The Phnom Penh Post Search

Search form




Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - ការ​ចាប់​ខ្លួន​ជនសង្ស័យ និង​ឲ្យ​ដោះ​សម្លៀក​បំពាក់​ថតរូប​ កំពុង​បន្ដ​កើត​មាន​​​ក្នុង​​កម្ពុជា




ការ​ចាប់​ខ្លួន​ជនសង្ស័យ និង​ឲ្យ​ដោះ​សម្លៀក​បំពាក់​ថតរូប​ កំពុង​បន្ដ​កើត​មាន​​​ក្នុង​​កម្ពុជា

ក្រុម​ជនសង្ស័យ​ដែល​គេ​ឲ្យ​ដោះ​សម្លៀក​បំពាក់​ក្រៅ​ចេញ (លើក​លែង​ស្ត្រី​) ពេល​ចាប់​ខ្លួន​កន្លង​មក។
ក្រុម​ជនសង្ស័យ​ដែល​គេ​ឲ្យ​ដោះ​សម្លៀក​បំពាក់​ក្រៅ​ចេញ (លើក​លែង​ស្ត្រី​) ពេល​ចាប់​ខ្លួន​កន្លង​មក។ សហការី

ការ​ចាប់​ខ្លួន​ជនសង្ស័យ និង​ឲ្យ​ដោះ​សម្លៀក​បំពាក់​ថតរូប​ កំពុង​បន្ដ​កើត​មាន​​​ក្នុង​​កម្ពុជា

ភ្នំពេញៈ នៅពេល សេង ចាន់នី ត្រូវ​បាន​​ចាប់​ខ្លួន​នៅ​ឆ្នាំ​ ២០១២ ​ក្នុង​​ខេត្ត​កំពង់ធំ​បន្ទាប់ពី​មាន​ជម្លោះ​​​ហិង្សា​មួយ​នៅ​ពិធី​ជប់លៀង​អាវ​របស់​គាត់​បាន​បាត់​ដោយសារ​តែ​ត្រូវ​បាន​ដក​ចេញ​​នៅ​​ពេល​កំពុង​វាយ​គ្នា​។​ ប៉ុន្តែ​ ពេល​គាត់​ទៅ​ដល់​អធិការដ្ឋាន​នគរបាល​ស្រុក អាជ្ញាធរ​បាន​សុំ​ឲ្យ​ ចាន់នី ដោះ​ខោ​ថែម​ទៀត​។ «​ពួកគេ​បាន​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ឲ្យ​ដោះ​​ខោ​ហើយ​បន្ទាប់​មក​ពួកគេ​ថតរូប​របស់​ខ្ញុំ​»។

ចាន់នី ​​ត្រូវ​បាន​ឃាត់​ខ្លួន​ដោយ​មាន​តែ​ខោ​ស្លីប​អស់​ពេល ៣ ថ្ងៃ​រហូត​ទាល់​តែ​គាត់​ត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ទៅ​ស្នងការដ្ឋាន​នគរបាល​ខេត្ត​ហើយ​ថតរូប​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ទើប​គាត់​ត្រូវ​បាន​​ផ្តល់​ឲ្យ​នូវ​ខោ​អាវ​ថ្មី​។

លោក ចាន់នី បាន​ថ្លែង​នាពេល​ថ្មីៗ​នេះថា​៖ «​ខ្ញុំ​នៅ​តែ​មាន​អារម្មណ៍​ខ្មាស​គេ»។

មិនមែន​តែ ចាន់នី ម្នាក់​ឯង​ទេ​។ រូបភាព​នៃ​ជនសង្ស័យ​នានា​ជាទូទៅ​ត្រូវ​បាន​ថត​ដោយ​កាសែត​ក្នុង​ស្រុក ទូរទស្សន៍​ ​និង​​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​សង្គម​រួម​ទាំង​ហ្វេសប៊ុក​នគរបាល​ផង​ដែរ។

នៅក្នុង​ការ​ចាប់​ខ្លួន​មួយ​រូបថត​ត្រូវ​បាន​ថត​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​ ២៣ មីនា​នា​ឆ្នាំ​នេះ​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះវិហារ​បុរស​អ្នក​នេសាទ​អាយុ​ ៣០ ​ឆ្នាំ​​ម្នាក់​​ជាមួយ​នឹង​កែវ​ភ្នែក​ក្រៀមក្រំ​ និង​ខក​ចិត្ត​ត្រូវ​បាន​គេ​ថតរូប​ដោយ​គ្មាន​អាវ​​ និង​ដាក់​​ខ្នោះ​​​រួម​ជាមួយ​នឹង​​​ម៉ូតូ​ម៉ាក Honda Dream ​ដែល​គាត់​បាន​​លួច​។ ​ពីរ​បី​ថ្ងៃ​មុន​នោះ​នៅឯ​ខេត្ត​​កំពង់ធំ​វិញ​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន​​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​មនុស្ស​ ៦ ​នាក់​​ពី​បទ​ឆបោក​។ ​ក្នុង​រូបថត​នៃ​ការ​ចាប់​ខ្លួន​នោះ​ក្រុម​ជនសង្ស័យ​ត្រូវ​បាន​ឲ្យ​តម្រង់​ជួរ​មុខ​ជញ្ជាំង​ហើយ​ត្រូវ​បាន​ថតរូប​ដោយ​គ្មាន​ខោ​អាវ​មាន​តែ​ខោស្លីប​លើកលែង​តែ​ជនសង្ស័យ​ម្នាក់​ជា​ស្រ្តី​នៅ​មាន​ពាក់​អាវ​។

ពេល​ខ្លះ​នគរបាល​មិន​ចាំបាច់​ឲ្យ​ជន​សង្ស័យ​ដោះ​ខោ​អាវ​ទេ​ដោយសារ​ពួកគេ​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​បាន​ចាប់​មក​​ទាំង​ខោខ្លី​។

កាលពី​ព្រឹក​មួយ​លោក លី ស្រ៊ាខេង ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​​ខណៈ​កំពុង​មាន​ជម្លោះ​ដីធ្លី​។ ​គាត់​ត្រូវ​បាន​​ចាប់​ខ្លួន​ទាំង​​ជើង​ទទេ​គ្មាន​អាវ​មាន​តែ​ខោ​ខ្លី​​ពណ៌​ប្រផេះ​តែ​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​​។ ​បុរស​វ័យ ៦១ ​ឆ្នាំ​​នេះ​បាន​រំឭក​​ពី​ពេល​ដែល​​នគរបាល​​មិន​ពាក់​ឯកសណ្ឋាន​​មក​ដល់​ផ្ទះ​គាត់​​នៅ​ខណ្ឌ​ទួលគោក​ដោយ​មិន​មាន​ដីកា​ចាប់​ខ្លួន​ហើយ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​គាត់​យក​ទៅ​ភ្លាមៗ​។

លោក ស៊្រាខេង បាន​ថ្លែង​​ក្នុង​អំឡុង​បទសម្ភាស​មួយ​​​នៅ​ក្រៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​នាពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ថា​៖ «​​​ពេល​គេ​ចាប់​ខ្លួន​ខ្ញុំ ​ខ្ញុំ​នៅ​ផ្ទះ​ជាមួយ​គ្រួសារ​ខ្ញុំ។ ខ្ញុំ​ស្លៀក​តែ​ខោ​ខ្លី​»។«​ពួកគេ​បើក​ទ្វារ​ឡាន​ហើយ​រុញ​ខ្ញុំ​ចូល​ដោយ​មិន​ទុក​ពេល​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ពាក់​អាវ​ទេ​ដោយសារ​ខ្លាច​ខ្ញុំ​រត់​បើ​ទោះ​ជា​ខ្ញុំ​ទាមទារ​​ពាក់​អាវ​ក៏ដោយ​​»។

លោក លី ស៊្រាខេង ពេល​ត្រូវ​ចាប់​ខ្លួន​ទាំង​មិន​ឲ្យ​ស្លៀកពាក់។
លោក លី ស៊្រាខេង ពេល​ត្រូវ​ចាប់​ខ្លួន​ទាំង​មិន​ឲ្យ​ស្លៀកពាក់។ ម៉ៃ វីរៈ

នៅ​កន្លែង​ដែល​គាត់​ត្រូវ​បាន​ថតរូប​ និង​ចុះ​ផ្សាយ​ដោយ​​កាសែត​ក្នុង​ស្រុក​រួម​ទាំង​កាសែត​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​លោក ស្រ៊ាងខេង ត្រូវ​បាន​នាំ​យក​ទៅ​សាលា​ដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ទាំង​គ្មាន​សម្លៀក​បំពាក់​ផ្សេង​នៅ​តែ​មិន​មាន​ស្បែក​ជើង​ និង​អាវ​រួច​បង្ហាញ​ខ្លួន​នៅ​មុខ​ចៅក្រម​។ ​នៅ​ពេល​កូនស្រី​គាត់ លី ស៊ាវមិញ យក​ខោ​អាវ​ទៅ​ឲ្យ​គាត់​នាង​ក៏​ត្រូវ​បាន​ឃាត់​ខ្លួន​ផង​ដែរ។

ល្ងាច​នោះ​លោក ស្រ៊ាខេង ត្រូវ​បាន​​យក​ទៅ​ដាក់​ពន្ធនាគារ​​ព្រៃស​ហើយ​នៅ​ទី​នោះ​គាត់​ត្រូវ​បាន​ឲ្យ​នូវ​ខោ​អាវ​ដែល​ត្រូវ​​ពាក់​ដដែលៗ​រយៈពេល​ ២ ​សប្តាហ៍​រហូត​ទាល់​តែ​គាត់​ និង​ក្រុមហ៊ុន​ដែល​អះអាង​ថា​​មាន​កម្មសិទ្ធិ​លើ​ដី​ដែល​គាត់​រស់​នៅ​នោះ​ឈាន​ដល់​ការ​ព្រមព្រៀង​គ្នា​។ គាត់​នៅ​តែ​ភ័យ​ខ្លាច​នគរបាល​។

នៅពេល​សួរ​កាលពី​ថ្មីៗ​នេះ​អំពី​រូបថត​នៃ​ការ​ចាប់​ខ្លួន​​នៅ​ខេត្ត​ កំពង់ធំ​ នាពេល​កន្លង​មក​នេះ​ លោក ម៉ក់ ជីតូ អគ្គស្នងការ​រង​នគរបាល​ជាតិ​បាន​ថ្លែង​ថា​ នគរបាល​ទាំងអស់​ទទួល​បាន​ការ​បណ្តុះបណ្តាល​ពី​នីតិវិធី​ថតរូប​ជាមួយ​នឹង​ការ​ណែនាំ​មិន​ឲ្យ​ថតរូប​ជនសង្ស័យ​ដែល​គ្មាន​សម្លៀក​បំពាក់​។ «​ប្រសិន​បើ​ពួកគេ​គ្មាន​សម្លៀក​បំពាក់​វា​មិន​ល្អ​មើល​ទេ»។

ប៉ុន្តែ​នៅ​ក្នុង​បទសម្ភាស​ជាមួយ​អាជ្ញាធរ​ដទៃ​ពួកគេ​ហាក់បី​ដូចជា​មិន​ច្បាស់។

មន្រ្តី​នគរបាល​ម្នាក់​ក្នុង​ស្រុក​កំពង់ធំ​ជា​កន្លែង​ដែល​ចាប់​ខ្លួន​​ជនសង្ស័យ​ ៦ ​នាក់​ពី​បទ​ឆបោក​បាន​ថ្លែង​ថា​៖ «​​មិន​មាន​ច្បាប់​កំណត់​ថា​តើ​​ត្រូវ​ដោះ​ខោ​អាវ​​ថតរូប​ឬ​អត់​នោះ​ទេ​។ យើង​គ្រាន់​តែ​ធ្វើ​ទៅ​តាម​ទម្លាប់​»។

ប៉ុន្តែ​មន្រ្តី​ខ្លះ​អះអាង​ថា​ការ​ដោះ​សម្លៀក​បំពាក់​ជនសង្ស័យ​គឺ​ដើម្បី​ការពារ​សន្តិសុខ​។

ប្រភព​មន្ត្រី​ម្នាក់​ដែល​ធ្វើការ​ក្នុង​​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​ព្រហ្មទណ្ឌ​បាន​ថ្លែង​ថា​៖ «​​វា​ជា​បញ្ហា​សន្តិសុខ​។ ​ប្រសិន​បើ​ពួកគេ​ដោះ​ខោ​អាវ​ពួកគេ​​នឹង​​​មិន​ងាយ​ស្រួល​លួច​រត់​ទេ​»។

ដូច​គ្នា​នេះ​ដែរ​អាជ្ញាធរ​​ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ធំ​បាន​លើក​ឡើង​ថា​ជនសង្ស័យ​អាច​ប្រើ​សម្លៀកបំពាក់​ក្នុង​ការ​បង្កើត​មធ្យោបាយ​គេច​ខ្លួន ឬ​សម្លាប់​ខ្លួន​។ «​យើង​មិន​ដឹង​ថា​តើ​យើង​អាច​ធ្វើ​អ្វី​ផ្សេង​ក្រៅពី​ឃុំ​ខ្លួន​ពួកគេ​ដោយ​គ្មាន​សម្លៀក​បំពាក់​»។ «​អ្វី​ដែល​យើង​អាច​​ធ្វើ​​បាន​គឺ​ដុត​ធូប​មូស​ឲ្យ​ពួកគេ​»។

ប៉ុន្តែ​​អ្នក​ដទៃ​ទៀត​បាន​ទទូច​ថា​មាន​តែ​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​នៅ​កន្លែង​កើត​ហេតុ​​គ្មាន​សម្លៀក​បំពាក់​ប៉ុណ្ណោះ​ទើប​អាច​ថតរូប​ដោយ​គ្មាន​សម្លៀក​បំពាក់​។

លោក អ៊ាវ ចំរើន ស្នងការ​នគរបាល​ខេត្ត​កណ្តាល​បាន​​គូសបញ្ជាក់​ថា​អំពើ​ចោរ​ប្លន់ ឬ​ការ​បង្ក្រាប​គ្រឿង​ញៀន​ជា​ករណី​ពិសេស​៖ នៅ​ពេល​ឧក្រិដ្ឋជន​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​នៅ​កន្លែង​កើត​ហេតុ​ពួកគេ​អាច​ស្លៀកពាក់​សម្លៀក​បំពាក់​ដែល​រហែក​ដោយសារ​ការ​ចាប់​ខ្លួន​ឬ​អត់​មាន​ខោ​អាវ​។

លោក​បាន​បន្ត​ថា​៖ «​​វា​មិន​ត្រឹម​ត្រូវ​ទេ​ដែល​ដោះ​ខោ​អាវ​ពួកគេ​ចេញ​»។

ទោះ​យ៉ាង​ណា​ក្តី​ការ​ដោះ​ខោអាវ​ថតរូប​នៅ​តែ​បន្ត​មាន និង​​កើត​មាន​នៅ​កន្លែង​ជាច្រើន។ រូបថត​ឧក្រិដ្ឋជន​មាន​លក្ខណៈ​ខុសៗ​គ្នា​​ដោយសារ​បច្ចេកវិទ្យា​នៃ​ការ​ថត​ និង​មន្រ្តី​ចាប់​ខ្លួន​។ វា​ផ្ទុយ​ទាំង​ស្រុង​ទៅ​នឹង​រូបថត​ដែល​ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម​​នៅ​គុក​ស‑២១ ដែល​រូប​​​​មុខ​​ជន​ល្មើស​ត្រូវ​បាន​ថត​ក្នុង​លក្ខណៈ​ស្តង់ដារ​។ នេះ​បើ​តាម​លោក Eric Haanstad ដែល​ជា​អ្នក​សិក្សា​អំពី​​នគរបាល​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​។

លោក​បាន​ថ្លែង​តាម Skype ​នា​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ពី​សាកល​វិទ្យាល័យ Notre Dame ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ថា៖ «​ទោះ​យ៉ាង​ណា​ក្តី​រូបថត​ទាំង​នោះ​អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ច្រើន​ដង​។ ​លោក​បន្ត​ថា​អ្នក​ថតរូប​បន្ទាប់​មក​​ត្រូវ​ឲ្យ​ផ្តោត​ទៅ​លើ​រឿង​មួយ​គឺ​សួរ​ព័ត៌មាន​អំពី​​ការ​សារភាព​»។

ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​​អាម៉ាស់​ជា​សាធារណៈ​គឺជា​កត្តា​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​ការ​អនុវត្ត​បែប​នេះ​ហើយ​មិន​មាន​ការ​ដាក់​កំហិត​ទៅ​លើ​ភាព​មិន​មាន​សម្លៀក​បំពាក់​ទេ។ កាលពី​ឆ្នាំ​ ២០១០ នគរបាល​បាន​ចាប់​ខ្លួន​យុវជន​ ៩ ​នាក់​​ពី​បទ​វាយ​គ្នា​នៅ​រោងការ​​ក្នុង​ខេត្ត​បាត់ដំបង និង​បាន​កោរ​ក្បាល​របស់​ពួកគេ​ជា​ការ​ដាក់​ទោសទណ្ឌ។

លោក Haanstad ​បាន​ថ្លែង​ថា​នៅ​តំបន់​នេះ​ជនសង្ស័យ​ជា​ញឹកញាប់​ត្រូវ​បាន​ថតរូប​ជាមួយ​នឹង​​​វត្ថុតាង​នៃ​ការ​ប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស​៖ ​អាវុធ គ្រឿងញៀន ទូរស័ព្ទ​ដែល​លួច​លុយ​ដែល​លួច និង​ម៉ូតូ​ដែល​លួច​។

លោក Haanstad បន្ត​ថា​ក្នុង​វិធី​នេះ​អាជ្ញាធរ​អាច​ចាត់​ទុក​រូបថត​ជា​ភ័ស្តុតាង និង​ដាក់​វា​ជា​ផ្នែក​នៃ​របាយការណ៍​នគរបាល​​។ «​ពួកគេ​មិនមែន​ជា​អ្នក​គ្មាន​ទោស​កំហុស​ទេ​នៅពេល​ការ​ចាប់​ខ្លួន​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​បែប​នេះ​។ រូបថត​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ភ័ស្តុតាង​​នៃ​បទល្មើស​»។

លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត ឈឹម សុធារ៉ា នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​​អង្គការ​ចិត្ត​សង្គម​អន្តរ​វប្បធម៌ (TPO) បាន​ថ្លែង​ថា​វា​អាច​ទៅ​រួច​ដែល​ថា​ភាព​អាម៉ាស់​អាច​​​ដើរ​តួនាទី​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​សារភាព​។

លោក សុធារ៉ា បាន​ថ្លែង​ក្នុង​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​ថា​៖ «​ខ្ញុំ​គិត​ថា​វប្បធម៌​កម្ពុជា​គឺ​ផ្សេង​​។ យើង​មាន​ភាព​អៀន​ខ្មាស។ ខ្ញុំ​គិត​ថា​ការ​ដោះ​ខោ​​​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​អាម៉ាស់​ណាស់​​សម្រាប់​ជនសង្ស័យ​​»។ «​​វា​អាច​ទៅ​រួច​ដែល​​ការ​​ដោះ​ខោ​អាវ​ភ្លាមៗ​អាច​​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​សារភាព​ទាំង​បង្ខំ​មនុស្ស​គឺ​ចង់​បាន​ខោ​អាវ​របស់​ខ្លួន​វិញ​​»។

ការ​ថតរូប​ជា​សាធារណៈ​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ផ្លូវចិត្ត​ផង​ដែរ​។ «​​វា​ជា​ការ​អាម៉ាស់​មួយ​ដែល​​ដិត​ជាប់​ជាមួយ​​មនុស្ស​»។

ភាព​អាម៉ាស់​​នេះ​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​គ្រួសារ​ដែល​ជា​ញឹកញាប់​មិន​ទទួល​បាន​ការ​ជូន​ដំណឹង​ភ្លាមៗ​អំពី​ការ​​ចាប់​ខ្លួន​សាច់ញាតិ​ពួកគេ​។ វា​ប្រាកដ​ណាស់​​ដូចជា​ករណី​របស់​​​​លោក សៀង ឃុន ឪពុក​របស់​លោក សេង ចាន់នី ជាដើម។

លោក ឃុន បាន​ដឹង​រឿង​ចាប់​ខ្លួន​​កូន​គាត់​ពី​អ្នក​ជិត​ខាង​។ «​​នគរបាល​ពិតជា​ធ្វើ​ខុស​។ ​អ្នក​ភូមិ​បាន​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ថា​ពួកគេ​ឃើញ​កូន​ប្រុស​របស់​ខ្ញុំ​​ក្នុង​ទូរទស្សន៍​​។ ខ្ញុំ​ខក​ចិត្ត​ខ្លាំង​ណាស់។ វា​​ពិតជា​មិន​អាច​នឹក​ស្មាន​ដល់​»។

ចំពោះ​ករណី​លោក លី ស៊្រាខេង វិញ​គាត់​មាន​ភាព​អាម៉ាស់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដូច​សត្វ​ធាតុ​។ «​​បើ​ទោះបី​ជា​ខ្ញុំ​ជា​ចោរ ​ពួកគេ​គួរ​តែ​ទុក​ពេល​​ឲ្យ​​ខ្ញុំ​ស្លៀក​ខោ​អាវ​»។«​តើ​ខ្ញុំ​ជា​សត្វ​ឬ​?»។

ក្រុម​អ្នក​តស៊ូ​ដើម្បី​សិទ្ធិ​មនុស្ស​​បាន​ថ្លែង​ថា​រូបថត​នៃ​ការ​ចាប់​ខ្លួន​​មិន​ថា​អាក្រាត​ ឬ​មិន​អាក្រាត​គឺ​បំពាន​សិទ្ធិ​​​បុគ្គល​នៃ​​ជនសង្ស័យ​៖ គឺ​សិទ្ធិ​ចំពោះ​ការ​សន្និដ្ឋាន​ជា​មុន​ថា​គ្មាន​ទោស​កំហុស សិទ្ធិ​ឯកជន និង​សិទ្ធិ​ទទួល​បាន​សវនាការ​ដោយ​យុត្តិធម៌​។

ក្រោម​ក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ​ឆ្នាំ​ ២០០៩ ​​របស់​កម្ពុជា​​ការ​ថតរូប​នៅ​កន្លែង​ឯកជន​ដោយ​មិន​មាន​អនុញ្ញាត​គឺ​ខុស​ច្បាប់​លើកលែង​តែ​ «​​សម្រាប់​តែ​គោលបំណង​​អះអាង​ការ​ពិត​»។ រូបថត​គឺជា​ផ្នែក​សំខាន់​នៃ​ការ​សួរ​ចម្លើយ​ឧក្រិដ្ឋជន​ដែល​ប្រើ​ដើម្បី​កត់ត្រា​ និង​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​ជនសង្ស័យ​​។ ​នេះ​បើ​តាម​លោកស្រី Wan-Hea Lee តំណាង​នៃ​ការិយាល័យ​ឧត្តម​ស្នងការ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ប្រចាំ​កម្ពុជា​។

លោកស្រី Lee បាន​ថ្លែង​​តាម​អ៊ីមែល​​មួយ​មក​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​​កាលពី​ពីរ​សប្តាហ៍​មុន​ថា​រូបថត​ណា​ក៏ដោយ​ដែល​​ថត​ដោយ​មន្រ្តី​នគរបាល​​ ឬ​អ្នក​កាសែត​​​មុន​ពេល​កាត់​ថា​មាន​ទោស​គឺជា​ «​ក្តីបារម្ភ​មួយ​» ដោយសារ​នេះ​ជា​ការ​អនុវត្ត​​ច្បាប់​​ក្នុង​​​តុលាការ​កម្ពុជា​។

លោកស្រី​បន្ត​ថា​៖ «​នៅពេល​​ជនសង្ស័យ​ត្រូវ​បាន​បង្ខំ​ឲ្យ​ដោះ​ខោអាវ​ដោយ​ផ្នែក​វា​ប៉ះពាល់​ដល់​សិទ្ធិ​របស់​ពួកគេ​»។

លោក អ៊ុក វ៉ាន់ដេត ប្រធាន​អង្គការ​ស្ពាន​ទៅ​រក​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ (IBJ) បាន​ថ្លែង​​ដូច​គ្នា​ផង​ដែរ។ «​អ្នក​អនុវត្ត​ច្បាប់​តែងតែ​គិត អូ! នេះ​គឺ​អាច​អនុវត្ត​បាន​ប៉ុន្តែ​​តាម​ពិត​វា​ជា​ការ​បំពាន​យ៉ាង​ខ្លាំង​​​ទៅ​លើ​​សិទ្ធិ​របស់​ពលរដ្ឋ​»។

លោក វ៉ាន់ដេត បន្ត​ថា​ក្រោម​ក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ​កម្ពុជា​​ឆ្នាំ​ ២០០៩ ជនសង្ស័យ​​មិន​ត្រូវ​បាន​ឲ្យ​មាន​​មេធាវី​រហូត​ទាល់​តែ​​ក្រោយ​ ២៤ ​ម៉ោង​នៃ​ការ​ឃុំ​ខ្លួន​ដោយ​នគរបាល​។ ប្រសិន​បើ​គ្មាន​វត្តមាន​របស់​មេធាវី​ការ​រំលោភ​បំពាន​គឺ​រឹត​តែ​អាច​កើត​មាន​ហើយ​ជនសង្ស័យ​ជា​ញឹកញាប់​ភ័យ​ខ្លាច​ និង​អត់​ដឹង​អំពី​សិទ្ធិ​​របស់​ខ្លួន​។

បើ​តាម​លោក​មេធាវី​ការពារ​ក្តី​លោក ពឹង យុកកៀប បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​នៅក្នុង​ការ​អនុវត្ត​ជាក់ស្តែង​​ជនសង្ស័យ​ជា​ញឹកញាប់​ត្រូវ​បាន​បង្ខំ​ឲ្យ​​ផ្តិត​មេដៃ​ «សារភាព​» ដោយ​នគរបាល​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នេះ​។ «​នគរបាល​ប្រាប់​ពួកគេ​ថា​បើ​ឆ្លើយ​ភ្លាមៗ​ពួក​គេ​អាច​ត្រឡប់​ទៅ​ផ្ទះ​វិញ​»។

ដូច​លោក Haanstad ​បាន​លើក​ឡើង​រូបថត​នៅ​ពេល​ចាប់​ខ្លួន​​អាច​ដើរតួ​ក្នុង​ការ​បង្ខំ​នេះ​ហើយ​ជា​ញឹកញាប់​​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ទៅ​តុលាការ​រួម​ទាំង​ការ​សារភាព​។

លោក វ៉ាន់ដេត ថា៖ «​ព្រះរាជអាជ្ញា​ និង​ចៅក្រម​តែង​ទទួល​យក​​របាយការណ៍​នគរបាល»។

មន្ត្រី​អាជ្ញាធរ​ម្នាក់ៗ​ដែល​ភ្នំពេញ​ប៉ុស្តិ៍​​បាន​សម្ភាស​កាលពី​ពីរ​សប្តាហ៍​មុន​បាន​លើក​ឡើង​អំពី​តួនាទី​​នៃ​អ្នក​កាសែត​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​ថតរូប​បែប​នេះ។ លោក អ៊ាវ ចំរើន ស្នងការ​ខេត្ត​កណ្តាល​បាន​ហៅ​ការ​ថត​បែប​នេះ​ថា «​ប៉ះពាល់​ខ្លាំង​»។

លោកស្រី Wan-Hea Lee បាន​ថ្លែង​ថា​នៅ​កម្ពុជា​តាម​ច្បាប់​សារព័ត៌មាន​សមាគម​អ្នក​កាសែត​ត្រូវ​គោរព​​ «​ក្រម​សីលធម៌​វិជ្ជាជីវៈ​»​ដែល​រួម​មាន​ការ​គោរព​សិទ្ធិ​ឯកជន​ និង​សិទ្ធិ​ទទួល​បាន​ការ​កាត់ទោស​ដោយ​​យុត្តិធម៌​។ ​ប៉ុន្តែ​ក្នុង​ករណី​ខ្លះ​មិន​ត្រូវ​បាន​គោរព​ទេ។ លោកស្រី​បន្ត​ថា​៖ «​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ជា​ញឹកញាប់​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ថតរូប​ជនសង្ស័យ​»។

តាម​ដែល​លោក Haanstad មើល​ឃើញ​នគរបាល​ជា​ញឹកញាប់​ពឹង​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ក្នុង​ការ​ប្រាស្រ័យ​ទាក់ទង​ជាមួយ​សាធារណជន​ជាពិសេស​នៅ​កម្រិត​មូលដ្ឋាន​។ លោក​បន្ត​ថា​៖ «​​ធ្លាប់​មាន​របាយការណ៍​នគរបាល​តែង​ជា​អត្ថបទ​។ ​ប្រសិន​បើ​មិន​មាន​រូបថត ឬ​វីដេអូ ឬ​ទូរទស្សន៍​វា​មិន​មាន​ភ័ស្តុតាង​ដែល​ថា​នគរបាល​កំពុង​ធ្វើ​អ្វី​នោះ​ទេ»។

លោកស្រី Lee បាន​ថ្លែង​ថា​ប៉ុន្តែ​នៅ​ទីបំផុត​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ជាតិ​ និង​អន្តរជាតិ​​គឺ​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​ការ​បណ្តុះបណ្តាល​ត្រឹមត្រូវ​​ និង​ការ​ណែនាំ​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់លាស់​សម្រាប់​អាជ្ញាធរ​នៅ​កម្រិត​ថ្នាក់​មូលដ្ឋាន​។

ចំពោះ​ឥឡូវ​នេះ​ហាក់​ដូចជា​មាន​ការ​ឯកភាព​គ្នា​​តិចតួច​​ ឬ​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​តិចតួច​ចំពោះ​រូបថត​ដែល​ស្ទើរ​តែ​អាក្រាត​។ ឧទាហរណ៍​យក​មន្រ្តី​នៅ​ស្រុក​កំពង់ធំ​ឲ្យ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​​ចំពោះ​ការ​ដោះ​សម្លៀក​បំពាក់​​ជនសង្ស័យ​ទាំង​ ៦ ​នាក់​​ពី​ខែ​មុន​។

«​ខ្ញុំ​គិត​ថា​បើ​សូម្បី​ពួកគេ​នៅ​ជា​ជនសង្ស័យ​មិន​គួរ​មាន​ការ​ថតរូប​ថត​អាក្រាត​សល់​តែ​ខោ​ស្លីប​នោះ​ទេ​»។ «​ប៉ុន្តែ​វា​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​រួច​ទៅ​ហើយ​»៕PS

Audrey Wilson

អត្ថបទគួរចាប់អារម្មណ៍