The Phnom Penh Post Search

Search form




Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - វាល​ពិឃាត​ជើង​ឯក​ជា​អតីត​ឡ​ដុត​ឆ្នាំង​ពី​សម័យ​បុរាណ

វាល​ពិឃាត​ជើង​ឯក​ជា​អតីត​ឡ​ដុត​ឆ្នាំង​ពី​សម័យ​បុរាណ

សមាជិក​របស់​លោក កសិកា កំពុង​ធ្វើ​ការ​វិភាគ​លើ​អតីត​ទីតាំង​ឡ​ដុត​ឆ្នាំង​សម័យ​បុរាណ។
សមាជិក​របស់​លោក កសិកា កំពុង​ធ្វើ​ការ​វិភាគ​លើ​អតីត​ទីតាំង​ឡ​ដុត​ឆ្នាំង​សម័យ​បុរាណ។ រូបថត សហការី

វាល​ពិឃាត​ជើង​ឯក​ជា​អតីត​ឡ​ដុត​ឆ្នាំង​ពី​សម័យ​បុរាណ

ភ្នំពេញៈ នៅ​ក្នុង​ដី​នៅ​ឯ​វាល​ពិឃាត​ជើង​ឯក ក្នុង​ចំណោម​ឆ្អឹង​លលាដ៍​ក្បាល​របស់​ជន​រងគ្រោះ​ក្នុង​របប ប៉ុល ពត គេ​ឃើញ​មាន​កប់​វត្ថុ​បុរាណ​ជាច្រើន គឺ​អំបែង​ពណ៌​ខ្មៅ ក្រហម​និង​ពណ៌​ត្នោត ដែល​នេះ​គឺ​ទំព័រ​សំខាន់​មួយ​ទៀត នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដំបូង​របស់​រាជធានី​ភ្នំពេញ។

ការ​រក​ឃើញ​នៃ​ឡ​ដុត​ឆ្នាំង​ចំនួន ៦៩ កន្លែង នៅ​ក្នុង​ដើម​ទសវត្សរ៍ ឆ្នាំ​២០០០ ដោយ​អ្នក​បុរាណ​វិទូ​លោក ផុន កសិកា បាន​ចង្អុល​បង្ហាញ​ថា សហគមន៍​ឧស្សាហ​កម្ម​មួយ បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​សតវត្សរ៍​ទី​ប្រាំ គឺ​ប្រហែល​មួយ​ពាន់​ឆ្នាំ​មុន​ពេល​ភ្នំពេញ​ក្លាយ​ជា​រាជធានី។

លោក កសិកា ដែល​ជា​ប្រធាន​ផ្នែក​បុរាណវិទ្យា​នៃ​រាជ​បណ្ឌិត​សភា​កម្ពុជា បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា វាល​ពិឃាត​ជើងឯក គឺជា​កន្លែង​ឡ​ដុត​ឆ្នាំង​ចាស់​បំផុត ដែល​គេ​ស្គាល់​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ដែល​ផលិត​វត្ថុ​ប្រើ​ប្រាស់​ក្នុង​ពិធី​ផ្សេង។ ប៉ុន្តែ យោង​តាម​អង្គការ យូណេស្កូ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា វត្ថុ​បុរាណ នឹង​បាត់បង់​ទៅ​វិញ​ជា «រៀង​រហូត» ខណៈ​ដែល​ល្បឿន​យ៉ាង​លឿន នៃ​ការ​ធ្វើ​នគរូបនីយកម្ម​នឹង​ប៉ះពាល់​មក​លើ​តំបន់​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ។ ដើម្បី​ស្វែង​រក​ចម្លើយ​ចំពោះ​សំណួរ​មួយ​ចំនួន​ដែល​នៅ​សេស​សល់ ស្ថាប័ន​ការពារ​បេតិកភណ្ឌ​របស់​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ នឹង​ធ្វើ​ការ​ស្ទង់​មតិ​ចុង​ក្រោយ​លើ​កន្លែង​នេះ ក្នុង​ពេល​ឆាប់ៗ​នេះ។

លោក​ស្រី Anne Lemaistre នាយក​ប្រចាំ​ប្រទេស នៃ​អង្គការ​យូណេស្កូ បាន​ថ្លែង​ថា៖ «តម្លៃ​ពិសេស នៃ​សក្តានុពល​បុរាណវិទ្យា​នេះ​នៅ​ចំ​មុខ​ទ្វារ​រាជធានី​ភ្នំពេញ និង​ការ​គំរាម​កំហែង គឺជា​មូលហេតុ​ត្រឹម​ត្រូវ​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​នូវ​កិច្ច​អន្តរាគមន៍​សង្គ្រោះ ដើម្បី​ចុះ​កាល​បរិច្ឆេទ និង​យល់​ដឹង​ពី​ដំណើរការ​នៃ​កន្លែង​នេះ ដែល​បច្ចុប្បន្ន​នៅ​តែ​ជា​ការ​មន្ទិល​នៅ​ឡើយ»។

លោក​ស្រី ម៉េង អេដា នៃ​ក្រុមហ៊ុន ម៉េង អចលន​ទ្រព្យ ដែល​កំពុង​អភិវឌ្ឍ​ផ្ទៃដី​ជាង ១០០ ហិកតា នៅ​ជើង​ឯក បាន​ថ្លែង​ថា៖ «យើង​មាន​អតិថិជន​ជាច្រើន​រួច​ហើយ ហើយ​យើង​បាន​លក់​ចេញ​ដី​ចំនួន ៦០ ឡូត៍ ក្នុង​រយៈ​ពេល​ជិត​ពីរ​ខែ»។ លោក​ស្រី អេដា មិន​ដឹង​ពី​សារៈ​សំខាន់​នៃ​បុរាណវិទ្យា ក្នុង​តំបន់​នេះ​ទេ។

កំណត់​ត្រា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ បាន​រៀបរាប់​តិច​តួច​ពី​តំបន់​នេះ មុន​ពេល​រាជធានី​ភ្នំពេញ ក្លាយ​ជា​រាជធានី​ខ្មែរ ក្នុង ឆ្នាំ ១៤៣២។ រឿង​ព្រេង​បាន​រៀបរាប់​ថា ការ​តាំង​ទីលំនៅ​បាន​រៀបចំ​ឡើង​នៅ​ចតុមុខ នៅ​ក្នុង​សតវត្សរ៍ ទី១៤ បន្ទាប់​ពី​ស្ត្រី​ម្នាក់​ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា ឈ្មោះ ដូនពេញ បាន​សង់​ទីសក្ការៈ​មួយ​នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា វត្តភ្នំ។

ក៏​ប៉ុន្តែ​លោក​ស្រី LeMaistre បញ្ជាក់​ថា បុរាណ​វត្ថុ​បាន​ចង្អុល​បង្ហាញ​ថា កន្លែង​ប្រជុំជន​មួយ កើត​មាន​នៅ​ចតុមុខ ចាប់​តាំង​ពី​សម័យ​នគរ​ភ្នំ។

លោក កសិកា បាន​សម្រេច​ចិត្ត​រុករក​ពី​តំបន់​នៅ​ជើងឯក​នេះ ក្នុង ឆ្នាំ​២០០០ បន្ទាប់​ពី​សហ​សេវិក​ម្នាក់​បាន​កត់​សម្គាល់​ឃើញ​អំបែង ក្នុង​ចំណោម​ឆ្អឹង​សព នៅ​ឯ​កន្លែង​រំឭក​ខួប​អំពើ​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍​នេះ។

លោក កសិកា បាន​រក​ឃើញ​ពី​សំណល់​ឡ​ដុត​ឆ្នាំង​ដែល​កប់​នៅ​ទីនោះ​ដែល​មាន​អាយុ​កាល​ពី​សតវត្សរ៍​ទី​ប្រាំ​ដល់​សតវត្សរ៍ ទី១៣។ វត្ថុ​រក​ឃើញ រួម​បញ្ចូល​ទាំង​ឆ្នាំង​ក្អម​ដំបូង និង​ឡ​ឥដ្ឋ​ទំនើបៗ នៅ​សតវត្សរ៍​ក្រោយៗ​មក។

លោក​បាន​លើក​ឡើង​ថា កន្លែង​នេះ​គឺជា​ទីកន្លែង​តាំង​លំនៅឋាន ដោយសារ​តែ​មាន​ត្រី​ក្នុង​បឹង​សម្រាប់​ធ្វើ​ម្ហូប និង​ព្រៃឈើ​ក្បែរ​នោះ សម្រាប់​ដុត​ឡ។ បឹង​នេះ​គឺជា​ប្រភព​ដី​ឥដ្ឋ​ខណៈ​ដែល​ទន្លេ​ក្បែរ​នោះ គឺជា​ផ្លូវ​ទឹក​ដែល​ប្រជាជន​ធ្វើ​ពាណិជ្ជកម្ម​លើ​ផលិតផល​របស់​ខ្លួន ជាមួយ​នឹង​ទីក្រុង​អង្គរ។

សិលា​ចារឹក​សតវត្សរ៍ ទី៧ បែប​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​បូរាណ ដែល​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​កន្លែង​នោះ បាន​បង្ហាញ​ថា ប្រជា​ពលរដ្ឋ​នៅ​ទីនោះ​គឺជា​ខ្មែរ យ៉ាង​ហោច​ណាស់ តាំង​ពី​សម័យ​ចេនឡា មុន​អង្គរ។ លោក កសិកា បញ្ជាក់​ថា៖ «បើ​ទោះ​បី​ជា​អង្គរ រីក​ចម្រើន​ជា​អាណាចក្រ​ក៏​ដោយ ក៏​ប៉ុន្តែ កន្លែង​ដទៃ​ទៀត​នៅ​ក្រៅ​អង្គរ គឺ​តំបន់​រណប ប្រហែល​ជា​រីក​លូត​លាស់​និង​អភិវឌ្ឍ​ដូច​គ្នា»។

លោក​បន្ថែម​ថា ឆ្នាំង​ក្អម​នៅ ជើងឯក​ដែល​គូស​បញ្ជាក់​ដោយ​រូប​សញ្ញា​បក្សី​ហោះ​ហើរ ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​អង្គរ ព្រះ​វិហារ និង​តំបន់​សំខាន់​ផ្សេង​ទៀត​នៅ​សម័យ​អង្គរ។

ទីតាំង​តាំង​ទីលំនៅ​នេះ បាន​ឮ​ដល់​ព្រះបាទ ពញាយ៉ាត នៅ​ពេល​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ផ្លាស់​ព្រះ​បរម​រាជវាំង​ពី​អង្គរ​មក​ភ្នំពេញ។ លោក កសិកា បាន​បញ្ជាក់​ថា៖ «មិន​មែន​ព្រះ​មហាក្សត្រ ប្តូរ​មក​ចតុមុខ​ដោយ​ចៃដន្យ​ទេ ព្រះអង្គ​បាន​ដឹង​ថា ទីនេះ​គឺមាន​ការ​អភិវឌ្ឍ»។

កន្លែង​នេះ​ពុំ​រង​ផល​ប៉ះ​ពាល់​អស់​ជាច្រើន​សតវត្សរ៍ ប៉ុន្តែ​រយៈ​ពេល​ជាង ៥០ ឆ្នាំ​កន្លង​មក​នេះ ពំនូក​ឡ​ដុត​ជាច្រើន​កន្លែង​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ ដោយ​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​នៅ​ទស្សវត្សរ៍ ទី ៦០ នៅ​ពេល​ខ្មែរ​ចិន​បាន​បង្កើត​កន្លែង​កប់​ខ្មោច​នៅ​ជុំវិញ​មន្ទីរ​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍​ជើង​ឯក ចំណែក​ឯ​ពំនូក​ឡ​ដុត​ដទៃ​ទៀត ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ នៅ​ពេល​ខ្មែរ​ក្រហម​ជីក​ផ្នូរ​ធំ​ក្នុង​តំបន់​នេះ។

លោក កសិកា បញ្ជាក់​ថា ការ​សាង​សង់​រយៈ​ពេល ១០ ឆ្នាំ មក​នេះ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​បាត់បង់​ពំនូក​ឡ​ដុត​ជាច្រើន​ថែម​ទៀត ខណៈ​ដែល​តម្លៃ​ដី​ឡើង​ថ្លៃ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឲ្យ​កសិករ​លក់​ដី​ទៅ​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​អភិវឌ្ឍ។

លោក​ស្រី Nancy Beavan ជា​អ្នក​ជំនាញ​ដែល​កំណត់​ឆ្នាំង​កាបោន ពី​សាកល​វិទ្យាល័យ Ortago នៃ​ប្រទេស New Zealand ដែល​បាន​ជួយ​កំណត់​អាយុ​កាល​នៃ​ទីកន្លែង​នេះ បាន​ថ្លែង​ថា ក្រុម​លោក កសិកា បាន​ខិតខំ​ធ្វើ​ការងារ​នេះ។ លោក​ស្រី​បន្ត​ថា៖ «ការ​ខិតខំ​ប្រឹង​ប្រែង របស់​ពួកគេ​ក្នុង​ការ​សង្គ្រោះ​បុរាណ​វិទ្យា បាន​កត់ត្រា​ព័ត៌មាន​បេតិកភណ្ឌ​វប្បធម៌​ដ៏​មាន​តម្លៃ​ដែល​នឹង​ត្រូវ​បាត់​បង់​ក្នុង​ការ​ឈូស​ឆាយ​ដី»។ មាន​ពំនូក​ឡ​ដុត តែ ១១ ប៉ុណ្ណោះ ដែល​នៅ​សល់។

លោក កសិកា ឱ្យ​ដឹង​ថា ត្រូវ​សិក្សា​បន្ថែម​ទៀត​មុន​ពេល​អស់​ពេល​វេលា​ជា​ពិសេស​ក្នុង​ចន្លោះ​រយៈ​ពេល ១០០ ឆ្នាំ​រវាង​ការ​បញ្ចប់​ការ​ផលិត​ឡ​ដុត និង​ការ​បង្កើត​រាជធានី​ភ្នំពេញ៕

អត្ថបទគួរចាប់អារម្មណ៍