The Phnom Penh Post Search

Search form




Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - បក្ស​ប្រឆាំង​និង​សង្គម​ស៊ីវិល​គួរ​លាង​គូទ​ខ្លួន​ឯង​ឲ្យ​ជ្រះ​ផង

បក្ស​ប្រឆាំង​និង​សង្គម​ស៊ីវិល​គួរ​លាង​គូទ​ខ្លួន​ឯង​ឲ្យ​ជ្រះ​ផង

កិច្ច​ប្រជុំ​មួយ​របស់​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​ស្តី​ពី​ប្រាក់​ខែ​កម្មករ​កន្លង​មក។
កិច្ច​ប្រជុំ​មួយ​របស់​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​ស្តី​ពី​ប្រាក់​ខែ​កម្មករ​កន្លង​មក។ ម៉ៃ វីរៈ

បក្ស​ប្រឆាំង​និង​សង្គម​ស៊ីវិល​គួរ​លាង​គូទ​ខ្លួន​ឯង​ឲ្យ​ជ្រះ​ផង

«ចង្អុល​គេ មាន​ម្រាម​ដៃ​តែ​មួយ​ទេ តែ​មាន​ម្រាម​បី​ចង្អុល​មក​ខ្លួន​ឯង​វិញ!» «មុន​នឹង​និយាយ​អ្វី​មួយ គួរ​គន្លាស់​អណ្តាត​ខ្លួន​ឯង​ឲ្យ​បាន ១០០ ដង​សិន!» «ខ្លួន​ឯង​លាង​គូទ​ខ្លួន​ឯង​មិន​ជ្រះ​ផង​ចង់​លាង​គូទ​គេ!» ទាំង​នេះ​គឺជា​ពាក្យ​ប្រៀន​ប្រដៅ​ជា​ច្រើន ដែល​ចេះ​តែ​ចង់​ដាស់​តឿន​ឲ្យ​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​ចូល​ចិត្ត​តែ​ថា ឲ្យ​គេ តែ​ខ្លូន​ឯង​វិញ​ដូច​តែ​គេ​ដែរ ឬ​ក៏​ជាង​គេ​ផង។

ដូច​បក្ស​ប្រឆាំង និង​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​មួយ​ចំនួន​ដឹង​តែ​ពី​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល ឬ​ក៏​បក្ស​កាន់​អំណាច វា​ជា​ការ​ល្អ​ណាស់​បើ​ការ​រិះគន់​ដើម្បី​ស្ថាបនា​ដើម្បី​ជាតិ ឬ​ក៏​ដើម្បី​ទាក់​ទាញ​សន្លឹក​ឆ្នោត​បក្ស​របស់​ខ្លួន តែ​ពេល​ខ្លះ​មើល​ទៅ ហាក់​បី​ដូច​ការ​ខំ​ប្រឹង​ដើម្បី​យក​មុខ​យក​មាត់​ខ្លួន​ឯង​ភាសា​អង់គ្លេស​គេ​ហៅ​ថា យក «credit» ខ្លួន​ទៅ​វិញ មើល​ទៅ​ឲ្យ​តែ​គេ​ស្គាល់​បាន​ច្រើន​ចូល​ធ្វើ​នយោបាយ​បាត់។ ករណី​ខ្លះ អ្វី​ដែល​សំខាន់​នោះ គឺ​ការ​ខំ​ប្រឹង​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល​នោះ គឺ​បើ​មើល​ទៅ​ខ្លួន​ឯង​វិញ​ដូច​តែ​គេ​ដែរ ពេល​ខ្លះ​ហ្នឹង​ជាង​គេ​ផង​ក៏​ថា​បាន។ ឧទាហរណ៍ អ្នក​ណា​ក៏​ដឹង​ដែរ​ថា ភាគ​ច្រើន​នៃ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​ដាក់​កូន​ចៅ​នៅ​ធ្វើ​ការ​នៅ​សភា​ជាតិ និង​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​បែប​បក្ខពួក​និយម (Nepotism) ដូច​លោក ហ៊ុន ម៉ានី តំណាង​រាស្ត្រ ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ ដែល​ជា​កូន​ប្រុស​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ហ៊ុន សែន ហើយ លោក សាយ សំអាល់ រដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួង​បរិស្ថាន ដែល​ជា​កូន​ប្រុស​លោក សាយ ឈុំ អនុ​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា។

រីឯ​បក្ស​ប្រឆាំង​ដឹង​តែ​ពី​រិះគន់​ថា បក្ស​កាន់​អំណាច​ហ្នឹង ពុក​រលួយ​បក្ខពួក​និយម ឥឡូវ​ចូល​ដល់​ពេល​ធ្វើ​ការ​ជាមួយ​គ្នា​នៅ​សភា​វិញ​ម្តង ស្រាប់​តែ​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ចាប់​ផ្តើម​រៀបចំ​ដាក់​សែ​ស្រឡាយ​បក្ខពួក​ជាន់​ដាន​គេ​ដែរ បើ​លោក​ស្រី ជូឡុង ស៊ូមូរ៉ា ជា​ភរិយា​របស់​លោក សម រង្ស៊ី ប្រធាន​បក្ស​នៅ​ជា​តំណាង​រាស្ត្រ​ដដែល ចំណែក​លោក កឹម សុខា វិញ​រិះគន់​បក្ស​ប្រជាជន​កោកៗ សុទ្ធ​តែ​គេ​បក្ខពួក​និយម ដែល​នាំ​ឲ្យ​មាន​អំពើ​ពុក​រលួយ តែ​ដល់​ពេល​ឥឡូវ​បាន​អនុ​ប្រធាន ទី១ នៃ​សភា​ជាតិ ចាប់​ផ្តើម​សំណើ​ដាក់​ឲ្យ​កូន​ស្រី​របស់​លោក ឈ្មោះ កឹម មនោវិទ្យា ដែល​ជា​អគ្គ​នាយក​រង កិច្ចការ​សាធារណៈ​របស់​បក្ស​ឲ្យ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​សមាជិក គ.ជ.ប ក្នុង​ចំណោម ៩ រូប​នោះ​ដែរ។ តើ​ករណី​ហ្នឹង​បក្ខពួក​និយម​ដែរ​ឬ​អត់? ឥឡូវ​គិត​យ៉ាង​ម៉េច​បើ​ឪពុក​ជា​អ្នក​ប្រដាល់ ឯ​កូន​ស្រី​ធ្វើ​ជា​ចៅក្រម​បែប​នេះ​វិញ តើ​មាន​ភាព​យុត្តិធម៌​ដែរ​ឬ​ទេ? ឯ​ណា​ទៅ​តម្លាភាព​នោះ?

យ៉ាង​ណា​មិញ មន្ត្រី​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​មួយ​ចំនួន​ហ្នឹង​ថា ឲ្យ​តែ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ពុករ​លួយ​បក្ខពួក​និយម តែ​បើ​ដាក់​កែវ​ពង្រីក​មើល​ម្តង​មួយៗ​វិញ ចាប់​ផ្តើម​ឃើញ​បណ្តើរៗ​ថា ខ្លួន​ឯង​ក៏​មាន​អង្គការ​ខ្លះ​ហ្នឹង​ពុក​រលួយ​បក្ខ​ពួក​និយម​ដែរ ហើយ​ពេល​ខ្លះ​ទាល់​តែ​ម្ចាស់​ជំនួយ​ធ្វើ​សវនកម្ម ឬ​ក៏​វាយតម្លៃ​គម្រោង​ទើប​បាន​ដឹង​ថា មាន​បាត់​លុយ​ដោយ​សារ​តែ​ពុក​រលួយ ដូច​ជា អង្គការ មេឌីខាំ (MEDICAM) ត្រូវ​បាន​មូលនិធិ​សកល​រក​ឃើញ​ថា មាន​បាត់​ថវិកា​ចំនួន ២ ម៉ឺន​ដុល្លារ ហើយ​អង្គការ រ៉ាឆា (RACHA) គឺ​មូលនិធិ​មួយ​ចំនួន​ធំ​របស់​ជំនួយ​ពី​ពលរដ្ឋ​អាមេរិក (USAID) ត្រូវ​បាន​កាត់​បន្ទាប់​ពី​រក​ឃើញ​នូវ​អំពើ​ពុក​រលួយ​នៅ​ផ្នែក​លទ្ធកម្ម​ទិញ​សម្ភារ​ជួស​ជុល​រថយន្ត។

កន្លង​មក មាន​ប្រធាន​អង្គការ​ខាង​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ខ្លះ យក​ផ្ទះ​ដាក់​ធ្វើ​ការិយាល័យ​និង​រថយន្ត​របស់​ខ្លួន​ឯង​ផ្ទាល់​ដាក់​នៅ​ក្នុង​ចំណាយ​ជួល​ផ្ទះ​និង​រថយន្ត​ផង​ដែរ​ពេល​គេ​ដឹង​ច្រើន​ទៅ​រត់​ទៅ​ធ្វើ​នយោបាយ​ទៅ។ រឿង​បក្ខពួក​និយម គ្រួសារ​និយម នៅ​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល ក៏​មិន​ណយ​ដែរ មាន​អង្គការ​ធ្វើ​លើ​វិស័យ​យេនឌ័រ មាន​ប្រពន្ធ​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​អង្គការ ឯ​ប្តី​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​កម្មវិធី ដេក​ស៊ី​លុយ​អង្គការ​រាប់​ឆ្នាំ​គ្មាន​ម្ចាស់​ជំនួយ និង​ក្រុម​ប្រឹក្សា​នាយក​ភ្នែក​ស្អុយ​ណា​ទៅ​ឈឺ​ក្បាល​វិល​មុខ​ជាមួយ​សោះ ហាក់​ធ្វើ​មិន​ដឹង​មិន​ឮ លើ​បញ្ហា​នេះ ហើយ​មួយ​ថ្ងៃៗ ដេក​គិត​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល អំពី​បញ្ហា​យ៉េនឌ័រ​ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ផ្តល់​ឱកាស​ឲ្យ​ស្ត្រី​ចូល​រួម​អភិវឌ្ឍ​ដូច​បុរស​ដែរ។ សំណួរ​ពី​មន្ត្រី​រាជ​រដ្ឋាភិបាល ទាល់​តែ​យក​ប្តី​ប្រពន្ធ ដេក​ជាមួយ​គ្នា​នៅ​ផ្ទះ​ហើយ​មក​ធ្វើការ​នៅ​ការិយាល័យ​ជាមួយ​គ្នា​ទៀត​ដូច​អង្គការ​ហ្នឹង​បាន​គេ​ហៅ​ថា​យេនឌ័រ​ឬ?

កន្លង​មក​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ហ៊ុន សែន ថ្លែង​នៅ​ថ្ងៃ​សិទ្ធិ​នារី ព្រមាន​ថា អត់​មាន​ប្តី​ជា​ឯក​ឧត្តម​រដ្ឋ​មន្ត្រី ហើយ​ភរិយា​ជា​លោក​ជំទាវ​មក​កកូរ​កកាយ​នៅ​ក្នុង​កិច្ចការ​របស់​ស្ថាប័ន​រដ្ឋ​ទេ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​អំពើ​ពុក​រលួយ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើងៗ។ ចំណុច​នេះ​ហើយ​ជា​បញ្ហា​យេនឌ័រ​មាន​ដំណើរ​ការ​ទៅ​មុខ​យឺត​ដូច​ក្តាម​វារ​អ៊ីចឹង​ព្រោះ​អ្នក​អនុវត្ត​របស់​អង្គការ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​អំពី​យេនឌ័រ មិន​ធ្វើ​ជា​គំរូ​ល្អ​ដល់​គេ ជា​ពិសេស​គឺ​ទំនាស់​ផល​ប្រយោជន៍ និង​ផ្ទុយ​នឹង​គោល​នយោបាយ​របស់​អង្គការ​ទូទៅ​មិន​ត្រូវ​ឲ្យ​ប្តី-ប្រពន្ធ​ធ្វើ​ការ​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ទេ។ មាន​ប្រធាន​អង្គការ​ខ្លះ យល់​ច្រឡំ​ថា គាត់​ជា​អ្នក​បង្កើត​អង្គការ អ៊ីចឹង​គាត់​ត្រូវ​តែ​កាន់​កាប់​រហូត​យក​ទុក​ធ្វើ​ជា​កេរ​អាករ​របស់​គាត់​រាប់​ឆ្នាំ​អ៊ីចឹង ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ​គាត់​ចង់​យក​បង​ប្អូន​សាច់​ញាតិ ឬ​ក៏​មិត្តភក្តិ​តាំង​ពី​រាជ​ណា ក៏​យក​មក​ធ្វើ​ការ​ជាមួយ​ដែរ មាន​ទាំង​ម្តាយ​ប្រធាន និង​កូន​អនុ​ប្រធាន ប្អូន​ប្រធាន និង​បង​អនុ​ប្រធាន ប្តី​និង​ប្រពន្ធ​ក៏​មាន បង​ថ្លៃ​និង​ប្អូន​ថ្លៃ សាច់​ញាតិ និង​មិត្តភក្តិ​បក្ខពួក​ដណ្តើម​អំណាច​គ្នា​នៅ​ពេល​ធ្វើ​ការ​យូរៗ​ទៅ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​សតិ​អារម្មណ៍​របស់​បុគ្គលិក​ដទៃ​ទៀត​ដែល​ចូល​ចិត្ត​អាង​អាន់ជ្រី​កាង​នៅ​ការិយាល័យ​ធ្វើ​ការ​ដោយ​សារ​តែ​ទំនាស់​ផល​ប្រយោជន៍​នេះ​ហើយ​មិន​ត្រឹម​តែ​ប៉ុណ្ណឹង​ទេ ពេល​ខ្លះ​ធ្វើ​ឲ្យ​ខូច​កេរិ៍្ត​ឈ្មោះ​របស់​អង្គការ​ទាំង​មូល​ផង​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្ថាប័ន​នោះ លែង​ល្បី​ឬ​ក៏​ក្ស័យធន​តែ​ម្តង ដូចជា អង្គការ ស៊ីអែសឌី (CSD) អង្គការ ឃីដ (KID) ជាដើម ហើយ​ចុះ​បើ​ម្នាក់ៗ​នាំ​គ្នា​ធ្វើ​តែ​អ៊ីចឹង ហើយ​ទៅ​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល​ចង់​ឲ្យ​មាន​តម្លាភាព​លុប​បំបាត់​អំពើ​ពុក​រលួយ​បក្ខពួក​និយម​យ៉ាង​ម៉េច? បើ​ខ្លួន​ឯង​គីង្គក់​លក់​ថ្នាំ​ស្រែង លាង​គូទ​ខ្លួន​ឯង​មិន​ទាំង​ជ្រះ​ផង​ហ្នឹង ស្រឡាញ់​អំណាច​យ៉ាង​ហ្នឹងៗ​ណាស់​ដែរ អ៊ីចឹង​ហើយ ឲ្យ​គេ​ចុះ​ចេញ​ពី​តំណែង​យ៉ាង​ម៉េច សុំ​ជួយ​ពន្យល់​មក​ផង? ហើយ​អ្នក​ដែល​រង​គ្រោះ​នោះ​គឺ​បុគ្គលិក​សាមញ្ញ​ទេ នៅ​ពេល​ដែល​ម្ចាស់​ជំនួយ​កាត់​ថវិកា​ឬក៏​បិទ​អង្គការ។

តាម​ពិត​ទៅ​នៅ​ក្នុង​ស្ថាប័ន​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្លួន​ឯង​ហ្នឹង​គួរ​តែ​កំណត់​អាណត្តិ​របស់​ខ្លួន ធ្វើ​ជា​គំរូ​ដល់​ខ្លួន​ឯង​សិន មុន​នឹង​ចង់​កំណត់​អាណត្តិ​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​នោះ​ចុះ​បើ​ប្រធាន​អង្គការ​ខ្លះ​នៅ ១០ ទៅ ២០ ឆ្នាំ​ដុះ​ស្លែ​ដែរ មិន​ព្រម​ចេញ​ទៅ​ណា​ផង​ដើម្បី​ឲ្យ​ក្មេងៗ​ជំនាន់​ក្រោយ​គេ​ធ្វើ​ការ​ផង ហើយ​ចង់​ឲ្យ​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ចុះ​ចេញ​ពី​តំណែង​យ៉ាង​ម៉េច​ទៅ? ចំពោះ​ករណី​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​មួយ​ចំនួន​បែប​នេះ​ហើយ បាន​ធ្វើ​ប៉ះពាល់​ទៅ​នឹង​សុចរិតភាព​របស់​សង្គម​ស៊ីវិល ក៏​ធ្លាក់​ពិន្ទុ​ដែរ ដែល​គិត​ជា​មធ្យម​បាន​តែ ៤៨ លើ ១០០ ពិន្ទុ​នេះ​ដែរ។ នេះ​បើ​យោង​តាម​ការ​សិក្សា​ស្រាវ​ជ្រាវ​របស់​អង្គការ​តម្លាភាព​អន្តរជាតិ​ដែល​ទើប​តែ​ចេញ​ផ្សាយ​កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន។ តែ​ទោះ​យ៉ាង​ណា ក៏​នៅ​មាន​ចំណុច​ល្អ របស់​ប្រធាន​អង្គការ​ខ្លះ ដែល​ហ៊ាន​កំណត់​អាណត្តិ​របស់​ប្រធាន ឬ​ក៏​ការ​លាលែង​ចេញ​ពី​តំណែង ដូច​ការ​លាលែង​ចេញ​ពី​តំណែង​របស់ លោក អ៊ូ វីរៈ ដែល​ជា​អតីត​ប្រធាន​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា​អស់​រយៈ​ពេល ៧ ឆ្នាំ ដើម្បី​ធ្វើ​ជា​គំរូ កុំ​ឲ្យ​គេ​ថា​អត់​តែ​ពី​កន្លែង​ហ្នឹង​ទៅ មិន​ដឹង​ទៅ​ធ្វើ​អ្វី​នោះ?

ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​តម្លាភាព​រៀង​ខ្លួន រាជ​រដ្ឋាភិបាល គួរ​តែ​ជួល​ក្រុម​ហ៊ុន​អន្តរជាតិ​ឯករាជ្យ ឬ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ល្បីៗ​មក​ធ្វើការ​វាយ​តម្លៃ​អំពី​សុចរិតភាព​ឬ​ក៏​អំពើ​ពុក​រលួយ​បក្ខពួក​និយម​ទៅ​លើ​គណបក្ស​ប្រឆំាង និង​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​វិញ​ម្តង​មើល តើ​យ៉ាង​ម៉េច​ដែរ? ជា​ជាង​រដ្ឋាភិបាល​ឲ្យ​តែ​ឃើញ​របាយ​ការណ៍​ចេញ​ពី​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ដែល​ឃើញ​លទ្ធផល​មិន​ល្អ​ដឹង​តែ​ពី​ច្រាន​ចោល ឬ​ក៏​មិន​ទទួល​យក​ទាំង​អស់​នោះ​ទេ ដូច​របាយ​ការណ៍​របស់​អង្គការ​តម្លាភាព​ផ្សាយ​កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន ហើយ​ឲ្យ​តែ​ឃើញ​លទ្ធផល​ល្អ​នោះ​ទទួល​យក​ហើយ​សរសើរ​មិន​ដាច់​ពី​មាត់​ហើយ​មន្ត្រីៗ​នាំ​គ្នា​ដក​ស្រង់​យក​មក​ប្រើ​ដូច​របាយ​ការណ៍​ស្រាវជ្រាវ​ស្ទង់​មតិ​របស់​អង្គការ IRI មុន​ពេល​បោះឆ្នោត​កាល​ពី​ឆ្នាំ​ទៅ​រក​ឃើញ​ថា រាជ​រដ្ឋាបាល​ដើរ​ផ្លូវ​ត្រូវ ៧១ ភាគរយ​គឺ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​មាន​មន្ត្រី​បច្ចេកទេស​ខាង​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ត្រូវ​ពិនិត្យ​ទៅ​លើ​ដំណើរការ​វិធីសាស្ត្រ​ស្រាវជ្រាវ និង​របៀប​ប្រមូល​ទិន្នន័យ​ជាដើម​ដើម្បី​ធានា​លទ្ធផល​នោះ​ឲ្យ​ទទួល​យក​បាន​កម្រិត​ណា​នោះ និង​ដើម្បី​យក​មក​អភិវឌ្ឍ​ជាតិ?

ចូល​រួម​ផ្តល់​យោបល់​តាម​រយៈ soprach.tong@phnompenhpost.com

អត្ថបទគួរចាប់អារម្មណ៍