The Phnom Penh Post Search

Search form

Logo of Phnom Penh Post newspaper Phnom Penh Post - វិធីសាស្រ្ត​៥​យ៉ាង ឪពុកម្តាយ ត្រូវ​យល់ដឹង​ដើម្បី​ណែនាំ​កូនចៅ ក្នុង​ការ​ប្រើ​ឧបករណ៍​អេឡិចត្រូនិក​ប្រកប​ដោយ​សុវត្ថិភាព និង​សប្បាយរីករាយ




វិធីសាស្រ្ត​៥​យ៉ាង ឪពុកម្តាយ ត្រូវ​យល់ដឹង​ដើម្បី​ណែនាំ​កូនចៅ ក្នុង​ការ​ប្រើ​ឧបករណ៍​អេឡិចត្រូនិក​ប្រកប​ដោយ​សុវត្ថិភាព និង​សប្បាយរីករាយ

យុវវ័យ កំពុង​តែ​សប្បាយ​រីករាយ​ជាមួយ​ឧបករណ៍​អេឡិចត្រូនិក​(រូប​តួរ​សម្តែង)។
យុវវ័យ កំពុង​តែ​សប្បាយ​រីករាយ​ជាមួយ​ឧបករណ៍​អេឡិចត្រូនិក​(រូប​តួរ​សម្តែង)។ ហុង មិនា

វិធីសាស្រ្ត​៥​យ៉ាង ឪពុកម្តាយ ត្រូវ​យល់ដឹង​ដើម្បី​ណែនាំ​កូនចៅ ក្នុង​ការ​ប្រើ​ឧបករណ៍​អេឡិចត្រូនិក​ប្រកប​ដោយ​សុវត្ថិភាព និង​សប្បាយរីករាយ

«តាំងពី​ចេះ​លេង​ហ្វេសប៊ុក​ហ្នឹង​មក គេ​ស្គាល់​មិត្តភក្តិ​ច្រើន ហើយ​ការ​និយាយ​ស្តី គឺ​ខុសប្លែក​គ្នា​តែ​ម្តង។ កាលពី​មុន​គេ​និយាយ​ស្តីចេញ​មក​ល្អៗ ពីរោះ​ស្តាប់ តែ​ឥឡូវ​ពាក្យ​គេ​និយាយ​គ្នា​ថ្មីៗ​ទាំងអស់ ខ្ញុំ​មិន​សូវ​យល់​សោះ»។ ​នេះ​ជា​ការ​ព្រួយបារម្ភ​របស់ អ្នកស្រី​ចាន់ ឌីណា បុគ្គលិក​អង្គការ​មួយ​នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​កូនស្រី​វ័យ​ជំទង់​អាយុ​ ១៤ ​ឆ្នាំ របស់​ខ្លួន​ដែល​ចូលចិត្ត​ប្រើប្រាស់​បណ្តាញ​សង្គម​ហ្វេសប៊ុក​ជា​រៀងរាល់​ថ្ងៃ។

អ្នកស្រី​ថា ពី​មុន​កូន​របស់​គាត់ គឺជា​សិស្ស​រៀនពូកែ​ម្នាក់ តែ​ចាប់​តាំងពី​ចប់​ថ្នាក់​ទី​៩ ចូល​ថ្នាក់​ទី​១០ ​មក នាង​មាន​ការ​ប្រែប្រួល​ដោយ​ការ​សេពគប់​មិត្តភក្តិ​មិន​ល្អ ប្រើប្រាស់​ទូរស័ព្ទ​ «smart phone» លេង​ហ្វេសប៊ុក​ជា​ដើម ឥឡូវ​នាង​មាន​ការ​ប្រែប្រួល​ខុស​ពី​មុន ដែល​ធ្វើឲ្យ​រូប​គាត់​ជា​ម្តាយ មាន​ការ​ខ្វាយខ្វល់​ជា​ខ្លាំង។

ដោយសារ​តែ​ឃើញ​ភាព​ខុសប្លែក​បែប​នេះ អ្នកស្រី បាន​សម្រេចចិត្ត​ឈប់​ឲ្យ​នាង​ប្រើប្រាស់​ទូរស័ព្ទ​ប្រមាណ​ជា​ពីរ បី​ខែ​មក​ហើយ តែ​អ្នកស្រី បាន​ដឹង​ថា នាង​នៅ​តែ​លួច​ប្រើប្រាស់​ជានិច្ច។

ករណី​ស្រដៀង នឹង​ករណី​កូន​របស់​អ្នកស្រី​ចាន់ ឌីណា ប្រហែល​ជា​មាន​ច្រើន​ទៀត នៅក្នុង​សង្គម​គ្រួសារ​សព្វថ្ងៃ​នេះ។

នៅពេល​ដែល​អ៊ីនធឺណិត ឧបករណ៍​បច្ចេកវិទ្យា និង​ស្មាតហ្វូន បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ភាព​ចាំបាច់​របស់​ក្មេងជំទង់ និង​យុវវ័យ វា​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ភាព​លំបាក​ខ្លះ​ដែរ សម្រាប់​អាណាព្យាបាល​សម័យ​នេះ ព្រោះ​កាលពី​ជំនាន់​មុន​ពួកគេ​មិន​ស្គាល់​ឡើយ​អ្វី​ដែល​ហៅថា ហ្វេសប៊ុក ឬ​ក៏​អ៊ីនស្តាក្រាម។ តួយ៉ាង​ដូចជា​អ្នកស្រី​ឌីណា​ជាដើម។

តាម​គេហទំព័រ (socialmediacambodia.com) ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១៥ ​នេះ ចំនួន​អ្នក​ប្រើប្រាស់​អ៊ីនធឺណិត​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​ចំនួន​ ៣ ​លាន ៨​សែន​នាក់ ហើយ​អ្នក​ប្រើប្រាស់​បណ្តាញ​សង្គម​មាន​ចំនួន​ ១​ លាន ៧៦​ ម៉ឺន​នាក់ និង​បើ​យោង​ទៅ​តាម​ទិន្នន័យ​ដែល​ផ្តល់​ដោយ​គេហទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​នា​ដើម​ឆ្នាំ​ ២០១៥ ចំនួន​គណនី​អ្នក​ប្រើប្រាស់​ហ្វេសប៊ុក​ដែល​មាន​ អាយុ​ពី ​១៣ ទៅ​ដល់​ ១៨ ​ឆ្នាំ នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ​(potential reach)​ មាន​ចំនួន​ ៤២​ ម៉ឺន​នាក់​ក្នុង​នោះ​ស្រី​មាន​ចំនួន​ ១៨ ​ម៉ឺន ​៤ ​ពាន់​នាក់។

បើ​តាម​លោក បេ ចន្ត្រា ប្រធាន​ទំនាក់ទំនង​សង្គម​នៅក្នុង​គម្រោង Development Innovation ដែល​គាំទ្រ​ដោយ USAID ក្មេង​ជំទង់​វ័យ​ ១៣ ទៅ​១៦​ ឆ្នាំ គឺ​ស្ទើរតែ​ទាំងអស់​មិន​បាន​យល់​ឡើយ​ពី​អ្វី​ទៅ​ដែល​ហៅថា ភាព​ផ្ទាល់​ខ្លួន (Privacy) តាមរយៈ​ការ​បង្ហោះ​រូបថត​របស់​ពួកគេ​ដែល​ថត​ខ្លួនឯង ​(Selfie)​ ជា​ឧទាហរណ៍។

លោក​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា ឪពុកម្តាយ​សម័យ​នេះ អ្នក​ខ្លះ​ចេះ​ប្រើ​ហ្វេសប៊ុក តែ​ខ្លះ​គាត់​មិន​បាន​ចេះ​ទេ ដោយសារ​កាលពី​សម័យ​គាត់ វា​គ្មាន​ឡើយ​អ៊ីនធឺណិត ដូច្នះ​ពិបាក​ដែរ​សម្រាប់​គាត់​ក្នុង​ការ​ណែនាំ​កូន​ដែល​នៅ​វ័យ​ជំទង់​នោះ​ឲ្យ​ចេះ​កំណត់​ការ​ប្រើប្រាស់​របស់​ខ្លួន​លើ​បណ្តាញ​សង្គម​នេះ។

ជាទូទៅ គេ​ដឹង​ហើយ​ថា ក្មេងៗ​ជំទង់ អាច​នឹង​មិន​យល់​ពី​ការ​វិវឌ្ឍ​នៃ​ពិភពលោក ហើយ​ភាព​វ័យក្មេង​របស់​គេ​នេះ ក៏​អាច​នាំឲ្យ​គេ​មិន​យល់​ពី​ផលប៉ះពាល់​នៃ​ការ​ប្រើប្រាស់​អ៊ីនធឺណិត​ផង​ដែរ។ មិន​ត្រឹមតែ​ក្មេងជំទង់​នោះ​ទេ យុវជន​ជាច្រើន​ក៏​នៅ​មិន​ដឹង​ពី​ការ​ប្រើប្រាស់​អ៊ីនធឺណិត​ឲ្យ​បាន​សមស្រប​ដែរ​។ ដូច​នេះ ការ​ប្រើប្រាស់​អ៊ីនធឺណិត ​របស់​ពួកគេ​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ក៏​ត្រូវការ​ការ​ណែនាំ​ពី​អាណាព្យាបាល​ផង​ដែរ។

សម្រាប់​អ្នកស្រី​ឌីណា កម្រិត​នៃ​ការ​ប្រើប្រាស់​បណ្តាញ​សង្គម​របស់​គាត់​គឺ​មាន​កម្រិត ដូច្នេះ​គាត់ មាន​ការ​លំបាក​ខ្លាំង​ដើម្បី​ណែនាំ​ទូន្មាន​កូន​ពី​ការ​ប្រើប្រាស់​បណ្តាញ​នេះ​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ។ ប៉ុន្តែ អ្នកស្រី​ក៏​ទទួល​ស្គាល់​ថា ការ​ប្រើប្រាស់​ហ្វេសប៊ុក គឺ​មិន​អាក្រក់​ទាំងអស់​នោះ​ទេ បើសិន​ជា​អ្នក​ប្រើប្រាស់​ចេះ​យល់​ដឹង ហើយ​អាច​ទាញ​ប្រយោជន៍​ពី​វា ដោយ​ការ​ទទួល​សេព​គប់​តែ​មិត្តភក្តិ​ណា​ដែល​ល្អ ចែករំលែក និង​ទទួល​ព័ត៌មាន​ដែល​ជា​ចំណេះដឹង​ដល់​ខ្លួន​នោះ។

ដោយសារ​មាតាបិតា​ជាច្រើន​បាន​ជួប​ប្រទះ នឹង​បញ្ហា​ខាង​លើ យើង​សូម​ណែនាំ​វិធីសាស្ត្រ​មួយ​ចំនួន​ដែល​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​បាន​រកឃើញ ដើម្បី​មក​អនុវត្ត​ចំពោះ​កូន​ជំទង់ៗ​របស់​អ្នក​នៅពេល​ដែល​គេ​ងប់ងល់ និង​ការ​ប្រើប្រាស់​ឧបករណ៍​អេឡិចត្រូនិក។

យោងតាម​គេហទំព័រ (greatergood.berkeley.edu)​ មាន​វិធីសាស្ត្រ​៥​យ៉ាង សម្រាប់​អាណាព្យាបាល​ដែល​ត្រូវ​យល់ដឹង​ដើម្បី​ណែនាំ​កូនចៅ​របស់​គេ ក្នុង​ការ​ប្រើ​ឧបករណ៍​អេឡិចត្រូនិក​ទាំងនោះ ប្រកប​ដោយ​សុវត្ថិភាព និង​សប្បាយ​រីករាយ។

គាំទ្រ​ពួកគេ ទាំង​អនឡាញ និង​ក្នុង​សង្គម​ខាង​ក្រៅ​

ក្មេង​ជំទង់​តែង​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​សង្គម​រស់នៅ​របស់​ពួកគេ។ ពួកម៉ាក ក្លាយ​ជា​មនុស្ស​សំខាន់​របស់​ពួកគេ។ សម័យ​នេះ ការ​ជួបជុំ​មិត្តភក្តិ គឺ​ការ​ជួប​ជុំ​ជជែក​គ្នា​ក្នុង​បណ្តាញ​សង្គម​ហ្វេសប៊ុក​។

បណ្តាញ​សង្គម គឺជា​តម្រូវការ​ចាំបាច់​របស់​ពួកគេ​ទៅ​ហើយ។តាមរយៈ​ការ tagមិត្តភក្តិ ការ​បញ្ចេញ​យោបល់ (comment)​ លើ ​Post និង​ដាក់​បង្ហោះ​រូបថត យុវជន​សម័យ​នេះ​ហាក់​បាន​ឃ្លាតឆ្ងាយ​បន្តិច​ពី​ទំនាក់ទំនង​ខាង​ក្រៅ។

ម្យ៉ាង​ទៀត ការ​ទំនាក់ទំនង​គ្នា​ស្នេហា​តាម​អនឡាញ​ក៏​ហាក់​កើនឡើង​ដែរ។ ក្នុង​នោះ ការ​ផ្ញើសារ​ផ្អែមល្ហែម​ទៅគ្នា​ទៅវិញ​ទៅមក​ក៏​មាន​ភាព​សកម្ម​ដែរ នេះ​មិន​គិត​ពី​ក្មេង​ជំទង់​ខ្លះ​បាន​ផ្ញើ​រូបភាព​ឯកជន​ទៅ​គូស្នេហា​ទៅវិញ​ទៅមក​ដែល​យើង​ធ្លាប់​ឃើញ​ជា​រឿយៗ​ផង។ ទទ្ទឹម​នឹង​នោះ​ដែរ យើង​ក៏​គួរ​យល់​ថា ក្មេង​ជំទង់​ក៏​ងាយ​ប្រឈម​នឹង​បញ្ហា​ស្ត្រេស និង​ងាយ​ប៉ះពាល់​ខាង​ផ្នែក​អារម្មណ៍​ផង​ដែរ។

ដើម្បី​ជា​ជំនួយ​ដល់​ពួកគេ អាណាព្យាបាល​គួរ​ពិភាក្សា និង​បង្កើត​ទំនាក់ទំនង​ល្អ​ជាមួយ​កូនៗ​របស់​គេ។ ការ​យល់ចិត្ត ការ​ប្រឹក្សា​ពី​ទស្សនវិស័យ​វែង​ឆ្ងាយ និង​ការ​សន្ទនា​រវាង​គ្នា​ឲ្យ​បាន​ជិតស្និទ្ធ អាច​ជួយ​ពួកគេ​បាន​ច្រើន បើ​ទោះបី​ជា​គេ​នៅតែ​អនឡាញ​ជាមួយ​គ្នា​គេ​ក៏ដោយ។ ឪពុកម្តាយ​គួរ​ពន្យល់​ពួកគេ ពី​ការ​លេង​ក្នុង​បណ្តាញ​សង្គម​ថា វា​ខុស​ពី​តថភាព​ជាក់ស្តែង។ មនុស្ស​អាច​មាន​អារម្មណ៍​សប្បាយ​ពេល​លេង​ក្នុង​ហ្វេសប៊ុក​ជាង​នៅ​ខាង​ក្រៅ។

ផ្តោត​លើ​ការវិវឌ្ឍ​ផ្នែក​សតិបញ្ញា​

ឪពុកម្តាយ​គួរតែ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ឲ្យ​កូនៗ​របស់​គាត់​មាន​សុវត្ថិភាព​ផង និង​សប្បាយ​រីករាយ​ផង នៅពេល​ដែល​គេ​អនឡាញ។

មាន​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ជាច្រើន បាន​បង្ហាញថា អ៊ីនធឺណិត​ធ្វើឲ្យ​មនុស្ស​ឆ្លាត​ជាង​មុន។ វា​អាច​ជួយ​ជំរុញ​ភាព​ច្នៃប្រឌិត​ក្នុង​វិស័យ​តន្ត្រី ចម្រៀង និង​សិល្បៈ ក្រាហ្វិក​ជាដើម។ ធ្វើ​ជា​អាណាព្យាបាល ការ​គាំទ្រ​ចំណាប់​អារម្មណ៍​របស់​ពួកគេ ខណៈ​ជំរុញ​ឲ្យ​ពួកគេ​គិត​ពិចារណា​វិភាគ និង​សិក្សា​ពី​អ្វី​ដែល​គេ​ចូលចិត្ត វា​ក៏​ជា​ការ​មួយ​ល្អ​ផង​ដែរ។

ជំរុញ​ឲ្យ​ពួកគេ​យល់​ដឹង​ដោយ​ខ្លួនឯង

ដោយ​ការ​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​នៅក្នុង​វ័យ​ចន្លោះ​ពី ​១២ ដល់ ​១៤ ​ឆ្នាំ ជា​វ័យ​ដែល​ក្មេង​ជំទង់​មាន​ការ​ពិបាក​ទប់ស្កាត់​អារម្មណ៍​របស់​ខ្លួន ហើយ​ធ្វើការ​សម្រេចចិត្ត​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​ណាស់ ដោយសារ​តែ​ពួកគេ​នៅ​វ័យក្មេង​ខ្ចី​នៅ​ឡើយ​។

យ៉ាង​ណា​មិញ ឪពុកម្តាយ អាច​បង្រៀន​ពួកគេ​ពីរ​បៀប​ពន្យារ​ពេល​មុន​នឹង​សម្រេចចិត្ត​លើ​អ្វី​មួយ។ ការ​ធ្វើ​ដូច្នេះ វា​មាន​សារៈសំខាន់​សម្រាប់​ក្មេងវ័យ​ជំទង់​ជាពិសេស​នៅពេល​ដែល​ពួកគេ​នៅលើ​បណ្តាញ​សង្គម។ ប្រសិន​បើ​ពួកគេ​រៀន​ចេះ​គិតគូរ​ឲ្យ​បាន​ល្អិតល្អន់​មុន​នឹង​សម្រេចចិត្ត​ធ្វើអ្វី​មួយ នោះ​គេ​នឹង​អាច​ធ្វើការ​ថ្លឹងថ្លែង​ពី​ផល​ល្អ និង​ផលអាក្រក់​នៅពេល​ដែល​ខ្លួន​គេ​កំពុង​ស្ថិត​នៅលើ​បណ្តាញ​សង្គម។

ផ្តល់​អាទិភាព​ដល់​ទំនាក់ទំនង​ខាងក្រៅ

ឪពុកម្តាយ​ទាំងឡាយ​គួរ​ដើរ​តួជា​គំរូ​ដល់​កូនៗ ប្រសិន​បើ​លោក​អ្នក​ចង់​កម្រិត​ពី​ការ​ប្រើប្រាស់​តិចណូឡូជី​របស់​ពួកគេ ហើយ​ងាក​មក​រក​ការ​ទំនាក់ទំនង​គ្នា​ខាង​ក្រៅ​វិញ អ្នក​មិន​ត្រូវ​ឧស្សាហ៍​ឆែក​មើល​ទូរស័ព្ទ​ពេល​នៅ​ជាមួយ​ពួកគេ​នោះ​ទេ ព្រោះ​វា​អាច​ជះឥទ្ធិពល​ដល់​កូន។

អ្នកជំនាញ​ខាង​ចិត្តសាស្ត្រ Barbara Fredrickson ជឿជាក់​ថា ទំនាក់ទំនង​ខាង​ក្រៅ​ផ្ទាល់​និង​ទំនាក់ទំនង​តាម​ប្រព័ន្ធ​អនឡាញ គឺ​ជះឥទ្ធិពល​ខុស​គ្នា​លើ​សិរីរាង្គ​របស់​មនុស្ស។ ទំនាក់ទំនង​ផ្ទាល់​មុខ អាច​បង្កើត​នូវ​ផាសុកភាព និង​លទ្ធផល​នៃ​កិច្ច​ទំនាក់ទំនង​គ្នា​ល្អ​ជាង​តាម​អនឡាញ។

រក​មើល​បញ្ហា និង​ការ​អន្តរាគមន៍

បើ​អ្នក​ចង់​ដឹង​ថា តើ​កូនៗ​របស់​អ្នក​មាន​បញ្ហា ឬ​អត់ ត្រូវ​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ទាំង​នៅក្នុង​ជីវិត​ខាងក្រៅ និង​នៅ​លើ​អ៊ីនធឺណិត។ ថា​មិន​បាន ពួកគេ​អាច​បញ្ចេញ​អារម្មណ៍​របស់​ខ្លួន​តាមរយៈ ​អ៊ីនធឺណិត ការ​ញុំាអាហារ គេង ឬ​អាកប្បកិរិយា​ផ្សេងៗ។

អ្នកជំនាញ​ខាង​ចិត្តសាស្ត្រ​ពី​សាកលវិទ្យាល័យ​យេល (yale) Robin Stern បាន​ផ្តល់​ដំបូន្មាន​ថា អ្នក​គួរ​ឆ្លើយតប​ទៅ​កូន​វ័យ​ជំទង់​របស់​អ្នក ដោយ​ការ​យល់ចិត្ត ឬ​ឳប​គេ​ខណៈ​ដែល​អ្នក​ត្រូវ​គ្រប់គ្រង​ការ​បារម្ភ និង​ជំនឿ​របស់​ខ្លួន។ បន្ទាប់មក​ប្រើ​សម្តី​ទន់ភ្លន់​ដើម្បី​ឲ្យ​គេ​អាច​បញ្ចេញ​កង្វល់​របស់​គេ ហើយ​ស្វែងរក​ដំណោះស្រាយ​រួម​គ្នា​មួយ។

អ្នក​ជំនាញ​រូប​នេះ បាន​ណែនាំ​ផង​ដែរ ថា ឪពុកម្តាយ​គួរ​រក​មើល​ពេលវេលា​ល្អ​ដើម្បី​ជជែក​ជាមួយ​កូន​ដោយ​អាច​ចាប់ផ្តើម​ដោយ​ទន់ភ្លន់​ថា «ម៉ាក់ ឬ ​ប៉ា​ សង្កេត​ឃើញ​កូន​ដូចជា​មិន​សប្បាយចិត្ត​សោះ ពេល​ដែល​កូន​មិន​អនឡាញ»៕

អត្ថបទគួរចាប់អារម្មណ៍