The Phnom Penh Post Search

Search form

Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - សិទ្ធិ​ក្រៅ​ច្បាប់​នៅ​កម្ពុជា ​គួរ​ត្រូវ​បាន​គេ​គោរព

សិទ្ធិ​ក្រៅ​ច្បាប់​នៅ​កម្ពុជា ​គួរ​ត្រូវ​បាន​គេ​គោរព

សិទ្ធិ​ក្រៅ​ច្បាប់​នៅ​កម្ពុជា ​គួរ​ត្រូវ​បាន​គេ​គោរព

ភ្នំ​ពេញ : «​បើ​ចង់​បាន​មុន​គេ​ ម៉េច​ក៏​មិន​ក្រោក​ពី​ព្រលឹម​​មក​ចាំ​មុន​គេ​?​»​ នេះ​ជា​ពាក្យ​និយម​ប្រើ​ចំ​អក​ឲ្យ​ទៅ​អ្នក​ដែល​​ទម្លាប់​អាក្រក់​មក​ក្រោយ​ ​ចង់​បាន​មុន​គេ​។​ អ្នក​ណា​ក៏​ធ្លាប់​ឃើញ​ដែរ​ នៅ​តាម​មន្ទីរ​ពេទ្យ ​កន្លែង​បើក​អំណោយ ចរាចរណ៍​តាម​ដង​ផ្លូវ តាម​កន្លែង​បង់​ភ្លើង​ និង​កំពង់​ចម្លង​ជា​ដើម ​គេ​តែង​​តែ​​សង្កេត​ឃើញ​ថា​ មនុស្ស​ខ្មែរ​យើង​ចូល​ចិត្ត​ប្រជ្រៀត​គ្នា ​ដណ្តើម​អាទិភាព​មុន​គេ ​ទោះ​បី​ខ្លួន​ឯង​​មក​ក្រោយ​គេ​ ក៏​ដោយ​។ ​ប៉ុន្តែ​មាន​ទម្លាប់​ល្អ​ខ្លះ​ដែរ​ហើយ​ នៅ​តាម​​អាកាស​យាន​ដ្ឋាន​ភ្នំពេញ​អន្តរ​ជាតិ គេ​​សង្កេត​ឃើញ​ មាន​តម្រង់​ជួរ​តាម​ខ្សែ​បន្ទាត់​ដែល​គេ​បាន​កំណត់។

សុជីវធម៌​ជា​មូលដ្ឋាន​បែប​នេះ គួរ​ត្រូវ​បាន​គោរព ទោះ​បីជា​មិន​បាន​ចែង​ក្នុង​​មាត្រា​នៃ​ច្បាប់​ណា​មួយ​​ក៏​ដោយ។ តែ​ការ​ប្រជែង​គ្នា​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​លុប​បាត់​ផង​​ដែរ​​តាម​រយៈ​​ការ​គូស​ បន្ទាត់​ឲ្យ​ឈរ​តម្រង់​ជួរ​ និង​​​ការ​ចាប់​យក​លេខ​រៀង​ជា​ដើម​ ដូច​ជា​ នៅ​ផ្សារ​ទំនើ​ប​​ឡាក់​គី​ ព្រ​លាន​យន្ត​​ហោះ​អន្តរ​ជាតិ​ ដ៏ដូច​ជា​ធនាគា​នានា ​ហើយ​គួរ​ចង​ចំា​ពី​ការ​ផ្តល់​អាទិភាព​ ដល់​​ជន​​ពិការ​ ចាស់​ជរា​ និង​ស្រ្តី​មាន​​ផ្ទៃ​ពោះ​ផង​​ដែរ​។

សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​ យើង​ឃើញ​មាន​បញ្ហា​ជា​ច្រើន​ដែល​បង្ក​ឡើង​ដោយ​សារ​ការ​មិន​គោរព​គ្នា​ ក្នុង​ពេល​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់​ចរាចរណ៍​។ ​ឧទាហរណ៍​៖​​ បើ​មាន​ការ​ប៉ះពារ​គ្នា លើ​បញ្ហា​​ចរា​ចរណ៍​បន្តិច​បន្តួច​ដោយ​​ចៃ​ដន្យ​សោះ​ នៅ​លើ​ដង​ផ្លូវ​សារ​ធារ​ណៈ​ ដែល​ជា​ករណី​អាច​និយាយ​គ្នា​​បាន ឬ​ក៏​សុំ​​ទោស​​គ្នា​បាន​ ឬ​ក៏​ចេញ​ថ្លៃ​ការ​ខូច​ខាត​បន្តិច​​បន្តួច​បាន​ ដោយ​មិន​ចាំ​បាច់​ទូរស័ព្ទ​ហៅ​គ្នីគ្នា​ដែល​ជា​មនុស្ស​មាន​អំណាច​​បុណ្យ​ ស័ក្តិ​មក​អន្ត​រាគមន៍​​ឡើយ​។ មិន​ដឹង​ជា​​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ភាគ​ច្រើន​គឺ​ជជែក​គ្នា​ដណ្តើម​យក​ត្រូវ​ រៀង​​ខ្លួន​តែ​ម្តង។

តើ​ពេល​ណា​ទើប​អនុ​គ្រោះ​ឲ្យ​គ្នា​ទៅ​វិញ​​ទៅ​មក​?​ តើពេល​ណា​ចេះ​ប្រើ​ពាក្យ​សុំ​អភ័យ​ទោស និង​ពាក្យ​អរគុណ​ឲ្យ​បាន​ច្រើន​ជាង​បច្ចុប្បន្ន​​នេះ​? មាន​ករណី​ខ្លះ​ទៀត​ គឺ​អ្នក​មាន​អំណាច​តែង​តែ​ចង់​វ៉ា​​ទៅ​មុន​ដោយ​ស៊ី​ផ្លេរ​​បង្ខំ​ឲ្យ​អ្នក​ចត​ នៅ​ខាង​មុខ​ឲ្យ​ចៀស​ចេញ​ពី​មុខ​ឡាន​គេ ទោះ​បី​ជា​គេ​ដឹង​ថា ​ភ្លើង​​ក្រហម​ជា​សញ្ញា​មិន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ធ្វើ​ចរាចរ​ក៏​ដោយ។

ករណី​នេះ​មិន​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ច្បាប់​ចរាចរណ៍​ទេ​ គឺ​ពាក់​ព័ន្ធ​ទៅ​​លើ​ក្រម​សីល​ធម៌​រ​បស់​មនុស្ស​ ដែល​ចង់​តែ​ឈ្នះ​ ដោយ​មិន​ខ្វល់​ពី​សិទ្ធិ​អ្នក​​ដទៃ​។​ ​ជាក់​ស្តែង​ករណី​​ប្រជែង​គ្នា​ និង​ជាន់​គ្នា​ស្លាប់​នៅ​​កោះ​ពេជ្រ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​​ទៅ​ជា​ដើម​។​ ​ នេះ​ជា​មេ​រៀន​សោកនាដ​កម្ម​​ដ៏​រន្ធត់​មួយ​​ ដែល​​គួរ​តែ​ពិចារណា​ទាំង​អស់​គ្នា​ផង​ដែរ​។​​ ។​ ឧទាហរណ៍​៖ ​នៅ​ពេទ្យ​កាល់​ម៉ែត​ជា​ដើម​ គឺ​ស្លាក​​សញ្ញា​នៅ​តែ​ជា​ភាសា​បារាំង​នៅ​ឡើយ​ទេ​គឺ​ (SORTIE) ​បក​ប្រែ​ថា​«ចេញ»​។​ តើ​ពេល​ណា​ទើប​គេ​ប្តូរ​ទៅ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​វិញ​?​​ បើ​ចង់​ដាក់​​ភាសា​បរ​ទេស​ ទាល់​តែ​ដាក់​ភាសា​ខ្មែរ​នៅ​ពី​​លើ​ផង​បាន​ទេ​?​​ «កុំ​ភ្លេច​ខ្មែរ​ កុំ​ដៀល​អ្នក​ស្រែ​!​»​។​ចំណែក​ឯ​ការ​មិន​គោរព​គ្នា​ក្នុង​ពេល​អង្គ​ ប្រជុំ​ មាន​សមា​ជិក​ខ្លះ​បែរ​ជា​ជជែក​គ្នា​ពេល​​មាន​អ្នក​បញ្ចេញ​មតិ​ ឬ​អ្នក​ខ្លះ​​ទៀត​បែរ​ជា​ទទួល​ទូរ​ស័ព្ទ​រោរ៍ រំ​ខាន​ការ​ប្រជុំ​ផង​ ហើយ​ពេល​ខ្លះ​ដណ្តើម​គ្នា​និយាយ​ឬ​ក៏​និយាយ​​កាត់​​ពេល​ប្រ​ជុំ​ដោយ​មិន​ស្តាប់​​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​អ្នក​ដទៃ​ អាង​តែ​ខ្លួន​ធ្វើ​ធំ​និយាយ​អី​ក៏​ត្រូវ​ដែរ​។ ចំ​ពោះ​កិច្ច​ការ​ដូច្នេះ​ តើ​ពេល​ណា​ទើប​គេ​គួរ​តែ​ស្វែង​យល់​​ដោយ​​ខ្លួន​ឯង​​ផង​ពីការ​គោ​រព​សិទ្ធិ​ គ្នា​បាន​ដែរ​​ទេ​?​​ពេល​ខ្លះ​ការ​ប្រើ​សិទ្ធិ​អំ​ណាច​របស់​ខ្លួន​មិន​ ត្រឹម​ត្រូវ ​គឺ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​ដែល​​កា​ន់​តំណែង​ធំ​ៗ​ក្នុង​រដ្ឋាភិ​បាល​អង្គការ​ ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​និង​​​ក្រុម​ហ៊ុន​មួយ​ចំនួន​ស្ពាយ​អំណាច​​ពីការិ​យា​ល័យ ​រហូត​ដល់​​ខាង​ក្រៅ​ទៀត​​និង​ឲ្យ​គេ​ឯង​ ឬ​បុគ្គលិក​ក្រោម​ឱវាទ​គោរព​ដល់​​កន្លែង​ទី​សាធារណៈ​ និង​ដល់​ផ្ទះ​ទៀត​។

យ៉ាង​ណា​មិញ​​ ការ​ជក់​បារី​នៅ​ក្នុង​ហ្វូង​មនុស្ស​ ដែល​ផ្សែង​ពី​អ្នក​ជក់​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះ​ពាល់​​ដល់​សុខ​ភាព​​អ្នក​ដទៃ​ នេះ​ក៏​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ការ​គោរព​សិទ្ធិ​ដែរ​។

បើ​ទោះ​បី​ជា​ពុំ​មាន​ច្បាប់​ឯ​ណា​ដាក់​ទោស​ទណ្ឌ​ដល់​អ្នក​ដែល​មិន​គោ​រ​ព​ ព្រះ​សង្ឃ​ ចាស់​ទុំ​ ឬ​ក៏​ពាក់​មួក​ក្នុង​​​វត្ត​  តែ​ក៏​យើង​គួរ​តែ​គោ​រព​អ្នក​ទាំង​នេះ និង​កន្លែង​ទាំង​នេះ ​តាម​ប្រពៃណី​ និង​វប្ប​ធម៌​ខ្មែរ​យើង​ដែល​ល្អ​មាន​តាំង​ពី​ដូន​តាមក​​។​ ការ​គោ​រព​ដែល​មិន​មែន​ជា​ច្បាប់​នេះ​ គួរ​ត្រូវ​ចាត់ចូល​ក្នុង​សៀវភៅ​សុជី​វធម៌​សង្គម ពិសេស​ត្រូវ​អប់​រំ​ក្មេង​ៗ តាំង​នៅ​បថម​សិក្សា។ ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ នៅ​រដ្ឋ​តិច​សាស់​នៃ​​សហ​រដ្ឋ​អា​មេ​រិក​ដែល​​ធ្លាប់​​តែ​មាន​​សេរី​ភាព​​ ស្លៀក​​​ពាក់​ម៉ាសេរី​ ឥឡូវ​នេះ​អាជ្ញា​ធរ​ដឹក​ជញ្ជូន​បាន​ហាម​ដល់​អ្នក​ដំ​ណើរ​ទាំង​អស់​មិន​ ថា​ ប្រុស​ ឬ​ក៏​ស្រី​មិន​ឲ្យ​ឡើង​​ជិះ​រថ​យន្ត​​ក្រុង​ជា​មួយ​នឹង​ខោ​សំ​យេះ​គូថ​ ដែល​បង្ហាញ​ខោ​ស្ល៊ីប​ឬ​ក៏​ចង្វែក​គូថ​របស់​ខ្លួន​ទេ​​(Reuters)​។

តាម​រយៈ​សារ​ពត៌​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​វៀត​ណាម​ បាន​រាយ​ការណ៍​ថា ​នៅ​ប្រទេស​ជប៉ុន​បន្ទាប់​ពី​ទទួល​រង​រលក​ព្យុះ​ស៊ូណាមិ​មក ​ប្រជាជន​ជប៉ុន​ដែល​លក់​ទំនិញ​មាន​ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​ខ្ពស់​ណាស់​គឺ​មិន​បាន ​ដំឡើង​​ថ្លៃ​ទំនិញ​ទេ ​ពិសេស​គឺ​មិន​បាន​ប្រជែង​គ្នា​ទិញ​ទំនិញ​ជា​ដាច់​ខាត​ ទោះ​ជា​ពួក​គេឃ្លាន​ស្ទើរ​ដាច់​ពោះ​ស្លាប់​ក៏​ដោយ​។ ពួក​គេ​បាន​គិត​អាទិភាព​ និង​បាន​តម្រង់​ជួរ​តាម​លំដាប់​លេខ​រៀង​ ពោល​គឺ​អ្នក​ណា​មក​មុន​បាន​ទិញ​មុន ​អ្នក​មក​ក្រោយ​បាន​ក្រោយ។ ​នោះ​ជា​សុជីវធម៌​របស់​ជន​ជាតិ​ជប៉ុន ​ដែល​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​ជា​ប្រពៃ​ណី​។ នេះ​ឧទាហរណ៍​ដ៏​ល្អ​មួយ​ទៀត​ដែល​គួរ​តែ​យក​តម្រាប់​តាម។

ចំណែក​ឯ​ស្រុក​យើង​ ផ្ទុយ​ស្រ​ឡះ​ពី​ប្រទេស​ជប៉ុន ឲ្យ​តែ​ផ្អើល​​​អ្វី​បន្តិច​​​គឺ​​ឡើង​​ថ្លៃ​កប់​ពពក​ដូច​​កាល​ពី​រត់​ជាន់​ គ្នា​នៅ​កោះ​ពេជ្រ​សូម្បី​តែ​ចេក​មួយ​​ស្និត​ធ្លាប់​​​តម្លៃ​​ត្រឹម​តែ​២០០០ ​​រៀល​ គឺ​ឡើង​ដល់​​ទៅ​​២​ម៉ឺន​រៀល​។ ​តើ​ពេល​ណា​ ទើប​យើង​អាច​មាន​ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​ខ្ពស់​ដូច​ជន​ជាតិ​ជប៉ុន​?

សរុប​សេច​ក្តី​​មក​ អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​លើក​ពី​ការ​គោរព​សិទ្ធិ​​ក្រៅ​ច្បាប់​ខាង​លើ​ គឺ​គ្រាន់​តែ​ជា​ការ​ក្រើន​រម្លឹក ខ្លះៗ​នូវ​​អ្​វី​ដែល​គួរ​ធ្វើ​ និងអ្វី​ដែល​មិន​គួរ​ធ្វើ​ ហើយ​​មាន​ករណី​ដឹង​ហើយ​ធ្វើ​មិន​ដឹង​។​ តាម​យោបល់​របស់​ខ្ញុំ​គឺ​ «បើ​យល់​ឃើញ​ថា ​គេ​ធ្វើ​ខុស​ កុំ​យក​តម្រាប់​តាម​គេ​!​»​តែ​បើ​ឃើញ​គេធ្វើ​ល្អ​ យើង​គួរ​​យក​គេ​ធ្វើ​ជា​គំរូ​ដែរ​​៕

សូម​ចូល​រួម​ផ្តល់​យោបល់​តាម​រយៈ​  soprach.tong​@​phnompenhpost.com

អត្ថបទគួរចាប់អារម្មណ៍