The Phnom Penh Post Search

Search form

Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - អវត្តមាន​នៃ​សំណង់​ស្ពាន​បុរាណ​ ដែល​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ មិន​បាន​ចាប់​អារម្មណ៍




អវត្តមាន​នៃ​សំណង់​ស្ពាន​បុរាណ​ ដែល​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ មិន​បាន​ចាប់​អារម្មណ៍

Content image - Phnom Penh Post
ស្ពាន​តាអុង ដែល​បន្សល់​ទុក​តាំង​ពី​សម័យ​អង្គរ រហូត​មក​ទល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ។ រូបថត សហការី

អវត្តមាន​នៃ​សំណង់​ស្ពាន​បុរាណ​ ដែល​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ មិន​បាន​ចាប់​អារម្មណ៍

នៅ​តាម​បណ្តោយ​ផ្លូវ​ជាតិ​៦ ពី​រាជធានី​ភ្នំពេញ ឆ្ពោះ​ទៅ​ខេត្ត​បន្ទាយ​មានជ័យ ដោយ​ឆ្លង​កាត់​ខេត្ត​កំពង់ធំ និង​សៀមរាប បណ្តា​ស្ពាន​បុរាណ​ជាង​១០០​ស្ពាន​ទាំង​តូច​ទាំង​ធំ ដែល​បាន​សាងសង់​នៅ ក្នុង​សម័យ​អង្គរ ដោយ​ស្ពាន​ខ្លះ​ពី សតវត្សរ៍​ទី​១០ មក​ដល់​ចុង​សតវត្សរ៍​ទី​១៤ ក្នុង​រជ្ជកាល​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ជាច្រើន​អង្គ រួម​ទាំង​ព្រះបាទ​ ជ័យ​វរ្ម័នទី​៧ ផង​ដែរ​។

តាម​ប្រសាសន៍​របស់​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ផ្នែក​បុរាណ​វិទូ និង​ជា​អនុប្រធាន​ការិយាល័យ​អាជ្ញាធរ​អប្សរា លោក អ៊ឹម សុខរិទី្ធ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​៖ «​សព្វ​ថ្ងៃ​ស្ពាន​ទាំង​អស់​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ថ្មី ដែល​មិន​មែន​ជា​ឈ្មោះ​ដើម​ពី​បុរាណ​ទេ​ដោយ​មិនមាន​នូវ​ឯកសារ​ជាក់លាក់​ណាមួយ​បញ្ជាក់​បាន ហើយ​ឈ្មោះ​របស់​ស្ពាន​នីមួយៗ​ប្រជា​ជន​បាន​ហៅ​ទៅ​តាម​ស្ថានភាព​ជាក់ស្តែង​តាម​ភូមិ ឃុំ​នីមួយៗ ធម្មជាតិ និង​រូបរាង​របស់​ស្ពាន​»។

លោក​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ៖ «​ឧទាហរណ៍​ដូចជា​ស្ពាន​ដែល​មាន​រូប​រាង និង​ទំហំ​តូច គេ​ហៅ​ស្ពាន​ក្មេង ស្ពាន​ដែល​នៅ​ចំ​មុខ​ទឹក​ហូរ​គេ​ហៅ​ស្ពាន​មេម៉ាយ​ដោយ​សារ​ទឹក​ហូរ​ចុះទៅ​បាត់​មិន​ត្រឡប់ និង​ក្រៅពី​ស្ពាន​ទាំង​ពីរ​ប្រភេទ​នេះ គឺ​ដាក់​ឈ្មោះ​ទៅ​តាម​ភូមិ​ឃុំ»។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​បន្ថែម​ថា ក្នុង​ចំណោម​ស្ពាន​ទាំង​នោះ មាន​ស្ពាន​វែង​មួយ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​ជី​ក្រែង នៃ​ទីប្រជុំជន​ភូមិ​កំពង់ក្តី តាម​បណ្តោយ​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​៦ គឺ​ស្ពាន​ព្រះ​ទិស​ដែល​ជា​ទូទៅ​គេ​ហៅ​ថា​ស្ពាន​កំពង់ក្តី ក្នុង​ការ​កត់ត្រា​កាលពី​ចុង​សតវត្សរ៍​ទី​១៩ ដោយ​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ជន​ជាតិ​បារាំង​ម្នាក់​។ ការហៅ​នេះ គឺ​ដោយ​សារ​នៅ​ទីតាំង​នោះ​មាន​វត្ត​​មួយ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា ឧបទិ្ទស ឬ​ព្រះ​ទិស ឬ​ទិស​ខាង​កើត។

តាម​ការ​ស្រាវជ្រាវ​ស្ពាន​ទាំង​អស់​មិនមែន​សាងសង់​ក្នុង​ពេល​តែ​មួយ​ទាំង​ស្រុង​ទេ ដោយ​មិន​មាន​សិលាចារឹក​ណា​ជា​ភស្តុតាង ប៉ុន្តែ​តាម​ការ​វិភាគ​ទៅ​លើ​ទិន្នន័យ​ផ្សេងៗ​ដូចជា ដី សម្ភារ​ប្រើ​ប្រាស់​បាន​បន្សល់​ទុក​ដែល​ប្រទះ​ឃើញ​នៅ​ពេល​ស្រាវជ្រាវ​នៅ​ទីកន្លែង​ផ្ទាល់ យើង​យល់​ឃើញ​ថា ស្ពាន​ខ្លះ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​សាងសង់​តាំង​ពី​សតវត្សរ៍​ទី​១០​មកដល់​ចុង​សតវត្សរ៍​ទី​១៤​។

លោក​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ការ​រក្សា​ស្ពាន​នេះ​មិន​មែន​ធ្វើ​តែ​ម្តង​នោះ​ទេ ដោយ​មាន​ការ​ជួស​ជុស និង​ថែទាំ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ពី​មួយ​ឆ្នាំ​ទៅ​ឆ្នាំ។

នៅ​តាម​បណ្តាញ​គមនាគមន៍​បុរាណ​សម័យ​អង្គរ មាន​ចំនួន​ជាង​១០០​ស្ពាន ដែល​បាន​កត់​ត្រា​ពី​ទ្រង់ទ្រាយ​ពី​ការ​ស្រាវជ្រាវ​តាម​បណ្តោយ​ផ្លូវ​៥ ​ទៅ​៦​ខ្សែ​នោះ​។ ដោយ​មាន​ស្ពាន​ខ្លះ​ត្រូវ​បាន​កប់​ទៅ​វិញ​នៅ​ពេល​ដែល​ធ្វើ​ផ្លូវ​ថ្មី​ដូច​ជា​ផ្លូវជាតិ​លេខ​៦​នេះ​ជា​ដើម មាន​ស្ពាន​ចំនួន​បី​ដែល​គេ​កប់​ទៅវិញ​ដោយ​សារ​គ្រឹះ​បាក់បែក និង​ទ្រុឌ​ទ្រោម​ខ្លាំង ហើយ​ស្ពាន​បុរាណ​ខ្លះ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ផ្លូវ​វាង​។

ប៉ុន្តែ​លោក សុខ​រិទ្ធី បាន​ឲ្យ​ដឹងថា​៖ «​ផ្លូវ​ថ្មី​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​ជា​ផ្លូវ​បុរាណ​ពី​ដើមពី​ខេត្ត​សៀមរាប ទៅ​ដល់​កំពង់ធំ ដែល​ស្ទើរ​តែ​៨០​ភាគរយ​ជា​ផ្លូវ​បុរាណ​»​។

ការ​ស្រាវជ្រាវ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០០៥ ជាមួយ​ដៃគូ​អន្តរជាតិ​ជាមួយ​ភាគី​អ្នក​ស្រាវ​មកពី​ថៃ​រួមគ្នា​រហូត​ដល់​បច្ទុប្បន្ន ដោយ​វិធីសាស្ត្រ​នៃ​ការស្រាវជ្រាវ គឺ​ផ្អែក​លើ​បុរាណវិទ្យា។

ទៅ​លើ​ផ្នែក​បុរាណវិទ្យា​សិលា​ចារឹក កំណត់​ហេតុ​ចាស់ៗ ដូច​ជា​ផែនទី​ចាស់ៗ រូបថត​ពី​លើ​អាកាស​ចាស់ៗ និង​ឯកសារ​មួយ​ចំនួន ហើយ​តាម​នរវិទ្យា​ដោយ​ជួប​ពិភាក្សា​ជាមួយ​ប្រជាជន​ដើម​លើ​ប្រទេស​កម្ពុជា ថៃ ឡាវ និង​វៀតណាម​។

តាម​ទិន្នន័យ​នៃ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០០៥​រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ ស្ពាន​បុរាណ​ទាំង​នោះ​ស្ថិត​នៅ​រាយប៉ាយ​តាម​ខ្សែ​ផ្លូវ​តាម​ភូមិ​ឃុំ​ក្នុង​ខេត្ត​នីមួយៗ ប៉ុន្តែ​បណ្តុំ​ស្ពាន​បុរាណ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​លើ​ដង​ផ្លូវ​គឺ​ចេញ​ពី​រាជធានី​អង្គរ​ទៅ​ក្រុង​ភិម៉ៃ ក្នុង​ដី​ប្រទេស​ថៃ​បច្ទុប្បន្ន​។ ស្ពាន​ថ្ម​បុរាណ​ដែល​យើង​បាន​ស្រាវជ្រាវ​ឃើញ​ជាង​១០០​ស្ពាន​ហ្នឹង​មាន​តែ​នៅ​ដី​ប្រទេស​កម្ពុជា​បច្ទុប្បន្ន ពុំ​មាន​វត្ត​មាន​នៅ​លើដី​ប្រទេស​ថៃ ប្រទេស​ឡាវ ឬ​ដី​ចំប៉ា​ពី​បុរាណ​(​ប្រទេស​វៀតណាម​បច្ចុប្បន្ន​)​ទេ​។

លោក​បាន​ពន្យល់​ថា វត្ថុ​ធាតុ​ដើម ឬ​សម្ភារ​សំណង់​នៃ​ការ​សាង​សង់​សំណង់​ស្ពាន​បុរាណ​ទាំង​នេះ​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ដោយ​ថ្ម​ពីរ​ប្រភេទ​គឺ ថ្ម​បាយ​ក្រៀម និង​ថ្ម​ភក់។ ជា​ទូទៅ​ ស្ពាន​ធ្វើ​ពី​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​ភាគ​ច្រើន ខណៈ​ពេល​ដែល​ស្ពាន​ភាគ​តិច​ធ្វើ​ពី​ថ្ម​ភក់ ហើយ​ស្ពាន​មួយ​ចំនួន​ធ្វើ​ពី​ថ្ម​ទាំង​ពីរ​ប្រភេទ​ចូល​គ្នា​។ គ្រឿង​សំណង់​ដែល​សំខាន់​គឺ​គ្រឿង​ទម្រ និង​គ្រឿង​បំពង់​គឺ​ធ្វើ​ពី​ថ្មភក់ ហើយ​ក្បាច់​លម្អ​បង្កាន់​ដៃ​នាគ ឬ​ក្បាល​នាគ ឬ​ទម្រ​នាគ​ធ្វើ​ពី​ថ្មភក់​ទាំង​ស្រុង ឬ​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​ទាំង​ស្រុង។

ចំពោះ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ផ្លូវជាតិ​លេខ​៦ លោក​បាន​ប្រាប់​ថា មុន​នឹង​សម្រេច​ធ្វើ​ផ្លូវ​គឺ​យើង​បាន​សិក្សា​ពី​ស្ពាន​បុរាណ​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល​អ្នក​ស្រុក​ជា​ម្ចាស់​របស់​នោះ​(​ស្ពាន​) និង​ម្ទាស់​ជំនួយ ដោយ​ពេល​ខ្លះ​គឺ​ត្រូវ​សម្រេច​ចិត្ត​ធ្វើ​ផ្លូវ​វាង​ដូច​នៅ​តាម​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​៦ ដែល​យើង​បាន​ស្ថាបនា​កន្លង​មក គឺ​ស្ថិត​នៅ​តាម​គន្លង​ផ្លូវ​ពី​សម័យ​បុរាណ​។

លោក សុខរិទី្ធ បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា ​៖ «​តាម​អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​ដឹង ក្រសួង​វប្បធម៌ បាន​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ថែរក្សា​ស្ពាន​បុរាណ​ទាំង​នេះដែរ ខណៈ​ពេល​ដែល​ប្រជាជន​កម្ពុជា​មិន​សូវ​ចាប់​អារម្មណ៍​លើ​សំណង់​បុរាណ​ទាំង​នេះ​»​។

នៅ​ក្នុង​ក្រុម​ស្រាវជ្រាវ​របស់​លោក​សព្វ​ថ្ងៃនេះ លោក​កំពុង​សិក្សា​បន្ថែម​អំពី​តួនាទី​របស់​ផ្លូវ​ក្នុង​តំបន់ ហើយ​បំណង​សំខាន់​នោះ គឺ​យើង​ចង់ដឹង​អំពី​វិសាល​ភាព​នៃ​ទឹកដី​ខ្មែរ​។

តាម​ប្រសាសន៍​របស់​លោក ការ​ស្រាវជ្រាវ​មិន​ចេះ​ចប់​ទេ សិលា​ចារឹក​ខ្លះ​នៅក្នុង​គំហើញ​ថ្មី​ដែល​ពុំទាន់​បក​ប្រែ​ខ្លឹម​សារ​។ ដោយ​វិស័យ​បច្ទេក​ទេស​កាន់​តែ​ទំនើប ប្រព័ន្ធ​ថតរូប​រ៉ាដា​អាច​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​ឲ្យ​យើង​នៅ​ថ្ងៃ​ខាង​មុខ​ទៀត​កាន់​តែ​រីក​ចម្រើន ដើម្បី​សិក្សា​បន្ថែម​ទៀត​ពី​សេដ្ឋ​កិច្ទ​សង្គម​របស់​ខ្មែរ​កាលពី​សម័យ​បុរាណ និង​ពង្រីក​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ​។​

ក្នុង​អត្ថន័យ​នៃ​ការ​រក្សា​ទ្រព្យសម្បត្តិ​វប្បធម៌ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ លោក ថៃ នរ​សត្យា បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ស្ពាន​បុរាណ​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ការពារ​ទុក​ហើយ ស្ពាន​ទាំង​នោះ​មិន​ត្រូវ រង​ផល​ប៉ះពាល់​នៅ​ពេល​សាងសង់​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​៦​ទេ ដោយ​សារ​តែ​ការ​សាង​សង់​នេះ​ត្រូវ​បាន​សាង​សង់​ឡើង​វាង​ដើម្បី​ចៀសវាង​លើ​សំណង់​ស្ពាន​បុរាណ​ដូចជា​ស្ពាន​កំពង់ក្តី ឬ​ស្ពាន​ព្រះ​ទិស ដែល​ជា​ស្ពាន​មួយ​ដែល​មាន​ភាព​រឹង​មំា​ជាង​គេ​ក្នុង​ចំណោម​ស្ពាន​បុរាណ​ដទៃ​ទៀត​។

លោក​បាន​ថ្លែងថា​ ៖ «​ក្រសួង​មិន​ទាន់​បាន​ដាក់​ស្ពាន​បុរាណ​ទាំង​នេះ​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​បុរាណ​ស្ពាន​បេតិកភណ្ឌ​វប្បធម៌ នៅឡើយ​ទេ ប៉ុន្តែ​ក្រសួង​កំពុង​ព្យាយាម​ដំណើរ​ការ​ពី​គម្រោង​មួយ​ទៅ​គម្រោង​មួយ​ឲ្យ​បាន​រហ័ស​ក្នុង​ការ​ជួសជុល និង​អភិរក្ស​ស្ពាន​បុរាណ​ទាំង​នេះ​ដោយ​អនុញ្ញាត តែ​អ្នក​ថ្មើរ​ជើង និង​អ្នក​ភូមិ ដែល​ធ្វើ​ដំណើរ​ដោយ​ម៉ូតូ ឬ​កង់​តែ​ប៉ុណ្តោះ​»៕

អត្ថបទគួរចាប់អារម្មណ៍