The Phnom Penh Post Search

Search form




Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - មេ​ដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ត្រូវ​កាត់​ទោ​ស​ឲ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​អស់​មួយ​ជីវិត

មេ​ដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ត្រូវ​កាត់​ទោ​ស​ឲ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​អស់​មួយ​ជីវិត

ទណ្ឌិត​ នួន ជា (ឆ្វេង) និង​ ខៀវ សំផន អតីត​មេដឹកនាំ​ខ្មែរក្រហម​ ត្រូវ​បាន​សាលាក្ដី កាត់ទោស​ឲ្យ​ជាប់​គុក​អស់​មួយ​ជីវិត ពី​ម្សិលមិញ​
ទណ្ឌិត​ នួន ជា (ឆ្វេង) និង​ ខៀវ សំផន អតីត​មេដឹកនាំ​ខ្មែរក្រហម​ ត្រូវ​បាន​សាលាក្ដី កាត់ទោស​ឲ្យ​ជាប់​គុក​អស់​មួយ​ជីវិត ពី​ម្សិលមិញ​។ រូប ECCC

មេ​ដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ត្រូវ​កាត់​ទោ​ស​ឲ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​អស់​មួយ​ជីវិត

ភ្នំពេញៈ ​បន្ទាប់​ពី​សវនាការ​អស់​រយៈ​ពេល​ជិត​បីឆ្នាំ សាលា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​ កាល​ពី​ម្សិលមិញ​បាន​កាត់​ទោស​មេដឹកនាំ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ លោក នួន ជា និង​លោក ខៀវ​ សំផន​ឲ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​អស់​មួយ​ជីវិត​ចំពោះ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ប្រឆាំង​មនុស្ស​ជាតិ​របស់​ពួកគេ។

បទ​ឧក្រិដ្ឋ​ដែល​មាន​ចាប់​ពី ការ​សម្លាប់ ​ការ​សម្លាប់​រង្គាល​ទាំង​ពូជ​ ​ការ​ធ្វើ​ទុក​បុក​ម្នេញ​ផ្នែក​នយោបាយ​ ការ​ជម្លៀស​ទាំង​បង្ខំ ​និង «អំពើ​អមនុស្ស​ធម៌​ដទៃ​ៗ​ទៀត» ដែល​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ក្នុង​អំឡុង​​ជម្លៀស​ប្រជាជន​ទាំង​បង្ខំ​ព្រម​ទាំង​​ក្នុង​អំឡុង​ការ​ប្រហារ​ជីវិត​មន្រ្តី​​របប លន់ នល់​ ​រាប់​រយ​នាក់​នៅ​ទួល​ពោធិ៍ជ្រៃ​ក្នុង​ខេត្ត​កំពង់ឆ្នាំង។ នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ការ​ជម្លៀស​ប្រជាជន​ចេញពី​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ​ដែល​ជា​ជំហាន​ទី​មួយ​នៃ​ការ​ជម្លៀស​ទាំង​បង្ខំ ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​បាន​រក​ឃើញ​ថា​ ប្រជាជន​ពីរ​លាន​នាក់​ត្រូវ​បាន​បង្ខំ​ឲ្យ​ចេញ​ពី​ទីក្រុង​«ក្រោម​កាលៈទេសៈ​យ៉ាង​អាក្រក់​និង​ហិង្សា» និង​«បាន​ច្រាន​ចោល ការ​ស្នើ​ឡើង​ដែល​ថា វា​ចាំ​បាច់​ឬ​សមាមាត្រ​ទៅ​នឹង​កាលៈទេសៈ​ដើម្បី​ឲ្យ​ជម្លៀស​ចេញ​ពី​ទីក្រុង​នេះ​»។

នៅ​ក្នុង​ជំហាន​ទី​ពីរ ​នៃ​ការ​ជម្លៀស​ទាំង​បង្ខំ ដែល​ចាប់​ផ្តើម​ប៉ុន្មាន​ខែ​ក្រោយ​មក​នោះ​ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​ បាន​រក​ឃើញថា ស្ថាន​ភាព​នៃ​​ការ​ជម្លៀស​មាន​លក្ខណៈ​អាក្រក់ និង​គួរ​ឲ្យ​អាណិត​ ​និង​រក​ឃើញ​ថា អ្នក​ដែល​​ត្រូវ​បាន​ជម្លៀស​​«ត្រូវ​បាន​បំភ័យ​និង​​រស់​នៅ​ក្នុង​ស្ថាន​ភាព​ភ័យ​តក់​ស្លុត​និង​មិន​មាន​ឆន្ទៈ»។

ដោយ​សារ​តែ​«ស្ថានភាព​មនុស្ស​ធម៌​​មហន្ត​រាយ»ដែល​​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​បាន​ជម្លៀស​​កំពុង​ប្រឈម​មុខ និង​ថែម​ទាំង​ការ​​សម្រេច​​របស់​អ្នក​​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​ការ​ជម្លៀស​​«មិន​អាច​​ត្រូវ​បាន​ឃើញ​ថា ជា​ការ​អនុវត្ត​ស្រប​ច្បាប់​​នោះ​ទេ​»។ ពួក​គេ​បាន​រក​ឃើញ​ថា ​​ទួល​ពោធិ៍​​ជ្រៃ​គឺ​ជា​ការ​បន្ត​គោល​នយោបាយ​មួយ​​ ដើម្បី​​​លុប​បំបាត់​​អ្នក​ដែល​នៅ​សេស​សល់​នៃ​របប​​ លន់​នល់​ ​និងត្រូវ​បាន​តម្រង់​ទិស​ដៅ​​ស្រប​ទៅ​តាម​គោល​នយោ​បាយ​​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត​កម្ពុជា​ និង​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បានកប់នៅ​ក្នុង​ទួល​ពោធិ៍ជ្រៃ​ឬ​នៅ​ក្នុង​ស្រះ»។

ចុង​ចោទ​ទាំង​ពីរ​នាក់​ត្រូវ​បាន​​រកឃើញ​ថា​​ បាន​ប្រព្រឹត្ត​​អំពើ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​​ តាម​រយៈ​ការ​ចូល​រួម​របស់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​អង្គការ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​រួម​គ្នា​ ​ដែល​គោល​ដៅ​រួម​របស់​អង្គការ​នេះ ​គឺ​ត្រូវ​អនុវត្ត «បដិវត្ត​ន៍សង្គម​និយម​​តាម​រយៈ​​«ជំហាន​មហា​លោត​ផ្លោះ​»​​តាម​មធ្យោបាយ​ណា​ក៏​ដោយ ​ដែល​ចាំ​បាច់​» ​រួម​ទាំង​មធ្យោបាយ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម។

លោក ​នួន ជា ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​ថា បាន​«ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ខ្ពស់»​ចំពោះ​ព្រឹត្តិការណ៍​នៅ​ទួល​ពោធិ៍​​ជ្រៃ​​តាម​រយៈ​ឋានៈ​របស់​គាត់​ជា​ប្រធាន​ស្តី​ទី​​ ដែល​បាន​អនុវត្ត​ការ​សម្លាប់​នៅ​ទី​នោះ។ លោក ខៀវ សំផន ដែល​តុលាការ​ ទទួលស្គាល់​ថា ​កាន់​អំណាច​​ពិត​ប្រាកដ​តិច​តួច​គឺ​មិន​​​ដូច​លោក​នួន​ជា​ទេ​។

ថ្លែង​បន្ទាប់​ពី​ការ​ប្រកាស​សាល​ក្រម​ ​ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​បាន​អបអរ​សាទរ​ ចំពោះ​សាលក្រម​​​នេះ ​ហើយ​សហព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​ខាង​ជាតិ​លោក​ស្រីជា លាង បាន​ហៅ​ការ​កាត់​ទោស​ឲ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​មួយ​ជីវិត​​«​ថា​ជា​ការ​កាត់​ទោស​សម​ស្រប»។

លោក​ស្រី​បន្ត​ថា​៖ «​​វា​មិន​បាន​សង​ជីវិត​អ្នក​ដែល​បាន​ស្លាប់​រួច​ទៅ​ហើយ​មក​វិញ​ទេ​ វា​​នឹង​មិន​​​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​ជួប​ជុំ​គ្រួសារ​វិញ​ទេ»។ «ខ្ញុំ​ជឿ​ថា ​វា​ផ្តល់​នូវ​យុត្តិ​ធម៌ខ្លះ​ ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​គោរព​ជា​សាធារណៈ​ទៅ​ដល់​ជន​រង​គ្រោះ​​ដែល​បាន​ស្លាប់​ និង​​នៅ​រស់​រាន​ ​ដែល​ពួក​គេ​មិន​បាន​ទទួល​អស់​រយៈ​ពេល​ជា​យូរ​មក​ហើយ»។

ទោះ​យ៉ាង​ណា​ក្តី ​ក្រុម​មេធាវី​ការ​ពារ​ក្តី​ មិន​​ពេញ​ចិត្ត​ទេ។

លោក Victor Koppe មេធាវីការ​ពារ​ក្តី​លោក​នួន ជា បាន​ថ្លែង​ថា កូន​ក្តី​របស់​លោក បើ​​ទោះ​បី​ជា​​«ខកចិត្ត​»​នឹង​សាល​ក្រម​នេះ«​មិ​ន​មានការ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​​អ្វី​ទាំង​អស់»។

លោក​បន្ត​ថា​៖ «គាត់​មិន​មាន​ជំនឿ​និង​ទំនុក​ចិត្ត​ចំពោះ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​នេះ​ទេ ហើយ​មិន​បាន​បញ្ជាក់​​អំពី​​ការ​មិន​មាន​ទំនុក​ចិត្ត​នេះ​ទេ​»។

ក្រៅ​ពី​បណ្តឹង​សារទុក្ខ ​​លោក Koppe បាន​ថ្លែង​ថា អាទិភាព​កំពូល ​របស់​ក្រុម​ការ​ពារ​ក្តី​លោក គឺ​ដាក់​បណ្តឹង​បដិសេធ​ចៅក្រម​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​បច្ចុប្បន្ន ព្រោះ​សេចក្តី​សម្រេច​កាល​ពី​ម្សិល-​មិញ​បាន​បង្ហាញ​ថា ពួកគេ​បាន​បាត់បង់ ភាព​មិន​លម្អៀង ​និង​ឯក​រាជ​ភាព។ «រួច​ហើយ​​សេចក្តី​សង្ខេប​បាន​បង្កើត​ហើយ ហាក់​បី​ដូច​ជា​មាន​ភាព​លម្អៀង​ខ្លាំង​មក​លើ​កូន​ក្តី​យើង​»។​

ក្រុម​មេធាវី​ការ​ពារ​ក្តី​លោក ខៀវ សំផន ​​ក៏​បាន​សន្យា​ថា នឹង​ប្តឹង​សារទុក្ខ​ផង​ដែរ ដោយ​អះអាង​ថា តុលាការ​បាន​ខក​ខាន​ក្នុង​ការ​តភ្ជាប់​កូនក្តី​របស់​ខ្លួន ទៅ​នឹង​បទឧក្រិដ្ឋ។

លោក Arthur Vercken ​មេធាវី​ការពារ​ក្តី​បាន​ថ្លែង​ថា៖ «ក្នុង​ករណី​នេះ ​គ្មានភ័ស្តុ​តាង​ច្បាស់​លាស់​ ចង្អុល​ពី​ការ​ចូល​រួម​របស់​លោក ខៀវ សំផន ក្នុង​ការ​ធ្វើ​សេចក្តី​សម្រេច​ជម្លៀស​ប្រជា​ជន​ចេញពី​ភ្នំពេញ​ទេ ​​ក្នុង​ដំណាក់​កាល​ទី ២នៃ​ការ​ជម្លៀ​ស​​នោះ និង​ព្រឹត្តិការណ៍​នៅ​​ទួល​ពោធិ៍ជ្រៃ​»។

លោក​បន្ថែម​ថា៖ ​យើង​ដឹង​​ថាសាលាក្តី​ពោរ​ពេញ​ទៅ​ដោយ​រឿង​អាស្រូវ។ សាលា​ក្តី​បាន​ធ្វើ​សេចក្តី​សម្រេច​​ដែល​អស់​សង្ឃឹម​ដែល​មាន​គោល​បំណង​ផ្តល់​រូប​រាង​មិន​គួរ​ឲ្យ​ជឿ​ជាក់​ទៅ​ដល់​សាលាក្តី។

លោក គង់ សំអុន ​មេធាវី​ការពារ​ក្តី បាន​កត់​សម្គាល់​ថា ​លោក ខៀវ សំផន បាន​ទទួល​ទោស​ដូច​លោក​​ នួន ជា បើ​ទោះ​បី​ជា​លោក សំផន មិន​មែន​ជា​អ្នក​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ខ្ពស់​ក៏​ដោយ។

ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​សំណួរ​ស្តីពី​ការ​​ដាក់​ទោស លោក​ស្រី ជា លាង ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​ បាន​ថ្លែង​ថា ភាព​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ នៃ​បទ​ឧក្រិដ្ឋ​​​ជា​ព័ត៌​មាន​សម្រាប់​​ការ​ដាក់​ទោស ហើយ​លោក Nicholas Koumjian សហព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​អន្តរជាតិ​បាន​ការ​ពារ​សចក្តី​សម្រេច​នេះ​ផង​ដែរ។

លោក​​បញ្ជាក់​ថា៖ «​នេះ​គឺ​ជា​ការ​ពិត​ក្នុង​ករណី​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​សង្គ្រាម​។ អ្នក​អាច​មាន​​គេ​​សម្លាប់​មនុស្ស​​១០០ នាក់​ដោយ​ផ្ទាល់ ប៉ុន្តែ​មេ​បញ្ជា​ការ​ពី​លើ​​សម្លាប់​មនុស្ស​រាប់​ពាន់​នាក់​។ តើ​វាមាន​ន័យ​ថា ​​​អ្នក​សម្លាប់​១០០ នាក់​ទទួល​ទោស​ស្រាល​ជាង​ឬ?»។

ប៉ុន្តែ ​សាលក្រម​នេះ​ត្រូវ​បាន​សាទរ​ជា​សកល​ដោយ​ជន​រង​គ្រោះ។ លោក សុំ រិទ្ធី អាយុ ៦០ ឆ្នាំ ជា​អតីត​អ្នក​ទោស​ខ្មែរក្រហម ​នៅ​ខេត្ត​សៀម​រាប រន្ធត់​ចិត្ត​ ដោយ​សារ​តែ​សាលក្រម​។

លោក​​បន្ត​ថា៖ «​ខ្ញុំ​ពិត​ជា​កោត​សរ​សើរ​ចំពោះ​សាលក្រម។ ខ្ញុំ​ជាប់​គុក​ខ្មែរក្រហម​អស់ ២ ឆ្នាំ ​ដូច្នេះ វា​គឺ​ជា​ជីវិត​ពិបាក​ណាស់​។ ខ្ញុំ​ស្រក់​ទឹក​ភ្នែ​ក​ឥឡូវ​នេះ មិនមែន​ដោយ​សារ​តែ​ខ្ញុំ​សោក​ស្តាយ​ទេ ប៉ុន្តែដោយ​សារ​ខ្ញុំ​សប្បាយ​ចិត្ត។ ​ខ្ញុំ​បាត់​បង់​ឪពុក និង​ប្អូន ៣ នាក់​»។

លោក តុល តេស អាយុ ៨០ ឆ្នាំ​ ជន​ជាតិ​ចាម​នៅ​​ខេត្ត​កំពង់​ធំ បាន​ថ្លែង​ថា លោក​បាន​បាត់​បង់​បង​ប្អូន​​ជា​ច្រើន​​នាក់ ក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហម ប៉ុន្តែ​ថា សាលក្រម​ថ្ងៃ​នេះ​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​អារម្មណ៍​ឈឺ​ចាប់​របស់​ខ្ញុំ​ស្ងប់​»។

ចំពោះ​លោក​ សួន វាន់ថន អាយុ ៥៨ ឆ្នាំ ​​វិញ ជាប់​ពន្ធនាគារ១ ជីវិត ​មិន​គ្រប់​គ្រាន់​ទេ គឺ​ទោស​ ខៀវ សំផន និង​​​ លោ​ក នួន ជា ​គួរ​បន្ត​ទៅ​​ជាតិ​​​ក្រោយ​ទៀត។

លោក វាន់​ថន ដែល​ថ្លែង​ថា លោក​រត់​គេច​ផុត​ពី​ការ​ពិឃាត​នៅ​ខេត្ត​ព្រៃ​វែង ​ថ្លែង​ថា ឧក្រិដ្ឋកម្ម​នោះ​គឺ​អាក្រក់​ណាស់ ព្រោះ​គេ​ជា​អ្នក​ចេះ​ដឹង តែ​ដឹក​នាំ​ប្រទេស​ចូល​ក្នុង​នរក។

ជន​រង​គ្រោះ ៣៨៦៩ នាក់ ដែល​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ដោយ​តុលា​ការ​ជា​ដើម​បណ្តឹង​រដ្ឋ​ប្បវេណី ​​បាន​មើល​ឃើញ​ជោគ​ជ័យ​សំខាន់​កាល​ពី​ម្សិលមិញ ​ក្នុង​ទម្រង់​ជា​ការ​ទទួល​ស្គាល់​របស់​តុលា​ការ​ចំពោះ​គម្រោង​សំណង ១១ គម្រោង​ ដែល​រួម​មាន​ ​ទិវា​​ចង​ចាំ​ជាតិ ​​គម្រោង​ព្យា​បាល និង​ការ​សាង​សង់​ស្តូប​នៅ​ភ្នំពេញ ព្រម​ទាំង​​គម្រោង​៨ ផ្សេង​ទៀត​។ ​គម្រោ​ង​ពីរ​ពុំ​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​​ ដោ​យ​សារ​តែ​​​​ពុំ​ទទួល​បាន​មូលនិធិ​គ្រប់​គ្រាន់​។

លោកស្រី Marie Guiraud សហមេធាវី​នាំ​មុខ​នៃ​ដើម​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី បាន​ថ្លែង​ថា៖ «យើង​កោត​សរសើរ​​ការ​ពិត​ដែល​តុលាការ​ទទួល​ស្គាល់​ការ​ឈឺ​ចាប់​របស់​ប្រជា​ជន ដោយ​សារ​របប​កម្ពុជា​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​ក្នុង​អត្ថន័យ​ទូលាយ»។

សេចក្តីថ្លែង​​ការណ៍​គាំទ្រ​សាលក្រម បាន​ធ្វើ​ឡើង​កាល​ពី​ម្សិលមិញ ដោយ​​ស្ថានទូត​អាមេរិក និង​អា​ល្លឺម៉ង់ ក្រុម​ប្រទេស​​មិត្តភក្តិ​របស់​តុលា​ការ ​អង្គការ​សិទិ្ធ​មនុស្ស​ក្នុង​ស្រុកគឺ​គណៈ​កម្មាធិការ​ប្រព្រឹត្ត​កម្ម​នៃ​អង្គការ​សមាគម​ការពារ​សិទិ្ធ​​មនុស្ស​កម្ពុជា សហព័ន្ធ​អន្តរជាតិ​ដើម្បី​សិទិ្ធ​មនុស្ស​ អង្គការ​សហប្រជាជាតិ និង​លោក​ឧបនាយក​រដ្ឋ​មន្រ្តី សុខ អាន។

លោកស្រី Heather Ryan អ្នក​ឃ្លាំ​មើល​សាលា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​យូរ​មក​ហើយ មក​ពី​គំនិត​ផ្តួច​ផ្តើម​សង្គម​យុតិ្តធម៌​បើក​ទូលាយ​ថ្លែង​ថា ​ម្សិ​លមិញ​ជា​ថ្ងៃ​សំខាន់​ណាស់ ចំពោះ​តុលាការ​ និង​កម្ពុជា។

លោក​ស្រីថ្លែង​ថា៖ «​ខ្ញុំ​រីក​រាយ​ជាមួយ​នឹង​សាលក្រម​ពី​អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ឮ និង​បាន​ឃើញ​ក្នុង​សេចក្តី​សង្ខេប។ គ្មា​ន​ការ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​ទេ»។

លោក​ស្រី​​បន្ត​ថា សាលក្រម​នេះ​មាន​ឥទិ្ធពល​លើ​ដំណើរ​ការ​កាត់​ក្តី​ក្នុង​រឿង​ក្តី ០០២/០២។​ ​

លោក​ស្រី Ryan បាន​បន្ត​ថា៖ «វា​មិន​អាចចង​កាតព្វកិច្ច​ក្នុង​រឿង​ក្តីទី ២ ទេ ប៉ុន្តែ ការ​កាត់​ទោស​នឹង​យក​អង្គហេតុ​ដដែល​ម្តង​ទៀតនៅ​ក្នុង​រឿង​ក្តី​ទី២» លោក​ស្រីអះ​អាង​ថា វា​​មាន​អានុ​ភាព​ស្មើ​គ្នា​៕​ TK

អត្ថបទគួរចាប់អារម្មណ៍