The Phnom Penh Post Search

Search form




Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - រដ្ឋាភិបាល​គ្មាន​ចំណាត់​ការ​លើ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍

រដ្ឋាភិបាល​គ្មាន​ចំណាត់​ការ​លើ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍

បុរស​ម្នាក់​ត្រូវ​រថយន្ត​បុក​ដួល​ដេក​នៅ​តាម​ផ្លូវ​ប៉ាស្ទ័រ​ក្នុង សង្កាត់​បឹង​កេង​កង ខណ្ឌ​ចំការ​មន កាល​ពី ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១៤។
បុរស​ម្នាក់​ត្រូវ​រថយន្ត​បុក​ដួល​ដេក​នៅ​តាម​ផ្លូវ​ប៉ាស្ទ័រ​ក្នុង សង្កាត់​បឹង​កេង​កង ខណ្ឌ​ចំការ​មន កាល​ពី ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១៤។ ហេង ជីវ័ន

រដ្ឋាភិបាល​គ្មាន​ចំណាត់​ការ​លើ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍

«បើក​បុក​គេ​ហើយ​ត្រូវ​បើក​រត់​ឲ្យ​លឿន បើក​ទ្វារ​ឡាន​រត់​ផុត​ពី​កន្លែង​កើត​ហេតុ ឬ​ក៏​បើ​ឃើញ​អ្នក​រងគ្រោះ​ស្ទើរ​ងាប់​ស្ទើរ​រស់ គឺ​មាន​តែ​បើក​ថយ​ក្រោយ​បុក​បន្ថែម​ឲ្យ​ងាប់​តែ​ម្តង​ទៅ បើ​គេ​ចាប់​បាន​សង​តែ​ម្តង​រួច​គ្នា​អស់។ តែ​បើ​ទុក​ឲ្យ​រស់​ហើយ​ពិការ​ទៀត គឺ​ត្រូវ​សង​ច្រើន​ណាស់!» នេះ​គឺ​ទ្រឹស្តី​ទន្ទេញ​ស្ទើរ​ជាប់​មាត់​របស់​អ្នក​បើកបរ​យានយន្ត​ធំៗ។ រីឯ​ជន​រងគ្រោះ ឬ​ក៏​គ្រួសារ​ជន​រងគ្រោះ ឬ​ក៏​អ្នក​ដែល​ឈឺ​ឆ្អាល​ជំនួស​វិញ​ថា៖ «ឲ្យ​តែ​បុក​គេ​ហើយ ឲ្យ​តែ​ចាប់​បាន គឺ​វ៉ៃ​ទាល់​តែ​ងាប់ ហ្នឹង​ពូកែ​បុក​គេ​ហើយ បើក​រត់​ទៀត​ហ្ហែង!»។ ចុះ​បើ​ម្នាក់ៗ នាំ​គ្នា​ប្រកាន់​តែ​ទ្រឹស្តី​បែប​នេះ​អ៊ីចឹង​ហើយ​មិន​យក​ច្បាប់​ជា​គោល​មក​និយាយ​ផង តើ​ត្រូវ​ធ្វើ​ដូចម្តេច ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​ការ​កាត់​បន្ថយ​ការ​ស្លាប់​ដោយ​សារ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍​បាន?

ចាប់​តាំង​ពី​ជាប់​គាំង​ផ្នែក​នយោបាយ​មួយ​រយៈ​ធំ​មក បន្ទាប់​ពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​រើស​តំណាង​រាស្ត្រ​អាណតិ្ត ទី៥ កាល​ពី​ថ្ងៃ ទី២៨ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៣ កន្លង​ទៅ​នេះ ប៉ូលិស​ចរាចរណ៍​លែង​រវីរវល់​រឿង​ផាក​អ្នក​ជិះ​ខុស​ច្បាប់​ចរាចរណ៍ ឬ​មិន​ពាក់​មួយ​សុវត្ថិភាព​ជាដើម។ ការ​មិន​សូវ​អើពើ​នឹង​បញ្ហា​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍​ហ្នឹង​បណ្តាល​ឲ្យ​អ្នក​បុក​គេ​ហើយ​ចេះ​តែ​រត់​បាត់ៗ អ្នក​បើក​បុក​គេ​នោះ​ភាគ​ច្រើន​សុទ្ធ​តែ​កូន​អ្នក​ធំ និង​កូន​អ្នក​មាន​ដូច​កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន​នេះ មាន​រថយន្ត​កាមរី​ពណ៌​ស​គ្រាន់​តែ​បុក​គេ​ហើយ​បើក​រត់ ហើយ​បន្ត​បុក​រះ​ពេញ​ផ្លូវ​កណ្តាល​រាជធានី​ភ្នំពេញ ដេញ​ចាប់​ទម្រាំ​តែ​បាន​ចង់​មួយ​ព្រឹក​មាន​តាំង​ពី​ប៉ូលិស មាន​តាំង​ពី​អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​និង​ជន​រង​គ្រោះ​ដេញ​តាម​ឲ្យ​ប្រសាច។

បើ​មើល​តាម​វីដេអូ​ឃ្លីប ដែល​បាន​បង្ហោះ​ឃើញ​ម៉ូតូ​ប៉ូលិស​ដេញ​តាម​ជន​ដែល​បុក​ហើយ បើក​រត់​នោះ​សិទ្ធ​តែ​កញ្ចាស់ៗ បើក​គឺមៗ​ប្រៀប​ដូច​ក្តាម​វារ​អ៊ីចឹង​ពេល​កាក់​ឡាន​តែ​បង្អន់​ឈប់​មួយ​ភ្លែត​ក៏​ស្រាប់​តែ​អ្នក​ដេញ​តាម​មាន​ដំបង​ផង​ដុំ​ថ្ម​ផង ចោល​ទៅ​រថយន្ត ដែល​បើក​រត់​នោះ​បាន​មួយ​ភ្លែត ស្រាប់​តែ​រថយន្ត​បន្ត​ដំណើរ​ទៅ​មុខ​ទៀត​ទៅ​ទើប​ចាប់​បាន​នៅ​ជិត​ធនាគារ​ជាតិ។ ក្រោយ​មក​បាន​តែ ២ ទៅ ៣ ថ្ងៃ​អ្នក​បើក​ឡាន​បុក​គេ​នោះ​ចេញ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​ធ្វើ​ព្រងើយ​អស់​លុយ​សង​តែ​បន្តិច​បន្តួច​ទៅ​ចប់​គ្នា​ស្រេច លុះ​ស៊ើប​ទៅ​ថា កូន​អ្នក​ធំ។

មាន​ករណី​មួយ​ទៀត​កាលពី​សប្តាហ៍​មុន​ដែរ កូន​ស្រី​មេ​ប៉ូលិស​រង​ទេសចរណ៍ ខេត្ត​ព្រះវិហារ បើក​ឡាន​ម៉ោង ១ យប់​បុក​ជនជាតិ​អៀរឡង់ បណ្តើរ​កង់​តាម​ផ្លូវ​មុនីវង្ស​ស្លាប់​ភ្លាមៗ បើក​បុក​ហើយ​ដាក់​មេផាយ​បាត់​មក​ទល់​ពេល​នេះ​រក​មុខ​ដោះ​ស្រាយ​មិន​ទាន់​ឃើញ​ផង តែ​ឪពុក​នោះ ក៏​ខំ​ដុត​ដៃ​ដុត​ជើង​ជួយ​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍ ការពារ​កូន​ស្រី​គាត់​នោះ​ដែរ ថា​មិត្តភក្តិ​របស់​កូន​ស្រី​ជា​អ្នក​បើក​រថយន្ត រែងរ៉ូវ័រ នោះ។

កាល​ពី​ខែ​មុន​នេះ នៅ​ម៉ោង ៧ យប់​ក៏​មាន​បុក​ហើយ​បើក​រត់​រះ​ពេញ​ផ្លូវ​តាម​មាត់​ទន្លេ អ្នក​បើក​ដែល​មាន​អាយុ ១៩​ឆ្នាំ ហើយ​មាន​តាំង​ពី​អ្នក​របួស​ធ្ងន់ មាន​តាំង​ពី​របួស​ស្រាល​មក​ទល់​ពេល​នេះ មិន​ទាន់​ដោះ​ស្រាយ​ចប់​ផង។ ករណី​ដែល​ចេះ​តែ​បុក​ហើយ​បើក​រត់ សូម្បី​តែ​បណ្ឌិត​រដ្ឋ ជាម យៀប ជា​តំណាង​រាស្ត្រ ជា​អ្នក​តាក់​តែង​ច្បាប់ និង​ចូល​រួម​អនុម័ត​តាម​មាត្រា​នីមួយៗ​នៃ​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ផ្លូវ​គោក​ហ្នឹង​ផង ដល់​ពេល​មាន​រឿង​ករណី​ខ្លួន​ឯង​បុក​ប្រជា​រាស្ត្រ​ស្លាប់​នៅ​ពេល​ធ្វើ​ដំណើរ​នៅ​លើ​ដង​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ ១ នៅ​ស្រុក កៀនស្វាយ ខេត្ត​កណ្តាល កាល​ពី​ឆ្នាំ​ទៅ ក៏​បើក​រត់​ដែរ​មិន​ហ៊ាន​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​មុខ​ច្បាប់​ទេ ព្រោះ​ខ្លាច​ការ​សម្លាប់​ដោយ​ហ្វូង​មនុស្ស (Mob killings) នៅ​កន្លែង​កើត​ហេតុ​ផង​ដែរ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​គាត់​ថា «បណ្ឌិត​រត់» វិញ​រួច​ហើយ​គ្រាន់​តែ​សង​លុយ​បន្តិច​បន្តួច​ទៅ​គ្រួសារ​សព ទៅ​រួច​គ្នា​ស្រេច។

នេះ​ហើយ​បង្ហាញ​ពី​វប្បធម៌​និទ្ទណ្ឌភាព​នៅ​កម្ពុជា សូម្បី​តែ​អ្នក​បង្កើត​ច្បាប់​ខ្លួន​ឯង​ក៏​ដោយ​ក៏​នៅ​តែ​មិន​អនុវត្ត​ច្បាប់​ដដែល ហើយ​ក៏​ជា​គំរូ​អាក្រក់​មួយ​ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​បង្កើត​ច្បាប់​មួយ​រូប​នៅ​សភា​ជាតិ។ តាម​ពិត​ទៅ​បើ​តាម​ច្បាប់​គឺ​ចំពោះ​ករណី​រថយន្ត លោក ជាម យៀប បុក​ឲ្យ​គេ​ស្លាប់​ហើយ​បើក​រត់​បែប​នេះ​មិន​ចាំ​បាច់​ភាគី​ជន​រង​គ្រោះ​ប្តឹង​ទេ ព្រោះ​វា​មិន​មែន​ជា​ជម្លោះ​ប្តឹង​ប្ដល់​គ្នា​នោះ​ទេ គឺ​ប៉ូលិស​ចរាចរណ៍ និង​តុលាការ​ត្រូវ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ផ្លូវ​គោក​តែ​ម្តង​គ្រប់​គ្រាន់​ពេក​ហើយ ដែល​នៅ​ក្នុង​ច្បាប់​នោះ​មាត្រា ៨២ ចែង​ថា៖ «ជន​ណា​បើក​បរ​ដោយ​បង្ក​ឲ្យ​ស្លាប់​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ដោយ​អចេតនា ត្រូវ​ផ្តន្ទាទោស​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ពី​មួយ​ឆ្នាំ ទៅ​បី​ឆ្នាំ​ឬ / និង​ផ្តន្ទាទោស​ពិន័យ​ជា​ប្រាក់​ពី​ពីរ​លាន​រៀល ទៅ​ប្រាំ​មួយ​លាន​រៀល។ ត្រូវ​ផ្តន្ទាទោស​ដល់​កម្រិត​អតិបរមា​ក្នុង​ករណី​ដែល​ការ​ប្រព្រឹត្ត​បទ​ល្មើស​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថានភាព​រត់​គេច​ខ្លួន​ពី​កន្លែង​កើត​ហេតុ ក្នុង​គោល​បំណង​គេច​វេះ​ពី​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ»។

ការ​ដែល​ចេះ​តែ​គិត​ថា បុក​ហើយ​បើក​រត់ៗ លែង​គិត​ពី​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ផ្លូវ​គោក ធ្វើ​ឲ្យ​ចំនួន​អ្នក​ស្លាប់​ដោយ​សារ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍​ចេះ​តែ​កើន​ឡើង​គឺ​មាន​ការ​កើន​ឡើង ១២ ភាគរយ បើ​ធ្វើ​ការ​ប្រៀប​ធៀប ៩ ខែ​ដំបូង​ពី ខែ​មករា ដល់ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០១៣ ដែល​ចំនួន​អ្នក​ស្លាប់​មាន ១៤៦៩ នាក់​ជាមួយ​នឹង​អ្នក​ស្លាប់ ៩ ខែ​ដំបូង​នៃ ឆ្នាំ​២០១៤ មាន​ចំនួន​ដល់​ទៅ ១៦៣៨ នាក់។ នេះ​បើ​តាម​របាយ​ការណ៍​របស់​នាយកដ្ឋាន​សណ្តាប់​ធ្នាប់​នៃ​អគ្គ​ស្នងការ​នគរបាល​ជាតិ ហើយ​តាម​រយៈ​ការ​សិក្សា​របស់​អង្គការ​ជន​ពិការ​អន្តរជាតិ​បែលហ្ស៊ិក ឆ្នាំ​២០១៣ គណនា​ទៅ​ឃើញ​ថា ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំៗ កម្ពុជា​ខាតបង់​ទឹក​ប្រាក់​ប្រមាណ​ជា ៣៣៧ លាន​ដុល្លារ ដោយ​សារ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍។

នេះ​មិន​ទាន់​គិត​ដល់​រយៈ​ពេល​វែង​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ក្រុម​គ្រួសារ​ជន​រង​គ្រោះ​ផង ឧទាហរណ៍​ថា ក្នុង​គ្រួសារ​មួយ ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ដោយ​បុគ្គល​ម្នាក់​ក្នុង ១ ឆ្នាំ​គាត់​រក​ប្រាក់​ចំណូល​បាន ១ ម៉ឺន​ដុល្លារ​តែ​ដល់​ពេល​គាត់​ធ្លាក់​ខ្លួន​ពិការ​ធ្វើ​ការ​លែង​កើត​ដោយ​សារ​គ្រោះថ្នាក់​ចរាចរណ៍ គឺ​គ្រួសារ​នោះ​ទទួល​បន្ទុក​ដ៏​ធ្ងន់ ហើយ​ធ្លាក់​ខ្លួន​ក្រ​តែ​ម្តង។ មិន​ត្រឹម​តែ​ប៉ុណ្ណឹង​ទេ​គឺ​បាត់​ធន​ធាន​មនុស្ស​ទៀត​ផង។ ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ឲ្យ​របស់​របរ​សម្ភារ​ដូច​ជា រថយន្ត​ហ្នឹង បញ្ជា និង​គ្រប់​គ្រង​លើ​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​ទៅ​វិញ? មក​ពី​ទើប​តែ​មាន​របស់​របរ​ថ្មីៗ​ពេក ឬ​ក៏​មក​ពី​ការ​បណ្តែត​បណ្តោយ​សម្ភារ​និយម​ឲ្យ​កូន​ចៅ របស់​របរ​គ្រប់​គ្រង​ហួស​កម្រិត​ពេក?

ហើយ​បើ​ម្នាក់ៗ​មិន​គោរព និង​អនុវត្ត​ច្បាប់​ចរាចរណ៍ គឺ​ស្រុក​ខ្មែរ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ប្រទេស​មួយ​ដែល​លែង​គិត​ពី​ច្បាប់​ទម្លាប់ ហើយ​ចង់​បុក​អ្នក​ណា​ក៏​បាន​យ៉ាង​នេះ រត់​ឲ្យ​រួច ហើយ​បង់​លុយ​ទៅ​គឺ​ចប់​ហើយ ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ទស្សនៈ​ចាំ​ព្រួត​គ្នា​វ៉ៃ​អ្នក​បើកបរ​ដោយ​ហ្វូង​មហាជន​គឺ​មាន​ផល​ចំណេញ​ផង​ហើយ​ឲ្យ​តែ​មាន​ឱកាស​គឺ​បន្លំ​លួច​របស់​របរ​ទាំង​ជន​រង​គ្រោះ ទាំង​អ្នក​បុក​គេ។ បើ​និយាយ​ពី​ច្បាប់​វិញ​គឺ​ខុស ការ​ព្រួត​វ៉ៃ​គេ​គឺ​អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្តឹង​បក​វិញ​ពី​បទ​បង្ក​របួស​ស្នាម ឬ​ក៏​ការ​ប៉ុន​ប៉ង​ធ្វើ​មនុស្ស​ឃាត​គិត​ទុក​ជា​មុន ឬ​ក៏​ការ​បំផ្លាញ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ទៅ​វិញ ព្រោះ​បើ​គេ​ខុស​នឹង​ចរាចរណ៍​ត្រូវ​យក​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ផ្លូវ​គោក​មក​ដោះស្រាយ។

មាន​ចំណុច​ចន្លោះ​ប្រហោង​មួយ​ចំនួន ដែល​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​មិន​បាន​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​នៅ​ពេល​មាន​ការ​បុក​គ្នា​ម្តងៗ គឺ​ប៉ូលិស​មក​វាស់​វែង ហើយ​និង​សួរ​ពី​សាក្សី​ដើម្បី​ធ្វើ​ការ​វិនិច្ឆ័យ​រក​ខុស​រក​ត្រូវ ហើយ​មក​ដល់​សម័យ​នេះ​ហើយ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​តែ​ស្រែក​ថា ក្រៗ​ដល់​ណា​ទៀត? បើ​គ្រាន់​តែ​តម្លៃ​កាមេរ៉ា​ដាក់​តាម​ផ្លូវ​មួយៗ​ដើម្បី​យក​មក​ធ្វើ​ការ​វិភាគ តាម​រយៈ​ការ​ថត​យក​សកម្មភាព​នៃ​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍​តាម​ផ្លូវ។ តើ​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​មិន​ទិញ​កាមេរ៉ា​ដាក់​តាម​ផ្លូវ? និយាយ​រួម​គឺ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​មិន​រវល់​មិន​ខ្វល់​ខ្វាយ​រឿង​បង្កើត​ប្រព័ន្ធ​តាម​ដាន​ឲ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​វិទ្យាសាស្ត្រ​ផង​គ្រាន់​តែ​ប្រាក់​ចំណូល​តាម​ខណ្ឌ​នីមួយៗ​លុយ​សល់​ឲ្យ​គរ​គោក​មិន​យក​មក​អភិវឌ្ឍ​តំបន់​របស់​ខ្លួន​ទេ។

បើ​និយាយ​ពី​ម៉ូតូ​ប្រដេញ​របស់​ប៉ូលិស​ចរាចរណ៍​វិញ ខ្លះ​ចាស់​ឡើង​ពុក​ផុយ​ធ្វើ​នៅ​ប្រទេស​ចិន បើក​ដេញ​ចាប់​ឡាន​អ្នក​បើក​រត់​មិន​ទាន់​គេ​ទេ នៅ​គើមៗ​ឮ​សូរ​តែ​សំឡេង បើ​ប្រៀប​ធៀប​ជាមួយ​នឹង​ម៉ូតូ​បង្ក្រាប​បាតុករ​វិញ​លេង​សុទ្ធ​តែ​ម៉ាក Nighthawk ថ្មីៗ​ល្អៗ ទុក​ដេញ​បង្ក្រាប​បាតុករ​ដែល​មក​តវ៉ា​រឿង​បោះឆ្នោត រឿង​ទំនាស់​ដីធ្លី​ជាដើម។ល។ បើ​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​វិញ គឺ​គេ​លេង​សុទ្ធ​តែ​លឿនៗ​ទាំង​ឡាន​ទាំង​ម៉ូតូ​ទំនើបៗ គឺ​ចាប់​ជនល្មើស​មិន​ឲ្យ​របូត​ទេ ហើយ​មាន​បំពាក់​សៀរ៉ែន​រួច​ស្រេច។ នៅ​អំឡុង​ពេល​ទស្សន​កិច្ច​សិក្សា នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​កាល​ពី ខែ​កក្កដា កន្លង​ទៅ​នេះ ខ្ញុំ​បាន​ចូល​រួម​នៅ​ក្នុង​តុលាការ​មើល​ការ​កាត់​ទោស ភាគ​ច្រើន​នៃ​អ្នក​ទោស​គឺ​ប្រើ​គ្រឿង​ស្រវឹង​ហើយ​បើកបរ ក៏​វ៉ៃ​ខ្នោះ​ជាប់​គុក​យ៉ាង​តិច ៦​ខែ ដែរ តែ​ស្រុក​ខ្មែរ​កម្រ​ឃើញ​អ្នក​ជាប់​គុក​ដោយ​សារ​បើកបរ​ស្រវឹង​ណាស់ លើក​លែង​តែ​គាត់​បើក​បុក​គេ បើ​ទោះ​បី​ជា​មាន​ច្បាប់​រួច​ហើយ​ក៏​ដោយ តែ​បើ​អ្នក​បុក​ហើយ​រត់​ដូច​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ គឺ​ស្ថាន​ទម្ងន់​ទោស​រឹត​តែ​ធ្ងន់។ នេះ​ស្រុក​គេ​អនុវត្ត​ច្បាប់​តឹង​រ៉ឹង។

តើ​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ផ្លូវ​គោក ចំពោះ​អ្នក​បើក​ហើយ​រត់​ហ្នឹង រង់​ចាំ​តែ​មនុស្ស​ម្នាក់ [លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ហ៊ុន សែន] បញ្ជា​បាន​នាំ​គ្នា​ធ្វើ​មួយ​ប្រាវ​ទៅ​ឬ? តើ​ពេល​ណា​បាន​បញ្ឈប់​វប្បធម៌ «អញ​និយម» «អន្តរាគមន៍» និង​ការ​ប្រមាថ​ជីវិត​គ្នា​នៅ​លើ​វិថី​នោះ?

ចូល​រួម​ផ្តល់​យោបល់​តាម​រយៈ soprach.tong@phnompenhpost.com

អត្ថបទគួរចាប់អារម្មណ៍