The Phnom Penh Post Search

Search form




Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - ព្រះ​រាជអាជ្ញា​ថា អ.វ.ត.ក គ្មាន​សម្ពាធ​ពី​រដ្ឋាភិបាល

ព្រះ​រាជអាជ្ញា​ថា អ.វ.ត.ក គ្មាន​សម្ពាធ​ពី​រដ្ឋាភិបាល

ព្រះ​រាជអាជ្ញា​ថា អ.វ.ត.ក គ្មាន​សម្ពាធ​ពី​រដ្ឋាភិបាល

131119_08
លោកជាង សុខា (ស្តាំ) និងលោក William Smith សហការី

ព្រះ​រាជអាជ្ញា​អន្តរជាតិ និង​អ្នក​ជំនាញ​ច្បាប់​ប្រហែល ១០០ នាក់ ដែល​បាន​ប្រមូល​ផ្តុំ​គ្នា​កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន​នៅ​ទីក្រុង Nuremberg ប្រទេស អាល្លឺម៉ង់ ដើម្បី​ចូល​រួម​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​ស្តីពី «ការ​កសាង​កេរ​ដំណែល បទ​ពិសោធ ពី​សាលាក្តី​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​អន្តរជាតិ​និង​តុលាការ​កូន​កាត់ ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​លោក​ស្រី ជា លាង សហ​ព្រះ​រាជអាជ្ញា​ជាតិ​និង​លោក William Smith សហ​ព្រះ​រាជអាជ្ញា​រង​អន្តរជាតិ​នៅ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា ក៏​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​សន្និសីទ​នេះ​ផង​ដែរ។ លោក Smith បាន​ឆ្លើយ​ទៅ​នឹង​សំណួរ​របស់​លោក ជាង សុខា នៃ ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍ អំពី​បទ​ពិសោធ​កេរ​ដំណែល និង​ការងារ​របស់​លោក​បច្ចុប្បន្ន នៅ​សាលាក្តី។

សំណួរ៖ តើ​លោក​បាន​រៀនសូត្រ​និង​ចែក​រំលែក​អ្វី​ខ្លះ​ជាមួយ​នឹង​ព្រះ​រាជអាជ្ញា​អន្តរជាតិ និង​អ្នក​ជំនាញ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ពី​សន្និសីទ​នេះ?

ចម្លើយ៖ ខ្ញុំ​គិត​ថា ចំណុច​សំខាន់​មួយ បញ្ហា​ដែល​ខាង​ភាគី​ជាតិ​របស់​តុលាការ​ត្រូវ​ដោះស្រាយ ក្នុង​ការ​កាត់​ទោស​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ខ្នាត​ធំ បញ្ហា​ដែល​តុលាការ​អន្តរជាតិ​ត្រូវ​ដោះស្រាយ និង​បញ្ហា​ដែល​តុលាការ​កូន​កាត់​ត្រូវ​ដោះស្រាយ ភាព​ស្រដៀង​គ្នា​រវាង​បញ្ហា​ទាំង​នោះ ហើយ​ដោយ​ចែក​រំលែក​បទ​ពិសោធ ចែក​រំលែក​សមត្ថភាព​ជម្នះ​លើ​បញ្ហា​ប្រឈម ខ្ញុំ​គិត​ថា វា​នឹង​ជួយ​យើង​ទាំង​អស់​គ្នា​នៅ​ទី​នេះ ពី​កម្ពុជា​នៅ អាហ្វ្រិក នៅ​តុលាការ​អន្តរជាតិ ដើម្បី​ពិនិត្យ​បញ្ហា​ដែល​គេ​មាន ហើយ​ព្យាយាម​ស្វែង​រក​ដំណោះស្រាយ ឬ​ស្វែង​រក​មធ្យោបាយ​ដើម្បី​ឲ្យ​ដំណើរការ​របស់​តុលាការ​ផ្ទាល់​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ។ ខ្ញុំ​យល់​ឃើញ​ថា វា​គឺជា​ការ​ល្អ​ប្រសើរ ដើម្បី​ប្រើ​ប្រាស់​នូវ​បទ​ពិសោធ របស់​អ្នក​ដទៃ​ទៀត។

សំណួរ៖ និយាយ​អំពី​កេរ​ដំណែល តើ​តុលាការ ដូចជា អ.វ.ត.ក នឹង​ក្លាយ​ជា​យ៉ាង​ម៉េច ពេល​វា​បញ្ចប់ ឬ​ប្រៀប​ធៀប​នឹង​តុលាការ​អន្តរជាតិ​ដទៃ​ទៀត?

ចម្លើយ៖ ខ្ញុំ​គិត​ថា ផ្នែក​មួយ​ចំនួន​នៃ​កេរ​ដំណែល​នេះ​នឹង​ដូចគ្នា​ភាគ​ច្រើន ហើយ​ផ្នែក​មួយ​ទៀត​នឹង​ផ្នែក​ផ្សេងៗ ហើយ​មូលហេតុ​ដែល​ផ្នែក​ដទៃ​ទៀត​នៃ​កេរ​ដំណែល​នឹង​ខុស​គ្នា ព្រោះ​កម្ពុជា​មាន​ស្ថានការណ៍​ពិសេស យើង​មាន​តុលាការ​កូន​កាត់​នៅ​កម្ពុជា បើ​ធៀប​នឹង​តុលាការ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​អន្តរជាតិ​នៅ​ទីក្រុង ឡាអេ ដូច្នេះ ឱកាស និង​លទ្ធភាព គឺ​ខុស​គ្នា​រវាង​តុលាការ​នីមួយៗ ប៉ុន្តែ កេរដំណែល​គឺជា​កេរ​ដំណែល​សំខាន់​សម្រាប់​តុលាការ​ទាំង​អស់។ ខ្ញុំ​គិត​ថា ការ​បញ្ចប់​និទ្ទណ្ឌភាព​ដោយ​យក​មេដឹកនាំ​សំខាន់ៗ​មក​កាត់​ទោស​ដែល​ទទួល ខុស​ត្រូវ​លើ​ឧក្រដិ្ឋកម្ម​ខ្នាត​ធំ ហើយ​ខ្ញុំ​គិត​ថា បង្កើត​ការ​ផ្សះផ្សា​ដល់​សហគមន៍ វា​ជា​ការ​ចាប់​ផ្តើម​ជួយ​កសាង​នីតិរដ្ឋ​ក្នុង​សង្គម​ទាំង​នោះ។ នៅ​កម្ពុជា ដោយ​ធ្វើ​ការ​ជាមួយ​នឹង​ចៅក្រម និង​មេធាវី​កម្ពុជា ហើយ​បុគ្គលិក​គាំពារ និង​បុគ្គលិក​តុលាការ ដែល​ខ្ញុំ​គិត​ថា ការ​ចែក​រំលែក​ចំណេះ​ដឹង​ទាំង​អស់​នេះ វា​នឹង​បាន​ទៅ​ដល់​អន្តរជាតិ ដល់​ប្រជាជន​កម្ពុជា ហើយ​អ្នក​វិជ្ជាជីវៈ​កម្ពុជា​ទាំង​នោះ​នឹង​យក​ជំនាញ​ទាំង​នោះ​ទៅ​អនុវត្ត​ក្នុង​តុលាការ​ក្នុង​ស្រុក ដើម្បី​ជួយ​បង្កើន​គុណភាព​នៃ​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ ដូច្នេះ ចំពោះ​ជន​រងគ្រោះ និង​ជន​ត្រូវ​ចោទ គោល​គំនិត​នៃ​ភាព​យុតិ្តធម៌​ត្រូវ​បាន​បំពេញ។ ខ្ញុំ​ក៏​គិត​ផង​ដែរ​ថា នៅ អ.វ.ត.ក លក្ខណៈ​ជា​សាធារណៈ​នៃ​ការ​កាត់​ទោស​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ពិភាក្សា​ដោយ​បើក​ចំហ ហើយ​ឥឡូវ​នេះ វា​ជា​ពេល​ត្រឹម​ត្រូវ​សម្រាប់​ប្រជាជន​ក្នុង​ការ​ធានា​ថា សិទិ្ធ​មនុស្ស​ត្រូវ​បាន​ការពារ ដោយ​មាន​សំឡេង​និយាយ​ជាមួយ​នឹង​រដ្ឋាភិបាល ជាមួយ​នឹង​អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​នេះ វា​ជា​ការ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ការ​ការពារ​សិទិ្ធ​មនុស្ស​ថែម​ទៀត​នៅ​កម្ពុជា។

សំណួរ៖ នៅ​សន្និសីទ គេ​ពិភាក្សា​អំពី​ឥទិ្ធពល​នយោបាយ​ក្នុង​ដំណើរការ​តុលាការ​ផង​ដែរ ចំពោះ អ.វ.ត.ក ដែល​លោក​ជា​ព្រះ​រាជអាជ្ញា តើ​លោក​មើល​ឃើញ​ឥទិ្ធពល​នយោបាយ​រាំង​ស្ទះ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​រឿង​ក្តី​របស់​លោក​ដែរ​ឬ​ទេ?

ចម្លើយ៖ ចម្លើយ​គឺ​ពិត​ជា​ទេ​ក្នុង​ន័យ​ដែល​យើង​បាន កាត់​ទោស​ក្នុង​រឿង​ក្តី ទី១ រឿង​ក្តី ដែល​យើង​ចង់​ធ្វើ​ការ​កាត់​ទោស យើង​កាត់​ទោស​មេ​ដឹក​នាំ​ជាន់​ខ្ពស់ ដែល​ទើប​តែ​បញ្ចប់​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​មុន។ ក្នុង​នីតិវិធី ខ្ញុំ​មិន​គិត​ថា មាន​ការ​ជ្រៀត​ជ្រែក​នយោបាយ​ខ្លាំង​ទេ ប៉ុន្តែ អ្វី​ដែល​យើង​អាច​និយាយ​បាន គឺ​ទាក់​ទង​នឹង​រឿង​ក្តី​ដទៃ​ទៀត គឺ​សំណុំ​រឿង ០០៣ និង ០០៤ ដែល​ជន​សង្ស័យ​បួន​នាក់​ផ្សេង​ទៀត ស្ថិត​ក្រោម​ការ​ស៊ើប​អង្កេត ហើយ​រដ្ឋាភិបាល​បាន​បង្ហាញ​ច្បាស់​ថា គេ​មិន​គិត​អំពី​រឿង​ក្តី​ទាំង​នោះ​ទេ។ ឥឡូវ​នេះ អ្នក​រាល់​គ្នា មាន​សិទិ្ធ និង​មតិ​យោបល់​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ដឹង ហើយ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ដឹង ពី​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ដែល​គេ​ចុះ​ហត្ថលេខា គឺ​មេធាវី និង​ចៅក្រម នៅ​តុលាការ​ត្រូវ​ធ្វើ​សកម្មភាព​ដោយ​ឯករាជ្យ។ គេ​មិន​ត្រូវ​ទទួល​យក​ការ​ណែនាំ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​ឬ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ទេ ហើយ​យើង​ជឿ​ជាក់​ថា គេ​គោរព​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នោះ បើ​ទោះ​បី​ជា​គេ​មាន​មតិ​យោបល់​ខុស​គ្នា​អំពី​ថា តើ​ត្រូវ​កាត់​ទោស​អ្វី។ ដូច្នេះ ខ្ញុំ​គិត​ថា មាន​គំនាប​នយោបាយ​ដោយ​មតិ​យោបល់​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​ដោយ​បុគ្គល​ក្នុង​រដ្ឋាភិបាល ប៉ុន្តែ​សម្ពាធ​នយោបាយ និង​ការ​ជ្រៀត​ជ្រែក​នយោបាយ​ជា​បញ្ហា​ដាច់​ដោយ​ឡែក​ពី​គ្នា ហើយ​ខ្ញុំ​គិត​ថា ដំណាក់កាល​នេះ ការ​ជ្រៀត​ជ្រែក​នយោបាយ​មិន​ធំ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​តុលាការ​មិន​អនុវត្ត​អាណតិ្ត​របស់​ខ្លួន​ទេ។

ក្នុង​សំណុំ រឿង ០០៣ និង ០០៤ បាន​ស៊ើប​អង្កេត​ហើយ ហើយ​យើង​នឹង​ដឹង​អំពី​លទ្ធផល​ស៊ើប​អង្កេត​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ ទោះ​បី​មាន​ដីកា​ចោទ ឬ​ដីកា​តម្កល់ ហើយ​តុលាការ​កម្ពុជា និង​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​នឹង​គោរព និង​គាំទ្រ​ទោះ​មាន​ដីកា​អ្វី​ក៏​ដោយ។

សំណួរ៖ សំណុំ​រឿង ០០២/០១ បាន​បញ្ចប់ ហើយ​សំណុំ​រឿង ០០២ នៅ​តែ​បន្ត និយាយ​អំពី​ជន​ជាប់​ចោទ​ដែល​ចាស់ និង​មាន​ជំងឺ តើ​លោក​ខ្លាច​ថា ជន​ជាប់​ចោទ​ទាំង​នេះ​នឹង​ស្លាប់​មុន​ពេល​បញ្ចប់​រឿង​ក្តី​ដែរ​ឬ​ទេ?

ចម្លើយ៖ ខ្ញុំ​គិត​ថា សំខាន់​ណាស់ ដែល​រឿង​ក្តី ០០២/០១ នេះ​បាន​បញ្ចប់​។ វា​សំខាន់​ណាស់ ហើយ​សំណាង​ល្អ ដែល​លោក នួន ជា និង​លោក ខៀវ សំផន នៅ​តែ​មាន​សម្បទា​ល្អ សម្រាប់​នីតិវិធី ប៉ុន្តែ វា​អាច​នឹង​មាន​គ្រោះថ្នាក់​ដែល​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ទាំង​ពីរ​អាច ស្លាប់ មុន​ពេល​ប្រកាស​សាលក្រម។ យើង​ចង់​ឲ្យ​ប្រកាស​សាលក្រម​ក្នុង​ពេល​ឆាប់ៗ ពេល​មាន​ការ​កាត់​ទោស​មួយ​ទៀត​ទាក់​ទង​នឹង​ជន​ជាប់​ចោទ​ទាំង​ពីរ​នេះ យើង​មិន​ឯកភាព​ជាមួយ​នឹង​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ ឲ្យ​មាន​ការ​កាត់​ទោស​ពីរ​លើក​ទេ យើង​បាន​និយាយ​ថា វា​គួរ​តែ​មាន​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​មួយ លើ​បទ​ឧក្រិដ្ឋ​ធ្ងន់​ធ្ងរ​បំផុត ដែល​កំពុង​កាត់​ទោស​ក្នុង​រឿង​ក្តី ទី១ ដែល​មិន​ត្រូវ​គាំទ្រ​នៅ​ចុង​បញ្ចប់ ដូច្នេះ វា​សំខាន់​ដែល​នីតិវិធី​បន្ត យើង​ត្រូវ​ចាប់​ផ្តើម​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​មួយ​ទៀត​ប្រសិន​បើ​ជន​ជាប់​ចោទ ម្នាក់​ឬ​ពីរ​នាក់​ស្លាប់ ក្នុង​អំឡុង​នីតិវិធី​នោះ ឬ​មុន​ពេល​ចាប់ផ្តើម​នីតិវិធី ខ្ញុំ​មិន​គិត​ថា វា​ជា​បរាជ័យ​ទេ។

សំណួរ៖ សំណុំ​រឿង ០០៣ និង ០០៤ កំពុង​ស៊ើប​អង្កេត ប៉ុន្តែ វា​ហាក់​ដូច​ជា​ខាង​ព្រះ​រាជអាជ្ញា​កម្ពុជា​រាំង​ស្ទះ​នីតិវិធី ដូច្នេះ តើ​លោក​គិត​ថា រឿង​ក្តី​ទាំង​នេះ​នឹង​អាច​ចេញ​ហើយ​ជន​សង្ស័យ​ថែម​ទៀត​នឹង​ត្រូវ​ចោទ​ប្រកាន់​ដែរ​ឬ​ទេ?

ចម្លើយ៖ លោក​អ្នក​ត្រូវ​យល់​ថា ភាគី​កម្ពុជា​មិន​សកម្ម​ក្នុង​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​សំណុំ​រឿង ០០៣ និង ០០៤ ដែល​គួរ​ឲ្យ​ច្បាស់​លាស់ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​គិត​ថា វា​ហួស​ហេតុ​ពេក​ហើយ ដែល​និយាយ​ថា ភាគី​កម្ពុជា​នៅ​តុលាការ ឬ​តុលាការ​កម្ពុជា​រាំង​ស្ទះ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត ខណៈ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​កំពុង​បន្ត អ្នក​ស៊ើប​អង្កេត​កំពុង​បំពេញ​ការងារ​សាក​សួរ​សាក្សី ប្រមូល​ភ័ស្តុតាង ដូច្នេះ ដំណើរការ​ស៊ើប​អង្កេត​មិន​ត្រូវ​បាន​រាំង​ស្ទះ​ទេ ហើយ​វា​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​យ៉ាង​សកម្ម​ដោយ​ភាគី​ជាតិ​នៅ​តុលាការ។ ថា​តើ​មាន​អ្វី​ខ្លះ​កើត​ឡើង​ចំពោះ​រឿង​ក្តី​នេះ យើង​ត្រូវ​តែ​រង់​ចាំ​រហូត​ដល់​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​បាន​បញ្ចប់ ហើយ​យើង​រំពឹង​ថា​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​គួរ​តែ​បញ្ចប់​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ៕ TK

អត្ថបទគួរចាប់អារម្មណ៍