The Phnom Penh Post Search

Search form




Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - អ្វី​ជា​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​និង​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ពេល​ណា?




អ្វី​ជា​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​និង​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ពេល​ណា?

អ្វី​ជា​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​និង​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ពេល​ណា?

131025_08
លោកមេធាវី អីុវ ប៉ូលី ជាសមាជិកគណៈមេធាវីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា គឹម សារុំ

បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី គឺជា​ការ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​តាម​ផ្លូវ​តុលាការ ចំពោះ​ភាគី​ដែល​មាន​សិទ្ធិ ឬ​នឹង​អាច​ទទួល​បាន​សិទ្ធិ​នេះ​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់ ដោយ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​នេះ​តាម​ផ្លូវ​តុលាការ។ ដើម្បី​យល់​កាន់​តែ​ច្បាស់​ពី​បណ្តឹង​នេះ លោក​មេធាវី អ៊ីវ ប៉ូលី ជា​សមាជិក​គណៈ​មេធាវី​នៃ​ព្រះ​រាជាណាចក្រ កម្ពុជា បាន​ផ្តល់​កិច្ច​សម្ភាស​និង​ធ្វើ​ការ​បក​ស្រាយ​តាម​ខ្លឹមសារ​ច្បាប់ អំពី​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​នេះ ដែល​មាន​ខ្លឹមសារ​ដូច​ខាង​ក្រោម៖

តើ​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​មាន​ប៉ុន្មាន​ប្រភេទ?

ប្រសិន​បើ​យើង​សង្កេត បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​នៅ​ក្នុង​ន័យ​ច្បាប់ យើង​អាច​បែង​ចែក​ជា ៣ ប្រភេទ គឺ​បណ្តឹង​ទាមទារ​តាវកលិក បណ្តឹង​ទាមទារ​បញ្ជាក់​ពី​អត្ថិភាព ឬ​អត្ថិភាព​នៃ​សិទ្ធិ​បណ្តឹង​ទាមទារ​ឲ្យ​បង្កើត​ការ​កែប្រែ​ឬ​រម្លត់​ទំនាក់​ទំនង​គតិយុត្តិ។ ក្រៅ​ពី​បណ្តឹង​ទាំង ៣ ប្រភេទ​នេះ យើង​ឃើញ​បណ្តឹង​មួយ​ទៀត ដែល​ហៅ​ថា បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​ដែល​មិន​មែន​ជា​បណ្តឹង។

-បើ​សង្កេត​ឲ្យ​ងាយ​យល់​ពី​ខ្លឹមសារ​នេះ បណ្តឹង​ទាមទារ​តាវកលិក គឺជា​បណ្តឹង​ទាមទារ​ឲ្យ​ធ្វើ​សកម្មភាព​ជា​សម្ងាត់​មួយ បណ្តឹង​ទាមទារ​មិន​ឲ្យ​ធ្វើ​សកម្មភាព​ជា​សម្ងាត់​មួយ និង​បណ្តឹង​ទាមទារ​ឲ្យ​បុគ្គល​ដែល​អាច​បុគ្គល​ចលនវត្ថុ ឬ​បុគ្គល​អចលនវត្ថុ។ ជា​ឧទាហរណ៍ៈ បណ្តឹង​ទាមទារ​ឲ្យ​ប្រគល់​ប្រាក់​និង​ទាមទារ​ឲ្យ​ប្រគល់​អចលនវត្ថុ បណ្តឹង​ទាមទារ​ឲ្យ​ប្រគល់​ចលនវត្ថុ...។​បើ​និយាយ​ពី​ការ​ធ្វើ​សកម្មភាព មាន​ដូចជា បណ្តឹង​ទាមទារ​ឲ្យ​បញ្ឈប់​ការ​រំខាន​របស់​អ្នក​ជិត​ខាង​ជា​អាទិ៍។​បើ​យើង​សង្កេត អំពី​បណ្តឹង​ទាមទារ​បញ្ជាក់​ពី​អត្ថិភាព ឬ​ភាព​មាន​សិទ្ធិ​គឺ​សំដៅ​ទៅ​លើ​ការ​ទាមទារ​បញ្ជាក់​ពី​សិទ្ធិ​របស់​ខ្លួន ចំពោះ​វត្ថុ​មួយ​ជាក់លាក់ ដូចជា​បណ្តឹង​ទាមទារ​បញ្ជាក់​ពី​វត្ថុ​របស់​ខ្លួន ខណៈ​មាន​ការ​រំខាន​ពី​ភាគី​ណា​មួយ​ដែល​ខ្លួន​កំពុង​តែ​កាន់​កាប់​និង​ធានា​សិទ្ធិ​របស់​ខ្លួន​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់​គឺ​បុគ្គល​នោះ​អាច​ធ្វើ​បណ្តឹង​នេះ​ដើម្បី​បញ្ជាក់​ពី​កម្មសិទ្ធិ ខ្លួន​តាម​ផ្លូវ​តុលាការ។ ប្រសិន​បើ​យើង​និយាយ​អំពី​បណ្តឹង​ទាមទារ​បង្កើត​ការ​កែ ប្រែ​ឬ​រម្លត់​ឬ​បង្កើត​នូវ​ទំនាក់​ទំនង​គតិយុត្តិ ឧទាហរណ៍ៈ បណ្តឹង​លែងលះ បណ្តឹង​លុប​ចោល​អាពាហ៍​ពិពាហ៍ និង​បណ្តឹង​មោឃភាព​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​ជា​អាទិ៍។ នេះ​គឺ​សុទ្ធ​តែ​ជា​បណ្តឹង​ដែល​កើត​ពី​សកម្មភាព​នៃ​បណ្តឹង​ដែល​កើត​មាន​ជា​ញឹក​ញាប់​ក្នុង​ជីវភាព​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​របស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ។

ក្រៅ​ពី​នេះ​នៅ​មាន​បណ្តឹង​មួយ​ប្រភេទ​ទៀត​ហៅ​ថា បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​ដែល​មិន​មែន​ជា​បណ្តឹង​មាន​ការ​ដាក់​ពាក្យ​សុំ​បង្កើត​របប​ស្មូម​កូន ការ​ដាក់​ពាក្យ​សុំ​បង្កើត​អាណាព្យាបាល​ទូទៅ ការ​ដាក់​ពាក្យ​សុំ​បង្កើត​អាណាព្យាបាល​សម្រាប់​អនីតិជន និង​ការ​ដាក់​ពាក្យ​សុំ​ប្រកាស​ការ​បាត់​ខ្លួន ជា​អាទិ៍ ទាំង​នេះ ហៅ​ថា បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី ដែល​មិន​មែន​ជា​ពាក្យ​បណ្តឹង។

តើ​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​ប្រភេទ​ណា​ដែល​កើត​មាន​ជា​ញឹក​ញាប់​នៅ​តុលាការ?

បើ​យើង​ពិនិត្យ​មើល​ពី​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​ដែល​កើត​មាន​ជា​ញឹក​ញាប់​ក្នុង​សង្គម​នា បច្ចុប្បន្ន គឺ​មាន​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​វិវាទ​ដីធ្លី​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​អះអាង​ពី​កម្មសិទ្ធិ​និង​បណ្តឹង​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​អនុវត្ថ​ខ្លឹមសារ​នៃ​កិច្ច​សន្យា​ដូចជា ការ​ខ្ចី​ប្រាក់​ការ​ធ្វើ​កិច្ច​សន្យា​ជួល​ការ​ផ្ទេរ​ប្រាក់ និង​កិច្ចសន្យា​បញ្ចាំ​ជាដើម។ មួយ​ទៀត​ក៏​យើង​ឧស្សាហ៍​ឃើញ​ដែរ​ដូចជា​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​លែងលះ ការ​គ្រប់​គ្រង​កូន​និង​ការ​បែង​ចែក​ទ្រព្យ​រួម។

តើ​ត្រូវ​ដោះស្រាយ​ដូចម្តេច​នៅ​ពេល​ដែល​មាន​បញ្ហា​នេះ​កើត​ឡើង?

នៅ​ពេល​មាន​បញ្ហា​ទាំង​នេះ​កើត​ឡើង អ្វី​ដែល​ភា​គី​វិវាទ​គួរ​យល់​ដឹង​គឺ​សិទ្ធិ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ដោយ​ច្បាប់​របស់​ភាគី។ នៅ​ពេល​ដែល​ភាគី​យល់​ដឹង​ពី​សិទ្ធិ​របស់​ខ្លួន​តាម​ផ្លូវ ច្បាប់ មាន​ន័យ​ថា ភាគី​បាន​យល់​អំពី​អ្វី​ដែល​ខ្លួន​ឯង​ធ្វើ​បាន ក្នុង​កម្រិត​ដែល ច្បាប់​ទទួល​ស្គាល់។ ការ​យល់​ដឹង​ពី​ខ្លឹមសារ​នៃ​សិទ្ធិ​ច្បាប់ គឺ​មាន​សារៈ​សំខាន់​ណាស់។ ភាគី​ខ្លះ​មិន​មាន​ការ​យល់​ច្បាស់​ពី​ច្បាប់​នេះ​ហេតុ​នេះ​គប្បី​ទទួល​ការ​ពិគ្រោះ​យោបល់​ជាមួយ​អ្នក​ដែល​មាន​ជំនាញ​ផ្នែក​ច្បាប់​នេះ​ឬ អ្នក​យល់​ដឹង​ពី​ច្បាប់​មាន​មេ​ក្រុម មេ​ភូមិ មេ​ឃុំ ជាដើម។ មេធាវី គណៈ​មេធាវី ឬ​សេវាកម្ម​ច្បាប់​មួយ​អាច​ជួយ​ផ្តល់​យោបល់​ផ្នែក​ផ្លូវ​ច្បាប់ ចំពោះ​បុគ្គល​ទាំង​នោះ​បាន។ ដូច្នេះ​នៅ​ពេល​ដែល​គាត់​យល់​ពី​ខ្លឹមសារ​នៃ​សិទ្ធិ​នេះ​ហើយ គាត់​អាច​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​របស់​គាត់​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ ឬ​គាត់​អាច​អនុវត្ត​សិទ្ធិ តាម​ផ្លូវ​តុលាការ ខណៈ​មាន​ការ​បំពាន​សិទ្ធិ ឬ​មាន​ការ​រំលោភ​បំពាន​នៅ​តែ​បន្ត។

តើ​មេធាវី​មាន​តួនាទី​ដូចម្តេច​ខ្លះ​ដែរ​នៅ​ក្នុង​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​នេះ?

មេធាវី​មាន​តួនាទី​សកម្ម​បំផុត នៅ​ក្នុង​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី។ មេធាវី ជា​អ្នក​ធ្វើ​សកម្មភាព​រាល់​ឯកសារ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​ជាមួយ​នឹង​បណ្តឹង។ មេធាវី​អាច​ជា​អ្នក​ដាក់​ពាក្យ​បណ្តឹង អាច​ជា​អ្នក​រៀបចំ​ឯកសារ​មេធាវី​ជា​អ្នក​ឆ្លើយ​ដោះសារ ឆ្លើយ​ការពារ ឬ​ជា​អ្នក​ផ្តល់​យោបល់​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់ ដើម្បី​ឲ្យ​ភាគី​យល់​ដឹង​ពី​ខ្លឹមសារ​ច្បាប់​នោះ​បាន​ច្បាស់​លាស់។ មេធាវី​ជា​អ្នក​បង្ហាញ​ផ្លូវ ដើម្បី​ឲ្យ ភាគី​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​នោះ​ពេញ​លេញ ត្រឹម​ត្រូវ មាន​ភាព​សុចរិត ចំពោះ​បណ្តឹង​របស់​ខ្លួន។

ជា​ឧទាហរណ៍​មួយ​ប្រសិន​អ្នក​ខ្ចី​ប្រាក់​មិន​ព្រម​សង​តើ​ម្ចាស់​បំណុល​គួរ​ធ្វើ​ដូចម្តេច?

ប្រសិន​បើ​មាន​ករណី​ការ​ខ្ចី​បុល​កើត​ឡើង​ហើយ​ម្ចាស់​បំណុល​មិន​សង​តាម​កំណត់​ទេ ជំហាន ទី១ ដែល​ម្ចាស់​បំណុល​ត្រូវ​ធ្វើ គឺ​ដាស់តឿន​និង​កំណត់​ពេល​សង​ជា​ថ្មី ដែល​អាច​មាន​មួយ​សប្តាហ៍​ឬ ១០ ថ្ងៃ​ជាដើម។ បើ​កូន​បំណុល​ហាក់​គ្មាន​ឆន្ទៈ​សង ហើយ​មាន​ការ​បំពាន​កាន់​តែង​ខ្លាំង​ពេល​នោះ​យើង​អាច​ពិគ្រោះ​ជាមួយ​អ្នក​ច្បាប់ ដើម្បី​ធ្វើ​វិធានការ​បន្ត។​ដូច​ជា​ការ​ប្តឹង​ទៅ​តុលាការ​ជាដើម​ហើយ​ជា​ទូទៅ​អ្នក​ច្បាប់​តែង​ផ្តល់​យោបល់​ទៅ​ម្ចាស់​បំណុល ពី​ចំនួន​សង​ឬ​កូន​បំណុល​មាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​លក់​ឡៃឡុង​តាម​ផ្លូវ​តុលាការ​ដើម្បី​សម្រេច​សិទ្ធិ​របស់​ម្ចាស់​បំណុល​ដែរ​ឬ​ទេ? ចំណុច​នេះ​មាន​សារៈ​សំខាន់ ប្រសិន​បើ​ប្តឹង​ទៅ​តុលាការ​ហើយ​កូន​បំណុល​គ្មាន​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​សង​ទេ ទោះ​បី​យើង​ឈ្នះ​ក្តី​ក៏​ដោយ ក៏​យើង​មិន​ដឹង​ថា​យក​សាលក្រម​នោះ​ឬ​យក​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​ទៅ​អនុវត្ត​ដើម្បី​រឹប​អូស​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​កូន​បំណុល​ដូចម្តេច​ដែរ។ មាន​ន័យ​ថា បើ​កូន​បំណុល ជំពាក់​លុយ ១ ម៉ឺន​ដុល្លារ​យើង​អាច​យល់​ដឹង​ពី​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​របស់​កូន​បំណុល​មាន​ដូចជា ផ្ទះ ឡាន​ឬ​លុយ​នៅ​ក្នុង​ធនាគារ ជា​អាទិ៍ វិធានការ​ដែល​យើង​ត្រូវ​ធ្វើ​មុន​គេ គឺ​ពាក់ព័ន្ធ​ជាមួយ​នឹង​ប្រព័ន្ធ​រក្សា​ការពារ។ ដើម្បី​រឹប​អូស​ទ្រព្យ​របស់​កូន​បំណុល​ទុក​ធានា​សង​សិទ្ធិ​លើ បំណុល​របស់​យើង​នៅ​ពេល​ដើម​បណ្តឹង​របស់​យើង​បាន​ចប់​សព្វ​គ្រប់។

បើ​សិន​ជា​គេ​រំលោភ​កាន់​កាប់​ដី​របស់​យើង​តើ​ម្ចាស់​ដី​ត្រូវ​ធ្វើ​ដូចម្តេច​ដើម្បី​ការពារ?

បើ​មាន​ការ​រំលោភ​បំពាន​លើ​ដី​ជា​កម្មសិទ្ធិ​ស្រប​ច្បាប់ មាន​របង​ត្រឹម​ត្រូវ​និង​មាន​ប្លង់ កម្មសិទ្ធិ ជាដើម។ ក្នុង​ករណី​នេះ​យើង​អាច​ប្រើ​សិទ្ធិ យើង​តាម​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​រដ្ឋប្បវេណី និង​តាម​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ ផង​ដែរ។ បើ​យើង​សម្លឹង​ទៅ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​រដ្ឋប្បវេណី​យើង​អាច ឲ្យ​គេ​បញ្ឈប់​សកម្មភាព​រំលោភ​បំពាន​នេះ ហើយ​អាច​ជូន​ដំណឹង​ដល់​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន​ដូចជា មេភូមិ មេឃុំ ជាដើម។ នៅ​ពេល​គ្មាន​ការ​សម្រប​សម្រួល​ឬ​មាន​ដែរ​តែ​មិន​ទទួល​បាន​លទ្ធផល វិធានការ​បន្ទាប់​ដែល​យើង​អនុវត្ត គឺ​ការ​យល់​ដឹង​ពី​ខ្លឹមសារ​ច្បាប់ ដែល​ជា​សិទ្ធិ​របស់​យើង​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់ ហើយ​អ្នក​ជំនាញ​ច្បាប់​គួរ​តែ​ជា​ទីប្រឹក្សា​របស់​យើង។ បន្ទាប់​មក យើង​អនុវត្ត​តាម​ផ្លូវ​តុលាការ ហើយ​មេធាវី​គឺជា​ទីប្រឹក្សា​ដ៏​ល្អ​មួយ។ ភាព​ច្បាស់​លាស់​ចំពោះ​អយ្យការ ភាព​ច្បាស់​លាស់​ចំពោះ​ការ​រៀបចំ​សិទ្ធិ​ភាព​ច្បាស់​លាស់​ចំពោះ​ការ​អះអាង​សិទ្ធិ គឺជា​ចំណុច​នៃ​ភាព​ជោគជ័យ។

ក្នុង​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី​តើ​មេធាវី​មាន​អ្វី​កំពុង​ប្រឈម​ទេ?

បញ្ហា​ប្រឈម​ជា​ទូទៅ គឺ​ទី១ ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ការ​អនុវត្ត​ខ្លឹមសារ​នៃ​មាត្រា​ច្បាប់​ដែល​មាន​កំណត់​ក្នុង​ក្រម​រដ្ឋប្បវេណី​ក៏​ដូចជា​ក្នុង​ក្រម​នីតិវិធី​រដ្ឋប្បវេណី នេះ​គឺ​ប្រឈម​នឹង​ការ​បកស្រាយ​ផ្ទុយ​គ្នា​ពី​បញ្ហា​ច្បាប់។ បញ្ហា ទី២ គឺ​ការ​អនុវត្ត​មិន​ទាន់​បាន​ពេញលេញ​ជា​លក្ខណៈ​ទូទៅ​លើ​ខ្លឹមសារ​ច្បាប់​នីមួយៗ មួយ​ទៀត​ដែល​ឧស្សាហ៍​ជួប​ប្រទះ គឺ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ឯកសារ​ដែល​ជា​មូលដ្ឋាន​នៃ​ភ័ស្តុតាង​ជាដើម​នៅ​ក្នុង​ការ​សម្រេច​ពី​សិទ្ធិ៕

អត្ថបទគួរចាប់អារម្មណ៍