The Phnom Penh Post Search

Search form

តើ​កម្ពុជា​អាច​ទប់​ស្កាត់​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ​ដល់​កម្រិត​ណា?

ស្រ្តី​រក​ស៊ី​ផ្លូវ​ភេទ​ ដែល​តែង​តែ​រង​គ្រោះ​ដោយ​ការ​យក​ទៅ​រួម​ភេទ​បូក។
ស្រ្តី​រក​ស៊ី​ផ្លូវ​ភេទ​ ដែល​តែង​តែ​រង​គ្រោះ​ដោយ​ការ​យក​ទៅ​រួម​ភេទ​បូក។ រូបថត ភីឡុង​

តើ​កម្ពុជា​អាច​ទប់​ស្កាត់​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ​ដល់​កម្រិត​ណា?

នៅ​ថ្ងៃ​នេះ​នៅ ទីក្រុង​ឡុងដ៍ ប្រទេស​អង់គ្លេស មាន​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​ជា​សកល​មួយ​ស្តី​អំពី​ការ​បញ្ចប់​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ នៅ​ពេល​មាន​សង្គ្រាម ដោយ​មាន​អ្នក​ចូល​រួម​ជាង ១០០ ប្រទេស​នៅ​លើ​ពិភពលោក​ដើម្បី​ស្វែង​រក​ដំណោះ​ស្រាយ​ជា​លក្ខណៈ​អន្តរជាតិ​ទៅ​តាម​បរិបទ​ប្រទេស​នីមួយៗ​ថា តើ​ត្រូវ​ទប់​ស្កាត់​ដើម្បី​កុំឲ្យ​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ​នេះ​កើត​មាន​ឡើង​នៅ​ពេល​ស្រុក​មាន​សង្គ្រាម?

សម្រាប់​បរិបទ ប្រទេស​កម្ពុជា វិញ ដែល​ជា​ប្រទេស​មួយ​មាន​វប្បធម៌ និង​អរិយធម៌​ខ្ពង់​ខ្ពស់​វ័យ​ចំណាស់​កាល​ពី​សម័យ​ដើម​មក​ស្រុក​ខ្មែរ​កម្រ​ឮ​ពាក្យ​ថា រំលោភ​សេព​សន្ថវៈ​ប្រឆាំង​នឹង​ស្ត្រី​ជា​ទូទៅ​ណាស់។ ករណី​ដែល​កើត​មាន​នោះ គឺ​មាន​តែ​ចំពោះ​មេ​កន្ត្រាញ ឬ​ក៏​ស្តេច​ត្រាញ់​នៅ​តំបន់​ណា​មួយ ដែល​ពោរ​ពេញ​ទៅ​ដោយ​អំណាច ឧទាហរណ៍​ដូចជា ស្តេច​ត្រាញ់ ដាប ឈួន ហៅ ម្ជុល​ពេជ្រ នៅ ខេត្ត​សៀមរាប កាល​ពី​ជំនាន់​សង្គម​រាស្ត្រ​និយម គឺ​ល្បី​អូមអាម​ខាង​រំលោភ​កូន​ក្រមុំ​គេ ដើរ​ស៊ើប​មើល​តើ​ផ្ទះ​ណា​មាន​កូន​ក្រមុំ​នឹង​រៀបការ គឺ​ទៅ​ចាប់​កូន​ក្រមុំ​គេ​ហើយ។ តែ​មក​ដល់​សម័យ​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល ដឹក​នាំ​ដោយ សេនា​ប្រមុខ លន់ នល់ បាន​ចាប់ផ្តើម ឆ្នាំ​១៩៧០ មក​ក៏​មាន​លេច​ឮ​ករណី​រំលោភ​សេព​សន្ថវៈ កើត​មាន​ឡើង​ហើយ​ជា​ពិសេស គឺ​ប្រឆាំង​នឹង​ជនជាតិ​ភាគ​តិច តែ​មិន​មាន​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ច្បាស់​លើ​ករណើ​រំលោភ​ក្នុង​សម័យ លន់ នល់ នេះ​ទេ។

បន្ទាប់​មក​ដល់​សម័យ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម គឺ​ចាប់​តាំង​ពី​មាន​ដើម​បណ្តឹង​ពី​ភាគី​ជន​រងគ្រោះ និង​អ្នក​ធ្លាប់​បាន​ឃើញ​ករណី​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ​ក្នុង​របប​នោះ តាម​រយៈ​របាយ​ការណ៍​ស្រាវជ្រាវ​របស់​អង្គការ ស៊ីឌីភី (CDP, 2011) បង្ហាញ​ជា​ករណី​សិក្សា​របស់​ជន​រងគ្រោះ កាល​ពី​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម​ចំនួន ១០៤ នាក់​រក​ឃើញ​ពី​របៀប​ធ្វើ​ទារុណកម្ម​ផ្លូវ​ភេទ មក​លើ​ជន​រងគ្រោះ ហើយ​ជន​រងគ្រោះ ដែល​ត្រូវ​ខ្មែរ​ក្រហម​រំលោភ ក៏​បាន​រៀបរាប់​តាំង​ពី​ចាប់​រំលោភ ហើយ​សម្លាប់​ចោល​តែ​ម្តង​ក៏​មាន។ ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ផ្តល់​បទ​សម្ភាស​នោះ បើ​គិត​ជា​ភាគរយ​វិញ​គឺ ២៨,៨ ភាគរយ​បាន​ឃើញ​សកម្មភាព​ចាប់​រំលោភ​ផ្ទាល់​ភ្នែក និង ៦,៨ ភាគរយ​ធ្លាប់​ទទួល​រង​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ ដោយ​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម។

មក ឆ្នាំ​១៩៧៩ របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ត្រូវ​បាន​ផ្តួល​រំលំ​ដោយ​កងទ័ព វៀតណាម ដែល​មាន​ការ​បកស្រាយ​ខុស​គ្នា​ទៅ​តាម​និន្ននាការ​នយោបាយ​រៀងៗ​ខ្លួន ខ្លះ​ថា កងទ័ព វៀតណាម មក​រំដោះ តែ​ខ្លះ​ថា វៀតណាម ចូល​មក​លុក​លុយ ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​កាល​នោះ​អំណាច​មាន​នៅ​នឹង​ដៃ​ពេញ តើ​កងទ័ព​ទាំង​នោះ មាន​ប្រើ​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ​ដែរ​ឬ​ទេ? ចំណុច​នេះ​ក៏​មិន​មាន​ទិន្នន័យ​ជាក់​លាក់​ដែរ អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ខ្លះ​ថា កុំ​ទាន់​អាល​ស្រាវជ្រាវ​ចាំ​ស្រុក​ស្រួល​បួល​សិន​ក៏​មាន។

មក​ដល់​ទសវត្សរ៍ ឆ្នាំ​៨០ និង ៩០ គឺ​នៅ​តំបន់​អសន្តិសុខ​ប្រយុទ្ធ និង​ប្រទាញ​ប្រទង់​គ្នា​រវាង​អតីត​ឧទ្ទាម​ខ្មែរ​ក្រហម និង​រដ្ឋាភិបាល នៅ​តាម​ជាយ​ដែន ខ្មែរ ថៃ ក៏​មាន​សកម្មភាព​រំលោភ​ស្ត្រី​កើត​មាន​ឡើង​ដែរ នៅ​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ ខ្ញុំ​ធ្លាប់​បាន​ស្រាវជ្រាវ​ពី​បញ្ហា​សង្គម​សុខភាព នៅ​តាម​អតីត​តំបន់​អសន្តិសុខ​ទាំង​នោះ ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ដែល​បាន​ដឹង​ឮ និង​ឃើញ​ប្រាប់​នូវ​សកម្មភាព​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ​ទាំង​នោះ​ផង​ដែរ។ ករណី​នេះ ក៏​គ្មាន​ការ​ស្រាវជ្រាវ​ជាក់លាក់​ដែរ​លើ​បញ្ហា​នេះ ហើយ​បញ្ហា​ដូច​គ្នា​នេះ​ដែរ នៅ​អំឡុង​ពេល​នោះ ក៏​មាន​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​រត់​ទៅ​លិច​នៅ​ជំរំ​ជន​ភៀស​ខ្លួន នៅ​តាម​ព្រំដែន ថៃ។ ខ្ញុំ​បាន​ឮ​ពី​មិត្តភក្តិ និង​សាច់​ញាតិ​ដែល​បាន​ឃើញ​សកម្មភាព​កងទ័ព និង​តម្រួត ថៃ ធ្វើ​បាប​ខ្មែរ​ដែល​រត់​ឆ្លង​ដែន​ទៅ​នៅ​ជំរំ​សម្បើម​ណាស់​ដែរ​មាន​តាំង​ពី​បាញ់ វាយ​ធ្វើ​បាប​ទារុណកម្ម និង​ការ​ចាប់​រំលោភ​ស្រ្តី​ក៏​មាន​ដែរ។

បើ​ទោះ​បី​ជា​សង្គ្រាម​ដែល​បាន​អូស​បន្លាយ​ជាង ៣០ ឆ្នាំ​ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​នៅ ប្រទេស​កម្ពុជា ក៏​ដោយ ក៏​បញ្ហា​វិបត្ត​នយោបាយ និង​សេដ្ឋកិច្ច មក​ទល់​បច្ចុប្បន្ន​នេះ នៅ​មិន​ទាន់​ជ្រះ​ស្រឡះ​នៅ​ឡើយ​ទេ ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ភាព​រឹងមាំ​ផ្នែក​ច្បាប់​ទាំង​ការ​តាក់​តែង ទាំង​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​នៅ​ធូររលុង ដោយ​នៅ​លាយ​ឡំ​គ្នា​ជាមួយ​នឹង​អំពើ​ពុក​រលួយ​នៅ​ឡើយ។ ករណី​រំលោភ​សេព​សន្ថ​វៈនេះ ពី ១ ឆ្នាំ​ទៅ ១ ឆ្នាំ​មិន​មាន​ទិន្នន័យ​ថយ​ចុះ​គួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់​ទេ តាម​ទិន្នន័យ​រដ្ឋាភិបាល​បាន​ទិន្នន័យ​ពី​ប៉ូលិស​មូលដ្ឋាន​អនុវត្ត​ច្បាប់ ខុស​គ្នា​ទៅ​អង្គការ​ជំនួយ​ផ្នែក​ច្បាប់​វិញ​គឺ​បាន​ទទួល​ពាក្យ​បណ្តឹង​ពី​ជន​រងគ្រោះ គ្រាន់​តែ​អង្គការ អាដហុក តែ ១ មាន​ករណី​រំលោភ​ដល់​ទៅ ៣១៣ ករណី​នៅ ឆ្នាំ​២០១២ ហើយ​ក៏​មាន​ករណី​ខ្លះ ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ខំ​ឲ្យ​ភាគី​ទាំង​សង​ខាង​ស្រុះ​ស្រួល​គ្នា​រវាង​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត និង​ជន​រងគ្រោះ​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ គិត​លុយ​កាក់​ក្រៅ​ក៏​មាន ព្រោះ​ខ្លាច​ខ្មាស​គេ ហើយ​ក៏​មាន​ករណី​ជាច្រើន មិន​រាយការណ៍​ទៅ​សមត្ថកិច្ច​ដែរ​ដូច​ជា​ករណី​រំលោភ​បូក​ស្រ្តី​រក​ស៊ី​ផ្លូវ​ភេទ​ជាដើម ករណី​ទាំង​នេះ គឺ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​លំបាក​ក្នុង​ការ​វាស់​វែង​ទិន្នន័យ។

បញ្ហា​រំលោភ​នេះ ឥឡូវ​មាន​រូបភាព​ប្លែកៗ​មាន​តាំង​ពី​ជីតា​បង្កើត​រំលោភ​ចៅ​ស្រី ឪពុក​រំលោភ​កូន​ស្រី​ខ្លួន​ឯង យុវជន​រំលោភ​បូក​ស្ត្រី​រក​ស៊ី​ផ្លូវ​ភេទ មក​រាល​ដាល​រំលោភ​បូក​ស្រ្តី​ទូទៅ​ក៏​មាន។ សព្វ​ថ្ងៃ​ចាប់​ផ្តើម​មាន​ករណី​រំលោភ​បូក​ទៅ​លើ​ក្រុម​ខ្ទើយ (Transgender) ដែល​រក​ស៊ី​ផ្លូវ​ភេទ​ក៏​មាន ហើយ​ការ​រំលោភ​បូក​មាន​លក្ខណៈ​ធ្ងន់ធ្ងរ ដែល​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ជា​យុវជន ដែល​មាន​គ្នា​ច្រើន​នេះ គឺ​មិន​មាន​ការ​ថយ​ចុះ​គួរ​ឲ្យ​កត់​សម្គាល់​ទេ គឺ​គ្រាន់​តែ​មាន​ការ​ប្រែ​ប្រួល​ឥរិយាបថ​មិន​សូវ​សម្ញែង​ចេញ​មក​ក្រៅ​អួត​ពី​រឿង​យក​ស្រី​ទៅ​បូក​ដូច​មុនៗ​នោះ​ទេ។

តាម​របាយ​ការណ៍​ស្រាវជ្រាវ​ដោយ​ផ្តោត​ទៅ​លើ​តែ​យុវជន​ដែល​មាន​ទ្រព្យ​ធន​បង្គួរ មាន​អាយុ​ពី ១៥ ទៅ ២៤ ឆ្នាំ​នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​រយៈ​ពេល ៥ ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ នៅ ឆ្នាំ​២០០៩ ពួក​គេ​ធ្លាប់​យក​ស្ត្រី​រក​ស៊ី​ផ្លូវ​ភេទ​ទៅ «រំលោភ​បូក» ក្នុង​រយៈ​ពេល ៣ ខែ​ចុង​ក្រោយ​មុន​សម្ភាស​គឺ​មាន ១០,៨ ភាគរយ​ក្នុង​ចំណោម​ពួក​គេ ២៤០ នាក់​បើ​ប្រៀប​ធៀប​នឹង ឆ្នាំ​២០១៤ នេះ​វិញ​មិន​មាន​ការ​ប្រែ​ប្រួល​ទេ​គឺ​មាន ១០,៦ ភាគរយ​ក្នុង​ចំណោម​ពួកគេ ២៨៤ នាក់។ (សុប្រាជ្ញ ឆ្នាំ ២០០៩ និង​ឆ្នាំ ២០១៤) ដោយ​សារ​បញ្ហា​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ​នៅ កម្ពុជា ដែល​កើត​មាន​នៅ​អំឡុង​ពេល​ស្រុក​កើត​សង្គ្រាម និង​ជះ​ឥទ្ធិពល​ត​មក​ក្រោយ​សង្គ្រាម​ទៀត ដូច្នេះ​ចំពោះ​បញ្ហា​នេះ​គឺ​ត្រូវ​រក​គន្លឹះ​ដំណោះ​ស្រាយ​នូវ​ភាព​ស្មុគ​ស្មាញ​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​មួយ​ចំនួន៖

ទី១) ទម្លាប់​ដឹក​នាំ​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​តាំង​ពី​យូរ​មក​ហើយ គឺ​ចូល​ចិត្ត​តែ​បង្អាប់​របប​គេ​ពី​មុនៗ​ដឹក​នាំ ហើយ​លើក​តម្កើង​របប​ខ្លួន​ឯង​ដឹក​នាំ ជា​ពិសេស ប៉ះពាល់​ទៅ​នឹង​បញ្ហា​របប​នយោបាយ​ដឹក​នាំ​ផ្ទាល់​តែ​ម្តង បញ្ហា​នេះ​គឺ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះ​ពាល់​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ជាច្រើន​មិន​ត្រូវ​បាន​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឲ្យ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​បញ្ហា​ណា​រក​ឃើញ​បញ្ហា​ដែល​ប៉ះពាល់​នយោបាយ​ជាដើម តែ​ចូល​ចិត្ត​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ណា​ដែល​លើក​សរសើរ ពី​របប​ដែល​ខ្លួន​ធ្លាប់ ឬ​ក៏​បាន​នឹង​កំពុង​ដឹក​នាំ និង​បន្តុះ​បង្អាប់​របប​មុនៗ​ទៅ​វិញ។

ឧទាហរណ៍ ប្រសិន​បើ​មាន​អ្នក​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ទៅ​លើ​ប្រធានបទ​មួយ​ថា តើ​មាន​កងទ័ព វៀតណាម ដែល​ចូល​មក​ស្រុក​ខ្មែរ​កាល​ពី​អំឡុង ឆ្នាំ​១៩៧៩ មាន​ប៉ុន្មាន​នាក់ ដែល​បាន​ប្រើ​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ និង​រំលោភ​សេព​សន្ថវៈ​មក​លើ​ស្ត្រី​ខ្មែរ? បញ្ហា​នេះ បើ​រក​ឃើញ​ក៏​រដ្ឋាភិបាល​មិន​អនុញ្ញត​ឲ្យ​ចេញ​ផ្សាយ​ដែរ ព្រោះ​ខ្លាច​ខូច​ចំណង​មិត្តភាព​ម៉ឺន​ឆ្នាំ។ ម្យ៉ាង​ទៀត​មាន​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ខ្លះ​ថា បើ​អត់​មាន​គម្រោង​ជំនួយ​ស្រាវជ្រាវ​ទេ ហើយ​ឲ្យ​ចេញ​លុយ​ហោប៉ៅ​គាត់ គឺ​គាត់​មិន​ធ្វើ​ទេ​បើ​ទោះ​បី​ជា​មាន​សមត្ថភាព​ក៏​ដោយ។

រីឯ​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​មួយ​ចំនួន​តូច​ស្រាវជ្រាវ​បែប​បញ្ជោរ​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ ដើម្បី​រក​លាភ​សក្ការៈ​តំណែង​នៅ​ក្នុង​ជួរ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​បាន​នាំ​គ្នា​ប្រឹង​ប្រែង​ធ្វើ។

កត្តា​សាំញ៉ាំ​នេះ ទំាង​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ទាំង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​គួរ​តែ​បើក​ចិត្ត​ឲ្យ​ទូលាយ​ទៅ​ហើយ​ឲ្យ​ចែក​គ្នា​ឲ្យ​ដាច់​រវាង​នយោបាយ​និង​ការ​ស្រាវជ្រាវ​ដើម្បី​ទុក​ឱកាស​ឲ្យ​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​ស្វែង​រក​ការ​ពិត​ជា​ពិសេស​គឺ​ការ​រំលោភ​ក្នុង​អំឡុង​សង្គ្រាម​នេះ​ដើម្បី​ងាយ​ដល់​អ្នក​អនុវត្ត​ច្បាប់ និង​កម្មវិធី។

ទី២) ចំពោះ​សារព័ត៌មាន​ក្នុង​ស្រុក​វិញ គឺ​ភាគ​ច្រើន​សរសេរ​ជា​របៀប​ករណី​រំលោភ​ដែល​កើត​ឡើង មិន​បាន​ស៊ី​ជម្រៅ​លម្អិត​ទៅ​លើ​ករណី​មួយៗ​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​ទេ ឯ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ខ្លះ​ទៀត​សរសេរ ឬ​ក៏​អាន​បែប​របៀប​កំប្លុក​កំប្លែង និង​យក​រូបភាព​ជន​រងគ្រោះ​ត្រង់ៗ​តែ​ម្តង​ទៅ​វិញ។ សារព័ត៌មាន​ល្បីៗ​ខ្លះ​ទៀត លើក​តែ​បញ្ហា​នយោបាយ​ច្រើន​ជាង​បញ្ហា​សង្គម​ជា​ពិសេស​បញ្ហា​រំលោភ​សន្ថវៈ​នោះ គឺ​កម្រ​ផ្សាយ​ណាស់ ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ មិន​បាន​ជះ​ឥទ្ធិពល​ទៅ​លើ​ថ្នាក់​ដឹក​នំា​អ្នក​ធ្វើ​គោល​នយោបាយ និង​អ្នក​អនុវត្ត​ច្បាប់​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​បញ្ហា​នោះ​ប៉ុន្មាន​ទេ។ អ៊ីចឹង​ទាំង​និពន្ធ​នាយក ទាំង​អ្នក​រាយការណ៍​គួរ​តែ​ត្រូវ​បណ្តុះ​បណ្តាល​បន្ថែម​ឲ្យ​បាន​ស៊ី​ជម្រៅ​លើ​បញ្ហា​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ និង​ដំណោះស្រាយ។

ទី៣) ចំពោះ​បញ្ហា​ស៊ើប​អង្កេត​លើ​ពាក្យ​បណ្តឹង​របស់​ជន​រងគ្រោះ​ដោយ​សារ​ខ្មែរ​ក្រហម​ចំពោះ​ករណី​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ​នៅ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម គឺ​សាលា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម កំពុង​តែ​ស្វែង​រក​សំណុំ​រឿង​បន្ថែម​ទៀត​ដើម្បី​ដាក់​បន្ទុក​លើ​មេ​ដឹក​នាំ​ដែល​កំពុង​ដំណើរការ​កាត់​ទោស​នៅ​តុលាការ​នោះ។

បើ​ការ​កាត់​ទោស​ត្រឹម​ត្រូវ​ទៅ​តាម​យុត្តិធម៌​មែន​នោះ គឺជា​មេរៀន​ដ៏​ល្អ​មួយ​សម្រាប់​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ជំនាន់​ក្រោយ​ទៀត ដើម្បី​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ទប់​ស្កាត់​កុំ​ឲ្យ​មាន​អំពើ​ហិង្សា​កើត​មាន​បន្ត​ទៅ​ទៀត។

ទី៤) តាម​រយៈ​អ្វី​ដែល​បាន​ជួប​ប្រទះ​ក្នុង​សង្គ្រាម​កន្លង​ទៅ​នោះ អ្នក​ដែល​មាន​អំណាច គឺ​កងទ័ព ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ហិង្សា​នោះ ក៏​កងទ័ព​ដែរ ហេតុ​ដូចនេះ​គ្រប់​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ទាំង​អស់​គួរ​តែ​ត្រូវ​បាន​អប់រំ អំពី​បញ្ហា​យេនឌ័រ និង​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ ប្រឆាំង​នឹង​ស្រ្តី និង​កុមារី។ ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ដែរ យុវជន​ក៏​ត្រូវ​តែ​ផ្តល់​ការ​អប់រំ​ផ្លូវ​ចិត្ត និង​ផ្លូវ​ធម៌​ឲ្យ​បាន​ទូលំ​ទូលាយ​ចំពោះ​បញ្ហា​ទប់​ស្កាត់​ការ​រំលោភ «បូក» ព្រោះ​នៅ​ពេល​ដែល​ពួក​គេ​ខ្លះ អនាគត​អាច​ក្លាយ​ទៅ​ជា​កងទ័ព និង​សមត្ថកិច្ច គឺ​ពួក​គេ​អាច​នឹង​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​អ្វី​ដែល​ពួក​គេ​ធ្លាប់​ឃើញ​និង​ធ្លាប់​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវ​ភេទ ដែល​ដក់​ជាប់​ក្នុង​ចិត្ត​តាំង​ពី​អតីតកាល​ប្រសិន​បើ​សង្គ្រាម​កើត​មាន​ឡើង៕

សូម​ចូល​រួម​ផ្តល់​យោបល់​តាម​រយៈ soprach.tong@phnompenhpost.com

អត្ថបទគួរចាប់អារម្មណ៍