកំហែងគ្នា រហូតដល់ថ្នាក់គិតធ្វើសង្គ្រាមនឹងគ្នានោះទេ។


ជំងឺលើសឈាមគឺជាឃាតកលាក់មុខ ហើយមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោម ៥ នាក់ បានស្លាប់ដោយសារតែជំងឺបេះដូងនេះ។ មនុស្សជាច្រើននាក់ មិនដឹងទេថា ពួកគេមានជំងឺលើសឈាម ព្រោះវាពុំមានរោគសញ្ញាឬសញ្ញាព្រមានណាមួយឲ្យដឹងមុនឡើយ។

ជាបឋម ខ្ញុំសូមថ្លែងអំណរគុណលោកការីនិពន្ធជាថ្មីម្តងទៀត ដែលបានចុះផ្សាយអត្ថបទនេះ ក្នុងកាសែត ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍។ ខ្ញុំសូមថ្លែងអំណរគុណលោកសាស្រ្តាចារ្យ ប៉ែន ងឿន ចំពោះការឆ្លើយតបរបស់លោកសាស្រ្តាចារ្យ ក្នុងអត្ថបទដែលមានចំណងជើងថា «អ្នកជំនាន់ចាស់ និងអ្នកជំនាន់ថ្មី គិតខុសគ្នា»? ដែលបានចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី ៥ ខែ មេសា ឆ្នាំ ២០១៣។