The Phnom Penh Post Search

Search form




Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - សុន គន្ធរ: ស្ទើរ​ពេញ​មួយ​ជិវិត​ក្នុង​អាជីព​ជា​អ្នក​ពង្រឹង​វិស័យ​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ និង កសិកម្ម

សុន គន្ធរ: ស្ទើរ​ពេញ​មួយ​ជិវិត​ក្នុង​អាជីព​ជា​អ្នក​ពង្រឹង​វិស័យ​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ និង កសិកម្ម

ប្រសិន​បើ​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​តែ​ត្រូវ​ការ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ជួយ ខ្ញុំ​នឹង​នៅ​បន្ត​ធ្វើ​ការងារ​នេះ។ នេះ​បើ​យោង​តាម​ប្រសាសន៍​របស់​លោក សុន គន្ធរ។
ប្រសិន​បើ​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​តែ​ត្រូវ​ការ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ជួយ ខ្ញុំ​នឹង​នៅ​បន្ត​ធ្វើ​ការងារ​នេះ។ នេះ​បើ​យោង​តាម​ប្រសាសន៍​របស់​លោក សុន គន្ធរ។ ផា លីណា

សុន គន្ធរ: ស្ទើរ​ពេញ​មួយ​ជិវិត​ក្នុង​អាជីព​ជា​អ្នក​ពង្រឹង​វិស័យ​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ និង កសិកម្ម

ជាមួយ​នឹង​បទ​ពិសោធ​ក្នុង​វិស័យ​ធនាគារ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ជាច្រើន​ទស្សវត្សរ៍​ទាំង​ក្នុង និង​ក្រៅ​ប្រទេស ហើយ​ក៏​ជា​អ្នក​ដែល​មាន​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ការ​ផ្តួច​ផ្តើម និង​ពង្រឹង​វិស័យ​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ និង​វិស័យ​ស្រូវ​អង្ករ​ចាប់​តាំង​ពី​ទសវត្សរ៍ ៩០ លោក ស៊ុន គន្ធរ ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​ប្រតិភូ​អម​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី បន្ទាប់​ពី​បាន​ដឹក​នាំ​ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​ជនបទ​អស់​រយៈ​ពេល​ជាង ១៤​ឆ្នាំ កន្លង​មក​នេះ។

បើ​ទោះ​បី​ជា​រូប​លោក​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​ធ្វើ​ការ​តែង​តាំង​មក​ជា​ប្រតិភូ​អម​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ទទួល​បន្ទុក​លើ​ផ្នែក​សហគ្រាស​ធុន​តូច និង​មធ្យម ក៏​លោក សុន គន្ធរ នៅ​តែ​ត្រូវ​បាន​តែង​តាំង​ជា​ទីប្រឹក្សា​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​ជនបទ និង​នៅ​តែ​ធ្វើ​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​វិស័យ​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ។ លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត​លោក​ក៏​ជា​អនុ​ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ និង​ជា​អនុ​ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ស្តារ​និង​អភិវឌ្ឍន៍​កសិកម្ម​ផង​ដែរ ដែល​នេះ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ថា ការងារ​របស់​លោក​នៅ​តែ​ដើរ​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ការ​ជួយ​អភិវឌ្ឍ​វិស័យ​កសិកម្ម។

ក្នុង​បទ​សម្ភាស​ជាមួយ «កម្ពុជា​ចុង​សប្តាហ៍» កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ លោក សុន គន្ធរ ដែល​ប្រសូត​ក្នុង​ត្រកូល​គ្រួសារ​ឋានៈ មធ្យម​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ បាន​រៀប​រាប់​ពី​ប្រវត្តិ​សិក្សា និង​ការងារ​របស់​លោក​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​វិស័យ​ធនាគារ និង​ហិរញ្ញ​វត្ថុ និង​ការ​ចាប់​ផ្តើម​កកើត​ឡើង​នៃ​គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ ឈាន​ដល់​ការ​បង្កើត​ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​ជនបទ និង​ការ​រីក​ចម្រើន​នៃ​ការ​ផ្តល់​កម្ចី​ដល់​វិស័យ​កសិកម្ម។

លោក គន្ធរ បាន​បញ្ចប់​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ​សេដ្ឋកិច្ច​ពី​មហា​វិទ្យាល័យ​ច្បាប់​និង​សេដ្ឋកិច្ច នៅ​កម្ពុជា ក្នុង ឆ្នាំ​១៩៧២ ហើយ​បាន​ចេញ​ទៅ​បន្ត​ការ​សិក្សា​ថ្នាក់​បណ្ឌិត​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ ប្រទេស​បារាំង នៅ ឆ្នាំ​១៩៧៣។

លោក​បាន​បន្ត​ស្នាក់​នៅ ប្រទេស​បារាំង ខណៈ​ពេល​ដែល​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម និង​បាន​ចូល​បម្រើ​ការ​ជា​បុគ្គលិក​នៅ​ធនាគារ Credit Mutuel ជា​ធនាគារ​ធំ​មួយ​ក្នុង ប្រទេស​បារាំង បាន​រយៈ​ពេល ៦​ឆ្នាំ មុន​នឹង​លោក​ប្តូរ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​ឲ្យ​អង្គការ​ស្បៀង​និង​កសិកម្ម (FAO) ប្រចាំ ទីក្រុង​រ៉ូម។

លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា៖ «ឪពុក​ម្តាយ​មិន​អាច​ផ្ញើ​លុយ​ទៅ​បាន​ទេ​នៅ​ពេល​នោះ អ៊ីចឹង​ខ្ញុំ​បាន​ចូល​ធ្វើ​ការ​នៅ ប្រទេស​បារាំង។ អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​កាល​នោះ​គេ​រើស​អ្នក​ជំនាញ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ អាហ្វ្រិក​កណ្តាល ខ្ញុំ​បាន​ប្រឡង​ជាប់​ក៏​បាន​លា​ឈប់​ពី​ធនាគារ​ទៅ​ធ្វើ​ជា​បុគ្គលិក​អង្គការ​ស្បៀង​និង​កសិកម្ម​ប្រចាំ ទីក្រុង​រ៉ូម តែ​ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ជូន​ទៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ ប្រទេស​ឆាត និង​ក្រោយ​មក​ផ្លាស់​ទៅ ប្រទេស​កូតឌីវ័រ»។

ឆ្នាំ​១៩៩២ ជា​ឆ្នាំ​ដែល​លោក​វិល​ត្រឡប់​មក​កាន់ ប្រទេស​កម្ពុជា វិញ​ដើម្បី​ដំណើរ​ការ​ការិយាល័យ​តំណាង​របស់​អង្គការ FAO ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា។ លោក​ប្រាប់​ថា៖ «អង្គការ UNTAC ចង់​មក​បើក​ការិយាល័យ​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ។ អំឡុង ឆ្នាំ​១៩៩២ មិន​មាន​អ្នក​ណា​ហ៊ាន​ចង់​មក​ទេ។ គេ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ផ្លាស់​ពី កូតឌីវ័រ មក​ស្រុក​ខ្មែរ។ ក្នុង​ចុង ឆ្នាំ​១៩៩២ ខ្ញុំ​មក​ម្តង មក​ចុះ​ហត្ថលេខា​ពិធី​សារ​ជាមួយ​ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ដើម្បី​សុំ​ច្បាប់​បើក​ការិយាល័យ។ ឆ្នាំ​១៩៩៣ គេ​បញ្ជូន​ខ្ញុំ​មក​ស្រុក​ខ្មែរ ធ្វើ​ជា​អ្នក​តំណាង​ការិយាល័យ FAO នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ រហូត​ដល់ ឆ្នាំ​១៩៩៨ ត្រូវ​ចប់​បេសកកម្ម ហើយ​នៅ ឆ្នាំ​១៩៩៨ សម្តេច​នាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី ហ៊ុន សែន ឲ្យ​ធ្វើ​ជា​ទីប្រឹក្សា​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​លោក»។

បន្ទាប់​ពី​កើត​មាន​បញ្ហា​នយោបាយ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់ នៅ ឆ្នាំ​១៩៩៧ លោក​ក៏​បាន​ផ្លាស់​មក​ធ្វើ​ការ​ឲ្យ​ទីភ្នាក់ងារ​អភិវឌ្ឍន៍​បារាំង (AFD) ជា​អ្នក​សម្រប​សម្រួល​ស្ថាប័ន​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ​ដែល​ទើប​តែ​ចាប់​ផ្តើម​កើត​មាន​នៅ​កម្ពុជា។ ក្នុង​គម្រោង​ទីភ្នាក់ងារ​អភិវឌ្ឍន៍​បារាំង បាន​ផ្តល់​កម្ចី​ដល់​ស្ថាប័ន​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ​មួយ​ចំនួន​ដែល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​បាន​ក្លាយ​ជា​គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ​ដែល​ជោគ​ជ័យ​ក្នុង​ប្រតិបត្តិ​ការ​របស់​ខ្លួន។

លោក​ថ្លែង​ដូច្នេះ​ថា៖ «ខ្ញុំ​ដើរ​តួ​ជា​អ្នក​សម្រប​សម្រួល។ ពេល​នោះ​គេ​ហៅ​ស្ថាប័ន​នោះ​ជា​អង្គភាព​សម្រប​សម្រួល​ដោយ​សារ​ពេល​នោះ​ធនាគារ​ជាតិ​នៅ​មិន​ទាន់​មាន​ច្បាប់​គ្រប់​គ្រង​វិស័យ​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ​នោះ​ទេ។ ពេល​នោះ​មាន​អម្រឹត ហត្ថា​កសិករ គម្រោង​អភិវឌ្ឍ​ពាយ័ត្យ​នៅ​បាត់ដំបង និង​សិលា​សិទ្ធិ មួយ​ទៀត។ មាន​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ ៤ នេះ ដែល បារាំង ជួយ​នោះ ហើយ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​សម្រប​សម្រួល ខ្វះ​នេះ​ខ្វះ​នោះ និង​ផ្តល់​ទុន​ជាដើម។ មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ​រីក​ចម្រើន​ក៏​ដោយ​សារ​គម្រោង​របស់ AFD ផ្តល់​ទុន​ដោយ​មិន​គិត​ការ​ប្រាក់​ជា​ដើម»។

មួយ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក​លោក បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​បង្កើត​ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​ជនបទ និង​ទទួល​បាន​តំណែង​ជា​ប្រធាន​អគ្គ​នាយក​ចូល​ពេញ​សិទ្ធិ​នៅ ឆ្នាំ​២០០០ បន្ទាប់​ពី​មរណភាព​របស់​លោក អ៊ា ទាវហូរ ជា​សហ​ស្ថានិក​នៃ​ស្ថាប័ន​របស់​រដ្ឋ​មួយ​នេះ។ លោក​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា៖ «ការ​បង្កើត​ធនាគារ​នៅ​ពេល​នោះ មិន​មែន​ជា​ការ​ងាយ​ស្រួល​ទេ ព្រោះ​យើង​មិន​ទាន់​មាន​ច្បាប់​ទេ។ ធនាគារ​ជាតិ​បាន​ប្រឹង​ប្រែង​ច្រើន​ណាស់​ក្នុង​ការ​បង្កើត​ច្បាប់​ឡើង»។

តាម​ការ​ឲ្យ​ដឹង​របស់​លោក ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​ជនបទ​ត្រូវ​បាន​សម្រេច​ឲ្យ​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​គណៈ​រដ្ឋ​មន្រ្តី​នៅ​ក្នុង ឆ្នាំ​១៩៩៨ ដែល​ពេល​នោះ​រដ្ឋាភិបាល​បាន​ដាក់​ចេញ​គោល​នយោបាយ​ត្រី​កោណ ក្នុង​បំណង​ស្តារ​ឡើង​វិញ​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ ក្នុង​នោះ​រួម​មាន ស្តារ​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​សាធារណៈ និង​ជំរុញ​ផលិតកម្ម​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម​ជា​អាទិភាព។

លោក​ថ្លែង​ថា៖ «ទីមួយ​រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​ការ​ស្តារ​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ជនបទ​ឡើង​វិញ ព្រោះ​បាន​ខូច​ខាត​អស់​ហើយ​ពេល​នោះ ទី២ គឺ​ជួយ​ជំរុញ​វិស័យ​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ ព្រោះ​កសិករ​យើង​ត្រូវ​ធ្វើ​ស្រែ ប៉ុន្តែ​ពួក​គាត់​អត់​លុយ។ ពេល​នោះ​កម្ពុជា​យើង​មាន​គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ​នោះ​តិច​តួច អ៊ីចឹង​យើង​បង្កើត​ធនាគារ​នេះ​ដើម្បី​ផ្តល់​ទុន​ទៅ​ឲ្យ​គ្រឹះស្ថាន​មីក្រូ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ ដែល​ខ្វះ​ទុន​ដែល​អាច​ផ្តល់​កម្ចី​ទៅ​ដល់​កសិករ​នៅ​ជនបទ»។

លោក​បន្ត​ថា ប្រភព​ទុន​ដែល​មាន​សម្រាប់​សេវាកម្ម​ផ្តល់​កម្ចី​ដល់​វិស័យ​កសិកម្ម​នៅ​អំឡុង ឆ្នាំ​១៩៩៨ នៅ​មាន​កម្រិត​នៅ​ឡើយ។ ក្រៅ​ពី​ស្ថាប័ន​អន្តរជាតិ ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​ជនបទ បាន​ដើរ​តួ​នាទី​សំខាន់​ក្នុង​ការ​ផ្តល់​ទុន​ដល់​គ្រឹះ​ស្ថាន​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ​ដែល​ដំណើរ​ការ​នៅ​ពេល​នោះ។

លោក គន្ធរ ថ្លែង​ថា ការ​ប្រាក់​ខ្ពស់​និង​ការ​មិន​ទុក​ចិត្ត​ក្នុង​ការ​ផ្តល់​កម្ចី​ដល់​វិស័យ​កសិកម្ម​នៅ​ជា​បញ្ហា​ប្រឈម​នៅ​ឡើយ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ទសវត្សរ៍ ៩០ ដោយ​ថ្លែង​ដូច្នេះ​ថា៖ «នៅ​អំឡុង ឆ្នាំ​១៩៩០ ទុន​មាន​ត្រឹម ១០ ទៅ ២០ ម៉ឺន​ដុល្លារ​ប៉ុណ្ណោះ។ មិន​មាន​អ្នក​ឲ្យ​ខ្ចី​កសិកម្ម​ទេ ព្រោះ​គេ​អត់​ទុក​ចិត្ត​ហានិភ័យ​វា​ធំ។ បញ្ហា​ពេល​នោះ​គឺ​ការ​ប្រាក់​វា​ថ្លៃ​រហូត​ដល់ ៦០ ភាគរយ​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ ៥ ភាគរយ​មួយ​ខែ។ យើង​បាន​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ​មាន​ការ​បញ្ចុះ​ថ្លៃ​ត្រឹម ៣១ ភាគ​រយ​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ រហូត​ដល់​ពេល​នេះ ២៤ ភាគ​រយ ហើយ​ប្រសិន​បើ​ទុន​ធំ​អាច​ចុះ​ដល់ ១៨ ភាគរយ។ គោល​បំណង​យើង​គឺ​រក្សា​ការ​ប្រាក់​ឲ្យ​នៅ​ទាប​យើង​ផ្តល់​ទុន​ហើយ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង»។

ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​ជន​បទ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ដំបូង​ជាមួយ​ដើម​ទុន ២,៥ លាន​ដុល្លារ រហូត​ដល់​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​កើន​ដល់​ជិត ៧០ លាន​ដុល្លារ​បូក​ទាំង​កម្ចី​ចំនួន ៨ លាន​ដុល្លារ​ដែល​ជា​កម្ចី​ផ្តល់​ដោយ​ធនាគារ​នៃ ប្រទេស​ចិន។ ដើម​ទុន​ទាំង​នេះ​ត្រូវ​បាន​បម្រុង​ទុក​សម្រាប់​ផ្តល់​កម្ចី​សម្រាប់​វិស័យ​កសិកម្ម រួម​មាន​ការ​នាំ​ចេញ​ស្រូវ​អង្ករ និង​ដំណាំ​ឧស្សាហកម្ម​ដូច​ជា​កៅស៊ូ ដំឡូងមី​ជាដើម។ ប្រាក់​កម្ចី​នេះ ក៏​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ទៅ​ដល់​សហគ្រាស​ធុន​តូច​និង​មធ្យម។

លោក​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ថា៖ «យើង​កំពុង​រៀបចំ និង​ដូរ​អ្នក​ដឹក​នាំ​ថ្មី​ពង្រឹង​ឲ្យ​មាំ​ហើយ​ក្រសួង​អាច​ថែម​លុយ​ដល់ ២០ លាន​ទៀត ឲ្យ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​កសិកម្ម​តែ​ម្តង​នៅ​ពេល​ខាង​មុខ​នេះ»។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា លោក​បាន​លើក​ឡើង​ថា ទំហំ​កម្ចី​សរុប​របស់​ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​ជនបទ ដែល​ផ្តល់​ដល់​វិស័យ​កសិកម្ម​នៅ​មិន​ទាន់​គ្រប់​គ្រាន់​នៅ​ឡើយ​ទេ។ លោក​ថា ការ​រីក​ចម្រើន​របស់​គ្រឹះ​ស្ថាន​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ​បាន​ចូល​រួម​ចំណែក​ខ្លាំង​ក្នុង​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ។ លោក​បញ្ជាក់​ថា ដើម​ទុន​កម្ចី​កសិកម្ម​បាន​កើន​ឡើង​ច្រើន​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ហើយ​ទុន​សម្រាប់​កម្ចី​ជា​រួម​ដែល​មាន​ការ​ចូល​រួម​ចំណែក​ពី​ស្ថាប័ន​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ​បាន​កើន​ដល់​ជាង ៧០០ លាន​ដុល្លារ​រួច​ហើយ។

លោក​បាន​អះអាង​ថា កម្ចី​សម្រាប់​កសិកម្ម​មាន​ច្រើន​តែ​ខ្វះ​អ្នក​ខ្ចី។ លោក​ថ្លែង​ថា៖ «ពេល​នេះ​គេ​ទុក​ចិត្ត​លើ​វិស័យ​កសិកម្ម​ហើយ​មាន​ធនាគារ​ពាណិជ្ជកម្ម​ច្រើន​គេ​ធ្វើ​ហើយ ដោយ​ផ្តល់​កម្ចី​លុយ​រាប់​លាន។ ទុន​មិន​ខ្វះ​ទេ ខ្វះ​តែ​អ្នក​ខ្ចី។ ខាង​ចិន​ឲ្យ​យើង​ខ្ចី ៥០ ទៅ ៦០ លាន​ទៀត​យើង​មិន​ទាន់​ខ្ចី​បាន​ផង ដោយ​សារ​មិន​មាន​អ្នក​ខ្ចី​ដែល​មាន​លក្ខខណ្ឌ ផែនការ​អាជីវកម្ម​ច្បាស់​លាស់ មាន​បទ​ពិសោធន​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​មុខ​របរ និង​មាន​របស់​បញ្ចាំ»។

លោក សុន គន្ធរ បញ្ជាក់​ថា មាន​ទាំង​រឿង​ជោគ​ជ័យ​និង​បរាជ័យ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ជាង ១៤​ឆ្នាំ ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​លោក ដោយ​ថ្លែង​ថា៖ «ជោគ​ជ័យ​នោះ​គឺ​ថា យើង​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​កម្ចី​បាន​ទៅ​ដល់​ជនបទ​និង​បាន​ចំណូល​ចំនួន ៤ លាន​ដុល្លារ​ថែម​ទៀត​ជា​ប្រាក់​ចំណេញ​គិត​រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ។ បរាជ័យ​នោះ​គឺ​មាន​អ្នក​ជំពាក់​ធនាគារ​ហើយ​នៅ​មិន​ទាន់​សង។ ហានិភ័យ​របស់​យើង​នោះ គឺ​អ្នក​ដែល​ខ្ចី​យក​ទៅ​ប្រើ​ខុស​ទិស​ដៅ ដូច​ជា​ខ្ចី​ថា​យក​ទៅ​ទិញ​ស្រូវ​តែ​បែរ​ជា​យក​ទៅ​ទិញ​ដី»។

លោក​បាន​បញ្ជាក់​ថា ការ​អភិវឌ្ឍ​នៅ​ទី​ជនបទ​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​គឺ​ទាមទារ​ចំណេះ​ដឹង ជំនាញ​និង​ដើម​ទុន​ដែល​ត្រូវ​មាន​ការ​ចូល​រួម​ពី​រដ្ឋាភិបាល និង​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ផង​ដែរ។

លោក​ថា៖ «រដ្ឋាភិបាល​ក៏​មាន​ចំណែក​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ក៏​មាន​ចំណែក។ កសិករ​មួយ​ចំនួន​ធំ​ខិត​ខំ​ធ្វើ​ការ​ណាស់ តែ​ពួក​គាត់​នៅ​ខ្វះ​ព័ត៌មាន​ទីផ្សារ។ ក្រៅ​ពី​គិត​ថា ការ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​ជា​ការងារ​របស់​រដ្ឋ កសិករ​គួរ​តែ​ប្រឹង​ប្រែង​ប្រមូល​ព័ត៌មាន​តាម​តែ​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ក្នុង​នោះ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ក៏​គួរ​តែ​បង្កើន​ការ​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន​អំពី​តម្លៃ​ទំនិញ​កសិផល​ក្នុង​ទីផ្សារ​ផង​ដែរ។ ការ​អភិវឌ្ឍ​ជនបទ​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​គឺ​ទាល់​តែ​មាន​ចំណែក​ទាំង​អស់​គ្នា»។

លោក សុន គន្ធរ នឹង​បន្ត​នៅ​ជា​អ្នក​ប្រឹក្សា​សម្រាប់​ធនាគារ​កសិកម្ម។ លោក​ថ្លែង​ថា៖ «ប្រសិន​បើ​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​តែ​ត្រូវ​ការ​ខ្ញុំ​ឲ្យ​ជួយ ខ្ញុំ​នឹង​នៅ​តែ​បន្ត​ធ្វើ​ការងារ​នេះ»។

ជា​ចុង​ក្រោយ លោក​បាន​ផ្តែ​ផ្តាំ​ដល់​សេដ្ឋវិទូ​វ័យ​ក្មេង​ឲ្យ​ចាប់​យក​ទ្រឹស្តី​ប្រមូល​ព័ត៌មាន វិភាគ ចេញ​ជា​លទ្ធផល និង​ទទួល​មតិ​រិះគន់​កែ​សម្រួល ដើម្បី​ការ​អភិវឌ្ឍ​ដែល​មាន​ប្រសិទ្ធភាព៕

អត្ថបទគួរចាប់អារម្មណ៍