The Phnom Penh Post Search

Search form

Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - ធីតា ឃឹះ គឺជា​ ​ស្ត្រី​ឆ្នើម​សកម្ម​ក្នុង​កិច្ចការ​សង្គម




ធីតា ឃឹះ គឺជា​ ​ស្ត្រី​ឆ្នើម​សកម្ម​ក្នុង​កិច្ចការ​សង្គម

លោកស្រី ធីតា ឃឹះ នាយិកា​ប្រតិបត្តិ​អង្គការ​សីលការ។ អង្គការ​សីលការ​ធ្វើការ​ផ្តោត​ទៅ​លើ​ការ​លើក​ស្ទួយ​សិទ្ធិ​ស្ត្រី​។
លោកស្រី ធីតា ឃឹះ នាយិកា​ប្រតិបត្តិ​អង្គការ​សីលការ។ អង្គការ​សីលការ​ធ្វើការ​ផ្តោត​ទៅ​លើ​ការ​លើក​ស្ទួយ​សិទ្ធិ​ស្ត្រី​។ ផា លីណា

ធីតា ឃឹះ គឺជា​ ​ស្ត្រី​ឆ្នើម​សកម្ម​ក្នុង​កិច្ចការ​សង្គម

បើ​ទោះបី​ជា​មាន​សំណាង​បាន​ចាកចេញ​ទៅ​ប្រទេស​ថៃ​នៅ​មុន​ពេល​ដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ធ្លាក់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ភ្នក់​ភ្លើង​សង្គ្រាម​នៅ​មុន​ឆ្នាំ ១៩៧៥ ក៏ដោយ​ក៏​លោកស្រី​ ធីតា ឃឹះ មិន​បាន​រស់នៅ​សម្ងំ​យក​សុខ​តែ​ម្នាក់​ឯង​នោះ​ឡើយ​ដោយ​លោកស្រី​ខិតខំ​ខ្នះខ្នែង​ធ្វើ​ការងារ​មនុស្សធម៌​ជាច្រើន​ដើម្បី​ជួយ​គាំពារ​​ជន​ភៀសខ្លួន​ខ្មែរ​​រាប់រយ​នាក់​ដែល​រត់​ភៀស​ខ្លួន​គេច​ចេញ​ពី​សង្គ្រាម​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឲ្យ​បាន​ទៅ​រស់នៅ​នៅ​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍។

ដោយសារ​តែ​មាន​ភាព​សកម្ម​យ៉ាង​ខ្លាំង​នៅក្នុង​ការ​បំពេញ​ការងារ​ក្នុង​នាម​ជា​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ដោយ​ផ្តោត​សំខាន់​ទៅ​លើ​ការ​លើក​កម្ពស់​សិទ្ធិ​ស្ត្រី និង​អភិបាលកិច្ច​ល្អ​លោកស្រី ធីតា ឃឹះ ដែល​នៅ​ពេល​នេះ​មាន​វ័យ ៦៤ ឆ្នាំ​អាច​ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ថា​គឺជា​ស្ត្រី​​ខ្មែរ​ម្នាក់​ដែល​ចូលរួម​ផ្លាស់ប្តូរ​ផ្នត់​គំនិត «ស្ត្រី​បង្វិល​ចង្ក្រាន​មិន​ជុំ» ឲ្យ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ស្ត្រី​ដែល​មាន​ភាព​ក្លាហាន​ហ៊ាន​ចូលរួម​នៅ​ក្នុង​កិច្ចការ​សង្គម និង​កិច្ចការ​នយោបាយ​មិន​ចាញ់​បុរស​ឡើយ​។

លោកស្រី ធីតា ឃឹះ ជា​នាយិកា​ប្រតិបត្តិ​អង្គការ​សីលការ​ចាប់​តាំងពី​ឆ្នាំ​ ១៩៩៧ រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន និង​ជា​អគ្គលេខាធិការ​នៃ​គណៈកម្មាធិការ​ដើម្បី​លើក​ស្ទួយ​ស្ត្រី​ក្នុង​វិស័យ​នយោបាយ​បាន​ចាកចេញ​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ថៃ​មុន​ឆ្នាំ​ ១៩៧៥ ជា​ប្រទេស​ដែល​ស្វាមី​របស់​លោកស្រី​បាន​បង្រៀន​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ AIT នៅ​ថៃ និង​ក្រោយ​មក​​លោកស្រី និង​ស្វាមី​ត្រូវ​បាន​ជ្រើសរើស​ឲ្យ​ចូល​ធ្វើការ​នៅ​ស្ថានទូត​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​បាងកក​លើ​បញ្ហា​ជន​ភៀសខ្លួន​។

លោកស្រី​ ធីតា ឃឹះ និយាយ​ថា៖ «ដោយ​សារ​ស្រុក​មាន​សង្គ្រាម​ស្វាមី​ដែល​​បង្រៀន​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភ្នំពេញ​ក៏​ដាក់​ឌឺម៉ង់​ទៅ​បង្រៀន​នៅ​សាលា​ AIT នៅ​ប្រទេស​ថៃ។ ប្តី​ខ្ញុំ​គាត់​មាន​សញ្ញាបត្រ​បណ្ឌិត​​ផ្នែក​គណិតសាស្ត្រ​មកពី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​។ នៅ​ពេល​ទៅ​ដល់​ AIT ខ្ញុំ​ក៏​បាន​រៀន​បណ្តើរ​ចេះ​អង់គ្លេស​ក៏​ធ្វើការ​ផ្នែក​សង្គមកិច្ច​ច្រើន​ និង​បន្ត​​មក​ក៏​ធ្វើការ​នៅ​ស្ថានទូត​អាមេរិក​ទាក់ទង​នឹង​ការ​ជួយ​ជនភៀសខ្លួន​ជាមួយ​ប្តី»។

នៅក្នុង​សម័យ​សង្គ្រាម​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ១៩៧៤ ដល់​ ១៩៧៩ ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​បាន​សម្រុក​​រត់​​​ភៀស​ខ្លួន​ទៅ​ព្រំដែន​ថៃ​ដើម្បី​​ស្វែងរក​ឱកាស​ចេញ​ទៅ​រស់នៅ​ប្រទេស​ទី​បី​។ លោកស្រី ធីតា ឃឹះ រំឭក​ថា​នៅ​អំឡុង​ពេល​ដែល​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​សម្រុក​ទៅ​ព្រំដែន​ថៃ​ «ដូច​ហែក​ឋិន» ការងារ​របស់​លោកស្រី​ត្រូវ​ធ្វើ​សម្ភាស​រៀបចំ​ឯកសារ និង​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ជន​ភៀសខ្លួន​នៅ​តាម​ទល់ដែន​ខ្មែរ-ថៃ​នោះ​។

លុះ​ដល់​ឆ្នាំ ១៩៧៩ លោកស្រី ធីតា ឃឹះ ក៏​បាន​ចាក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​ថៃ​ទៅ​កាន់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​តែ​ម្នាក់​ឯង​ជា​កន្លែង​ដែល​មិនមែន​គ្រាន់តែ​ជា​ការ​ទៅ​តាំង​លំនៅ​ថ្មី​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​គឺ​លោកស្រី​បាន​ផ្តួច​ផ្តើម​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​សហព័ន្ធ​ខ្មែរ​នៅ​អាមេរិក​រហូត​ដល់​ឈាន​ទៅ​បង្កើត​ជា​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​​មួយ​នៅ​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន​ដែល​លោកស្រី​មាន​តួនាទី​ជា​នាយិកា​ប្រតិបតិ្ត​អង្គការ​សភា​សម្ព័ន្ធ​ខ្មែរ​ជា​បណ្តុំ​អង្គការ​ខ្មែរ​ដែល​ផ្តល់​ការ​ប្រឹក្សា​លើ​គោល​នយោបាយ​ផ្សេងៗ​ទាក់ទង​នឹង​ការ​តាំង​លំនៅ​របស់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​នៅ​ទី​នោះ។

លោកស្រី​បាន​និយាយ​ថា៖ «ពួកគេ​បាន​ទៅ​រស់នៅ​ប្រទេស​គេ​ខ្ញុំ​មិន​ដែល​ណែនាំ​ឲ្យ​ពួកគេ​រស់​នៅ​ពឹង​តែ​ប្រាក់​ជំនួយ​របស់​គេ​ទេ​យើង​បាន​ឲ្យ​ពួកគេ​មាន​ការងារ​ធ្វើ​ពឹងពាក់​លើ​ខ្លួនឯង​ដោះស្រាយ​​បញ្ហា​ខ្លនឯង​។ អ៊ីចឹង​ភាគច្រើន​អ្នក​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ជួយ​មាន​ផ្ទះ​សម្បែង​រស់នៅ​ដោយ​ខ្លួនឯង​នៅ​រដ្ឋ San Antonio»។

ទោះបី​យ៉ាង​ណា​ស្ត្រី​រូប​នេះ​មិន​​មាន​បំណង​ចង់​រស់នៅ​លើ​ទឹកដី​ប្រទេស​ជឿន​លឿន​ស៊ីវិល័យ​ដូចជា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​រហូត​នោះ​ទេ។ ក្រោយពី​មាន​​សន្ធិសញ្ញា​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ក្នុង​ទស្សវត្សរ៍​ឆ្នាំ ៩០ លោកស្រី ធីតា ឃឹះ បាន​ធ្វើ​​ដំណើរ​វិល​ត្រឡប់​មក​ទឹកដី​កំណើត​វិញ​ដើម្បី​ពិនិត្យ​មើល​ថា​តើ​ខ្មែរ​នៅ​អាមេរិក​ដូច​រូប​លោកស្រី​អាច​ជួយ​អ្វី​បាន​ខ្លះ​ដល់​មាតុ​ប្រទេស​ដែល​ទើប​តែ​​ងើប​ចេញ​ពី​ភ្នក់​ភ្លើង​សង្គ្រាម​កាប់​សម្លាប់​រង្គាល​។

នៅពេល​នោះ​ហើយ​ដែល​អង្គការ​លោកស្រី​មាន​ជំនួយ​ពី​ទីភ្នាក់ងារ​អភិវឌ្ឍន៍​អាមេរិក (USAID) នៅ​កម្ពុជា​បាន​យក​អ្នក​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ពី​អាមេរិក​មក​ជួយ​ធ្វើការ​នៅ​កម្ពុជា។ «រឿង​សំខាន់​បំផុត​គឺ​បើក​វគ្គ​បង្រៀន​ភាសា​អង់គ្លេស... មិន​យក​លុយ​បន្ទាប់​មក​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៩៣ បង្រៀន​កុំព្យូទ័រ​ថ្នាក់​មូលដ្ឋាន​ដែល​ពេល​នោះ​មិន​សូវ​មាន​អ្នក​ដឹង​ថា​កុំព្យូទ័រ​ជា​អ្វី​ផង​ទេ»។ ការងារ​បន្ទាប់​គឺ​លោកស្រី​បាន​ជួយ​ដល់​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​កម្ពុជា​ឲ្យ​ចាប់ផ្តើម​ធ្វើ​សកម្មភាព​ដោយ​មាន​ផ្តល់​អ្នក​ស្ម័គ្រចិត្ត​ និង​ជួយ​បង្រៀន​ឲ្យ​ចេះ​រៀបចំ​គម្រោង​សំណើ​ផ្សេងៗ​ដើម្បី​ទទួល​ថវិកា​មក​អនុវត្ត​សកម្មភាព​។

លោកស្រី ធីតា ឃឹះ ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួល​ស្គាល់​ជា​ស្ត្រី​ខ្មែរ​ល្បី​ឈ្មោះ​ម្នាក់​ក្នុង​ការ​លើក​កម្ពស់​សិទ្ធិ​ស្ត្រី​ឲ្យ​ស្មើ​មុខមាត់​ជាមួយ​បុរស​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​តួនាទី​ស្ត្រី​ក្នុង​វិស័យ​នយោបាយ និង​ការ​ធ្វើ​សេចក្តី​សម្រេច​នានា​។

ចំពោះ​សកម្មភាព​ការងារ​របស់​អង្គការ​សីលការ​របស់​លោកស្រី​គឺ​បាន​ជួយ​បង្រៀន​បើក​វគ្គ​បណ្តុះ​បណ្តាល​ដល់​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​នានា​ដល់​ស្ថាប័ន​រដ្ឋ​ និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​អំពី​យេនឌ័រ​គណនេយ្យភាព​សង្គម និង​អភិបាលកិច្ច​ល្អ​ជាដើម​។

លោកស្រី ធីតា ឃឹះ កើត​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩៥១ នា​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ដែល​ឪពុក (ស្លាប់) ធ្លាប់​ជា​មន្ត្រី​រាជការ​​ចេះ​ភាសា​បារាំង​ស្ទាត់​ជំនាញ​បម្រើការ​ក្នុង​របប​សង្គម​រាស្ត្រ​និយម​ និង​មាន​ម្តាយ​ខ្មែរ​កាន់​សញ្ជាតិ​បារាំង​បច្ចុប្បន្ន​មាន​វ័យ​ ៩៧ ឆ្នាំ​កំពុង​រស់នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​បារាំង​។​

លោកស្រី​ជា​កូន​ទី ៨ ក្នុង​ចំណោម​បងប្អូន​ ១០ នាក់ (ស្លាប់​អស់ ៤ នាក់) បច្ចុប្បន្ន​មាន​តែ​ម្នាក់​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​រស់នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ជាមួយ​លោកស្រី​ចំណែក​ ៤ ​នាក់​ទៀត​សុទ្ធ​តែ​រស់នៅ​ប្រទេស​បារាំង​។ លោកស្រី​បាន​រៀបការ​ក្នុង​វ័យ ១៧ ឆ្នាំ ខណៈ​កំពុង​សិក្សា​នៅ​​វិទ្យាល័យ​ជាមួយ​ស្វាមី​ឈ្មោះ ឃិះ ជីវ ដែល​ជា​បណ្ឌិត​ផ្នែក​គណិតសាស្ត្រ​មកពី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ដំបូង​គេ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នោះ។ ស្វាមី​របស់​លោកស្រី​ដែល​ក៏​ធ្លាប់​ជា​ព្រឹទ្ធ​បុរស​មហាវិទ្យាល័យ​វិទ្យាសាស្ត្រ​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​ភ្នំពេញ​ផង​ដែរ​ហើយ​បាន​ចូលនិវត្ត​ហើយ​​នោះ​បច្ចុប្បន្ន​មាន​វ័យ ៧៦ ឆ្នាំ​។ អ្នក​ទាំង​ពីរ​មាន​កូន​ចំនួន​បី​នាក់​ស្រី​ម្នាក់​សុទ្ធតែ​រៀបការ​រួច​ និង​មាន​ចៅ ៧ នាក់ ដែល​ពួកគេ​សុទ្ធតែ​រស់នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក​គឺ​មាន​តែ​ចៅ​ប្រុស​ម្នាក់​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​រស់នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ជាមួយ​លោកស្រី​សព្វថ្ងៃ​។

លោកស្រី​ ធីតា ឃឹះ ដែល​បច្ចុប្បន្ន​មាន​វ័យ​ចំណាស់​សក់​ស្កូវ​​ស​ព្រាត​បាន​និយាយ​ថា៖ «យើង​មាន​កម្មវិធី​សម្រាប់​ស្ត្រី​វ័យ​ក្មេង​នៅ​ថ្នាក់​មូលដ្ឋាន​ក្នុង​ពេល​តែ​ពីរ​ឆ្នាំ​យើង​ឃើញ​គាត់​ហ៊ាន​ចេញ​មុខ​និយាយ​ក្នុង​វេទិកា​សាធារណៈ​ចុងក្រោយ​ធ្វើឲ្យ​គាត់​គឺជា​ស្ត្រី​វ័យ​ក្មេង​ដែល​មាន​សក្តានុពល​»​។

លោកស្រី​បាន​គូស​បញ្ជាក់​ថា​អង្គការ​របស់​លោកស្រី​គឺ​ធ្វើការ​ដោយ​​ឯករាជ្យ​ដើម្បី​ជួយ​សង្គម​ខ្មែរ។ បើ​ទោះបី​ជា​អង្គការ​របស់​លោកស្រី​ខំ​ធ្វើការ​ដោយ​ឯករាជ្យ​មិន​ចំណុះ​គណបក្ស​នយោបាយ ឬ​​ទទួល​រង​ឥទ្ធិពល​នយោបាយ​ពី​ក្រុម​ណា​មួយ ឬ​បក្ស​ណា​មួយ​ក៏​ដោយ ក៏​មិន​អាច​គេច​ផុត​ពី​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​​ឡើយ​។ «គឺ​គណបក្ស​នយោបាយ​ទាំង​សង​ខាង​ថា​យើង​លម្អៀង​ខាង​នេះ​ខាង​នោះ​ទោះ​យើង​ខំប្រឹង​ធ្វើ​កណ្តាល​យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ​។ អ៊ីចឹង​ជា​ការ​លំបាក​សម្រាប់​យើង»។

លោកស្រី​ ធីតា ធ្លាប់​​ចូលរួម​ដឹកនាំ​ក្នុង​យុទ្ធនាការ​ដង្ហែ​ដាក់​ញត្តិ​ជូន​រដ្ឋាភិបាល​ស្ថានទូត​នានា​នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​កាលពី​ដើម​ឆ្នាំ ២០១៤ តំណាង​ឲ្យ​អង្គការ​ប្រមាណ​ ១៦០ ដើម្បី​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដោះលែង​សកម្មជន​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្មករ​រោងចក្រ​ដែល​ត្រូវ​បាន​អាជ្ញាធរ​មាន​សមត្ថកិច្ច​ចាប់​ខ្លួន​ដោយ​អយុត្តិធម៌​ក្នុង​ការតវ៉ា​ទាមទារ​ឲ្យ​ដំឡើង​ប្រាក់ខែ​កម្មករ​រហូត​ដល់​មាន​ការ​បាញ់​ស្លាប់​កម្មករ​​ ៥ ​នាក់​នៅ​ផ្លូវ​វេងស្រេង​កាលពី​ចុង​ឆ្នាំ​ ២០១៤។

លោកស្រី​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា​៖ «អង្គការ​សីលការ​យើង​ធ្វើ​អ្វី​ដែល​គិត​ថា​វា​ត្រូវ​កសាង​ភាព​យុត្តិធម៌​បើ​យើង​មិន​ធ្វើ​នោះ​ជា​អង្គការ​គ្មានន័យ​ទេ​ក្បត់​តួនាទី​ជា​សង្គម​ស៊ីវិល​ដែល​រក្សា​ភាពយុត្តិធម៌។ យើង​មិន​ចេះ​តែ​ធ្វើ​តាម​រដ្ឋាភិបាល​នោះ​ឡើយ។ បើ​យើង​ឃើញ​ខុស​ហើយ​មិន​និយាយ​នោះ​អាប់ឱន​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល»​។

ដោយសារ​តែ​វ័យ​កាន់តែ​ចំណាស់​លោកស្រី​ ធីតា ឃឹះ មាន​គម្រោង​ផ្ទេរ​ចំណេះដឹង​គ្រប់គ្រង​តំណែង​ជា​ប្រធាន​អង្គការ​សីលការ​ទៅ​ឲ្យ​អ្នក​ជំនាន់​ក្រោយ​ក្នុង​រយៈពេល​មួយ ឬ​ពីរ​ឆ្នាំ​ខាង​មុខ​ទៀត​ហើយ​លោកស្រី​ចង់​មើល​ឃើញ​នូវ​ការ​សហការ​ពេញលេញ​ជាង​មុន​រវាង​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន​ក៏​ដូច​រដ្ឋាភិបាល​ជាមួយ​សង្គម​ស៊ីវិល។

លោកស្រី​គូសបញ្ជាក់​ថា​៖ «រដ្ឋាភិបាល​មិន​ត្រូវ​យក​សង្គម​ស៊ីវិល​ជា​សត្រូវ​ទេ​ព្រោះ​សង្គម​ស៊ីវិល​ប្រៀប​ដូចជា​ភ្នែក​ម្ខាង​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​ពី​អ្វី​ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​មាន​និង​អ្វី​​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​ខុស​ឆ្គង»។ លោកស្រី​បាន​បន្ថែម​ថា​ការ​និយាយ​ថា​សង្គម​ស៊ីវិល​គឺជា​គណបក្ស​ប្រឆាំង​គឺជា​ការ​យល់​ខុស៕

អត្ថបទគួរចាប់អារម្មណ៍